Абдрашитов Шамиль Мунасыпович

РАН экспертизи

Раҫҫей Ӑслӑлӑхӗсен Академийӗ
тӗрӗслесе тухнӑ

Тӗплӗнрех

РАН экспертизи

Раҫҫей Ӑслӑлӑхӗсен Академийӗ
тӗрӗслесе тухнӑ

Тӗплӗнрех

Шамиль Мунасыпович Абдрашитов
Ҫуралнӑ вӑхӑт	1921 ҫулхи ҫӑвӑн 19-мӗшӗ(1921-05-19)
Ҫуралнӑ вырӑн	Ӗренпур, РСФСР
Вилнӗ вӑхӑт	1944 ҫулхи ҫӑвӑн 4-мӗшӗ(1944-05-04) (22 ҫул)
Вилнӗ вырӑн	Севастополь, Крым АССР[d], Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики, СССР
Пӑхӑнни	СССР СССР
Ҫар тӗсӗ	Ҫар-сывлӑш вӑйӗсем
Звани	лейтенант
Часть	402-мӗш истребитель авиаци полкӗ, 265-мӗш истребитель авиаци дивизийӗ, 3-мӗш истребитель авиаци корпусӗ, 8-мӗш Сывлӑш ҫарӗ
Командӑланӑ	эскадрильйӑпа
Вӑрҫӑсем/ҫапӑҫусем	Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи
Наградӑсемпе хисепсем	СССР АСлӑ Канашӗн Президиумӗн грамоти медальсем

Абдрашитов Шамиль Мунасыпович (тут. Шамил Монасыйп улы Габдерәшитов; 1921 ҫулхи ҫӑвӑн 19-мӗшӗ, Ӗренпур — 1944 ҫулхи ҫӑвӑн 4-мӗшӗ, Севастополь, Крым АССР^[d]) — лётчик-истребитель. Совет Союзӗн Паттӑрӗ, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, лейтенант.

Вӑрҫӑ умӗнхи кун-ҫулӗ

Шамиль Мунасыпович Абдрашитов 1921 ҫулхи Ҫу, 19|ҫу уйӑхӗн 19-мӗшӗнче Ӗренпурта ҫуралнӑ. Национальноҫпе — тутар. Тутар поэчӗн Шамсетдин Закин мӑнукӗ.

1937 ҫулта ҫичӗ клас вӗренсе пӗтерсен Шамиль Абдрашитов авиаци мастерскойӗсенче моторист пулса ӗҫленӗ, ҫав вӑхӑтрах аэроклубра вӗреннӗ.

Комсомол путёвкипе 1938 ҫулхи ҫу уйӑхӗнче Шамиль Абдрашитова Ӗренпурти лётчиксен ҫар авиаци шкулне вӗренме янӑ, ӑна 1941 ҫулта пӗтерсен Инҫет Тухӑҫра службӑра тӑнӑ.

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑнни

Шамиль Абдрашитов 1943 ҫулхи ака уйӑхӗнчен пуҫласа Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин фрончӗсенчи ҫапӑҫусене хутшӑннӑ.

1943 ҫулхи юпан 28-мӗшӗнче Шамиль Абдрашитов лейтенант тӑватӑ «Як» йышӗнче гитлеровецсен ҫарӗсем ӑҫта вырнаҫнине палӑртнӑ, ҫакӑ «Аскания-Нова» совхоза ӑнӑҫлӑ ирӗке кӑларма пулӑшнӑ.

1943 ҫулхи юпан 30-мӗшӗнче каҫхине Шамиль Абдрашитов истребительсен ушкӑнӗн ертӳҫи вырӑнӗнче Новогригорьевская аэродромне бомбӑланӑ.

1944 ҫулта Шамиль Абдрашитов ВКП(б) ретне кӗнӗ.

1944 ҫулхи ҫӑвӑн 2-мӗшӗнче каҫхине Шамиль Абдрашитов гитлеровецсен икӗ бомбардировщикне ҫапса антарнӑ.

