Амазонка (юханшыв)
Амазонка' (порт. Amazonas) — Кăнтăр Америкăри юханшыв. Бассейн лаитăкĕпе Çер çинче чи пысăкки. Мараньон тата Укаяли пĕрлешнинчен пуçланать. Мараньонăн тĕп пуçламăшĕнчен тăршшĕ - 6437 çх, 20-мĕш ĕмĕр вĕçĕнче тупнă Апачет юппиинчен 7000 çх яхăн, Укаяли пуçламăшĕнчен пуçласа 7000 çх ытла.
Амазонкăн юпписем нумай, 20 яхăн юппин тăршшĕ 1500 çх нумайрах.
Пысăкрах юпписем: сылтăмра — Журуа, Пурус, Мадейра, Тапажос, Шингу, Токантинс; сулахайра — Иса, Жапура, Риу-Негру. Аялти юххинче шыв тăкакĕ 220 тысяч м³/с (сезонсемпе 70-тен 300 пин таран ылмашăнать). Çулталăкне вăтамран 7000 км³ (Çĕр çинчи пĕтĕм юханшывсен юххин 15 % ) шыв юхать. Çав шутра 1 миллиардя тонна яхăн хытă япаласем. Амазонка тăрăх 4300 çх карапсем çӳреççĕ, океан карапĕсем Мануас хули таран (вăрринчен 1690 çх) хăпараççĕ. Главные порты (снизу вверх): Белен, Сантарен, Обидус, Манаус (Бразилия), Икитос (Перу). Амазонка çинчи тĕп портсем, аялтан çӳлелле: Белен, Сантарен, Обидус, Манаус (Бразилия), Икитос (Перу).
Каçăсем
- Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — 1890—1907.
- Amazon River (river, South America) — Britannica Online Encyclopedia (акăлч.)
- Амазонка (юханшыв) — ПСЭ
- Амазонка 2010 ҫулхи пушӑн 17-мӗшӗнче архивланӑ. — Словарь современных географических названий
- Sean Markey. Amazon River Once Flowed Other Way, Study Says (англ.). National Geographic (25 юпан 2006). Пӑхнӑ кун: 2009 ҫулхи пушӑн 3-мӗшӗ.
- Хищные рыбы Амазонки — Ресурс о пресноводных хищных рыбах Амазонки
Вуламалли
- Географический энциклопедический словарь, М., 1986.
- Открытие великой реки амазонок. М.: Географгиз, 1963
 |
Ку гидрологипе вĕçлемен статья. Эсир статьяна тӳрлетсе тата хушса проекта пулăшма пултаратăр. |