Амис упа (кӳлепе)
РФ культура министерстви

| | |
| Либерих, Николай Иванович[d] | |
| Амис упа. 1988 | |
| Номенклатурӑпа: Скульптура «Медведица» | |
| шӑратни[d], Чукун | |
| Новокузнецкий краеведческий музей[d] | |
| (инв. ВС-4068) |
Упа ами — Николай Иванович Либерих скульпторӑн 1866 ҫулхи моделӗпе Каслири ӳнерлӗ шӑрату меслечӗпе тунӑ кӳлепе. Объектӑн номенклатура ячӗ: Медведица[1].
Кун-ҫулӗ
«Упа ами» пресс-папье «Упа ами упа ҫурисемпе» ятлӑ, 11 япаларан тӑракан, сӗрмек пуххине кӗрет. Ҫак пухха XIX ӗмӗрӗн иккӗмӗш ҫурринче – XX ӗмӗр пуҫламӑшӗнче Санкт-Петербургра бронзӑран шӑратса кӑларнӑ. 1867 тата 1872 ҫулсенче пухха Лондонри тата Парижри Пӗтӗм тӗнчери куравсенче кӑтартнӑ.
1876 ҫултан пуҫласа пуххӑн пресс-папйине, ҫав шутра «Упа амине» те, Касли тата Куса савучӗсенче темиҫе пысӑкӑшра (тӗплӗ тата тӗпсӗр) чукунран шӑратса кӑларма тытӑннӑ[2].
Сӑнласа пани
Кӳлепере хырӑмӗ ҫинче выртакан упа амине сӑнланӑ. Чӗрчун пуҫне сылтӑмалла ҫавӑрнӑ. Ҫӑварӗ кӑштах уҫӑ. Малти урисем сарлака сарӑлса выртаҫҫӗ. Кайри урисем ҫутҫанталӑкри пек вырнаҫнӑ. Фигура ҫинче Раҫҫей икӗ пуҫлӑ ӑмӑрткайӑкӗн тата тӑваткал ранкӑсенчи КГО гербӗн ӳкерчӗкӗсемпе пӗрле «КАС.З.1913», «В.ТАРАТОРИНЪ» тесе ҫапса кӑларнӑ ҫаврака паллӑсем пур.
Жанр
Ӗҫ анималистика жанрне кӗрет. Унта тӗп тимлӗхе чӗрчунӑн анатоми уйрӑмлӑхӗсене тата палӑрӑмлӑ енӗсене кӑтартса парасси ҫине уйӑрнӑ.
Усӑ курнӑ материалсемпе техника
Кӳлепене чукунран шӑратса тунӑ. Ҫак техникӑпа усӑ курни палӑрӑмлӑ текстурӑллӑ тата кашни пайне тӗплӗн кӑтартакан форма тума май парать, ҫавӑн пекех япалан ҫирӗплӗхне тивӗҫтерет.
Вырнаҫӑвӗ
Экспонат Новокузнецкри тӑван ен тӗпчев музейӗнче упранать. Ӑна 1927 ҫулхи чӳкӗн 7-мӗшӗнче никӗсленӗ, вӑл Кемер облаҫӗнчи пӗрремӗш музей шутланать. Унӑн фондӗнче 56 пин ытла экспонат упранать.
Ӑнлантарусем
- ^ Скульптура Медведица. Госкаталог. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 11-мӗшӗ.
- ^ Пресс-папье «Медведица». Каслинский чугунолитейный завод. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 25-мӗшӗ.