1944 ҫулхи ҫӑвӑн 4-мӗшӗнче Шамиль Абдрашитов ултӑ «Як» ушкӑн ертӳҫи вырӑнӗнче Херсонес сӑмсахӗнчи аэродромри гитлеровецсен авиацийӗсене тӗп тума ҫар заданине вӗҫсе тухнӑ. Аэродрома бомбӑланӑ чухне тӑшмана вӑйлӗ сиен кӳнӗ. Хушӑва пурнӑҫланӑ хыҫҫӑн, ушкӑн каялла базӑна вӗҫнӗ чухне, Шамиль Абдрашитовӑн самолётне тӑшманӑн FW-190 самолӗчӗ йӗрлеме тытӑннӑ, вӑл совет лётчикне ҫапса антарнӑ. Абдрашитов ҫунакан самолётран парашютпа тухма пултарнӑ, анчах тинӗсе ӳксе шыва путнӑ.

СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1944 ҫулхи ҫурлан 2-мӗшӗнчи Указӗпе нимӗҫ фашисчӗсен захватчикӗсеме ҫапӑҫнӑ чухне паттӑрлӑх тата ҫар хӑюлӑхӗ кӑтартнӑшӑн Шамиль Мунасыпович Абдрашитов лейтенанта вилнӗ хыҫҫӑн Совет Союзӗн Паттӑрӗн ятне панӑ.

Сывлӑшри ҫӗнтерӳсен списокӗ

Ш. М. Абдрашитовӑн сывлӑшри ҫӗнтерӗвӗсен списокӗ
№ п/п	Ҫӗнтерӳ дати	Самолёт тӗсӗ	Ҫӗнтерӳ вырӑнӗ
1	11.09.1943	ФВ-189	ҫур.-анӑҫ Волноваха
2	19.09.1943	Хе-111	Ореховский
3	24.09.1943	Хе-111	Пысӑк Токмак
4	07.10.1943	Хе-111	Ҫӳлти Тарасовка
5	26.10.1943	Ю-87	Калга
6	26.10.1943	Хш-129	«Соревнование» совхоз
7	17.12.1943	Ме-109	Цурюпинск
8	24.01.1944	Ме-110	Курбан-Кемельчи
9	25.01.1944	ФВ-190	Джанкой
10	04.02.1944	Хе-111	кӑнт. Армянск
11	04.02.1944	Хе-111	ҫур. Тархан
12	25.02.1944	Ю-87	Чучак
13	11.03.1944	ФВ-190	Воинка
14	16.03.1944	Ме-109	Таук
15	11.04.1944	Ме-109	кӑнт. Журавлёвка
16	12.04.1944	Ю-87	ҫур.-анӑҫ Сарабуз
17	14.04.1944	Хш-129	ҫур. Софиевка
18	25.04.1944	ФВ-190	Севастополь

Сывлӑшри ҫӗнтерӳсем пӗтӗмпе: 18+0
ҫар вӗҫевӗсем — 242
сывлӑшри ҫапӑҫусем — 38

Чыславсем

• «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль;
• Ленин орденӗ;
• Хӗрлӗ Ялав орденӗ;
• Александр Невский орденӗ;
• I степень Тӑван ҫӗршыв вӑрҫин орденӗ;
• Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ;
• СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн грамоти;
• медальсем.

Астӑвӑм

• Ӗренпурта урама Шамиль Абдрашитов ятне панӑ.

Ӑнлантарусем

Вуламалли

• Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
• Золотые звёзды Оренбуржья: биографический справочник / В. П. Россовский; ред. Е. А. Урбанович; рец. У. А. Батыров, Н. М. Румянцев. — изд. 2-е, перераб. и доп. — ИПК «Южный Урал», 2005. — С. 10—11. — 595 с. — ISBN 5-94461-009-3.
• Оренбуржцы — Герои Советского Союза: библиографический указатель / Библиогр. отд.; сост. Н. А. Кузнецова. — 1. — Областная научная библиотека имени Н. К. Крупской, 1987. — С. 12. — 155 с.
• Герои Советского Союза — наши земляки. — Казань, 1982.
• Иванов А. А. Авиаторы Татарстана в годы Великой Отечественной войны 1941—1945 гг. — Казань, 2000.
• Людников И. И. Дорога длиною в жизнь. — Москва. 1985.
• Быков М. Ю. Асы Великой Отечественной. Изд. «ЯУЗА» — «ЭКСМО», 2007 г.

Каҫӑсем

• http://airaces.narod.ru/all5/abdrasht.htm
• Информация из донесения о безвозвратных потерях в электронном банке документов ОБД «Мемориал»