Баку патшалӑх университечӗ
| Бакури патшалăх университечĕ | |
|---|---|
| (Баку университечĕ) | |
| Baku state university image.jpg | |
| Никĕсленĕ çул | 1919 |
| Ректор | Эльчин Бабаев |
| Вырнаçнă | Баку,  Азербайджан
|
| Юридици адресĕ | З. Халилов ур., 23 AZ1148, AZ1073/1 |
| Сайт | bsu.edu.az/ |
Баку патшалӑх университечӗ — Азербаджанри профессиллĕ аслă пĕлӳ паракан учреждени. Университет Европăри университетсен ассоциацине кĕрет.
Истори
1919 ҫулхи ҫӗртмен 19-мӗшӗнче «Азербайджанра» хаҫатра патшалӑх университечӗн Баку хулинче йӗркеленӳ ҫинчен калакан саккун проекчӗ пичетленсе тухнӑ. Ыйтӑва 1919 ҫулхи ҫурла уйӑхӗн 21-мӗшӗнче Азербайджан Демократи Республикин парламенчӗн ларӑвӗнче сӳтсе явнӑ. Уҫлӑха хирӗҫ мӑсӑльмансен ӗҫ интеллигенцийӗн союзӗ тухса калаҫнӑ, ҫакна университет Азербайджанӑн русификаци центрӗ пулма пултарнипе аргументланӑ. Ҫутӗҫ министрӗ Рашид-хан Капланов университетӑн ӗҫ-хӗлӗнче азербайджан патшалӑхӗпе тӗрӗк наци культурин пуҫлӑхӗсем пирки сӑмах каланӑ. Сӑмахне вӑл сӑмахсемпе вӗҫлерӗ:
Азербайджан Демократи Республикин парламенчӗн ларӑвӗнче 1919 ҫулхи авӑнӑн 1-мӗшӗнче Бакури Патшалӑх университетаАзербайджан Демократи Республики (19181920) йӗркелӗвӗ ҫинчен саккун йышӑннӑ. Саккун акчӗсем. (Документсен пуххи). — Баку, 1998, с. 101—103. Ҫапла вара Европӑпа Ази урлӑ каҫнӑ вырӑнта ҫӗнӗ вӗренӳ заведенийӗ туса хунӑ. Университета 4-мӗш факультет (историпе филологи, физикӑпа математика, юридици тата медицина) йышӗнче йӗркеленӗ. Университетӑн пӗрремӗш ректорне В. И. Разумовский паллӑ хирурга суйланӑ.
АДР правительствин 1919 ҫулхи авӑнӑн 8-мӗшӗнчи йышӑнӑвӗ:
1920 ҫулта университетра медицина, ҫутҫанталӑк тата историпе филологи факультечӗсем ӗҫленӗ.
1920/21 вӗренӳ ҫулӗ валли студентсен йышӗ 1 530 ҫын пулнӑ. Вӗсенчен медицина факультетӗнче — 530 ҫын, ҫутҫанталӑк факультетӗнче — 120 ҫын, историпе филологи факультетӗнче — 880 ҫын Декрет АзРевКом № 282 от 15. 11. 1920 О дополтельном сверх приёме в Государственный университета.
1922 ҫулта экономика уйрӑмӗ уҫӑлнӑ, ӑна студентсене 1930 ҫулччен хатӗрленӗ.
1924 ҫулта университета «Азербайджан патшалӑх университечӗ» ят панӑ. 1929 ҫулта университет йышне 4 факультет кӗнӗ.
1930 ҫулта Университета темиҫе хӑй тӗллӗ институт, ҫав шутра Азербайджан медицина университечӗ, Азербайджан патшалӑх экономика университечӗ, ҫӗнетнӗ.
1934 ҫулта университета АГУ тесе юсаса ҫӗнетнӗ, ӑна С. М. Киров ятне панӑ.
Университетра ертсе пыракан педагогсем 1920—-мӗш ҫулсенче Азербайджан паллӑ ҫыравҫисем Мухаммед-ага Шахтахтинский, Гамид-бек Шахтахтинский, Абдуррагим-бек Ахвердов, Таги Аббас оглы Шахбази, паллӑ сӑвӑҫ, филолог тата историк В. И. Иванов пулнӑ. ные востоковеды — профессор П. К. Жузе, профессор А. О. Мишель, историк тата философ А. О. Маковельский, ботаник А. А. Гроссгейм, юрист — Агалар Сейфаддин оглы Керимов тата ытти паллӑ ӑсчахсем. Ҫав тапхӑрта университет ертӳлӗхӗ Бакура хӑйӗн специальноҫӗсемпе лекцисем вулама чӗннипе Н. Я. Марр, В. В. Бартольд, А. Б. Селиханович, Хӗвелтухӑҫ наукисен академийӗн академикӗ Фуад Кёпрюлю-Заде килсе кайнӑ.
Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи ҫулӗсенче чылай профессорсемпе педагогсем ҫук пулин те университет малта пынӑ. 1945 ҫулта университетӑн ӑсчахӗсем Азербайджан ӑслӑх академине йӗркелес ӗҫе хастар хутшӑннӑ.
Баку патшалӑх университечӗн никӗсӗ ҫинче Республикӑри аслӑ вӗренӳ заведенийӗсенчен ытларахӑшне, ҫав шутра Азербайджан патшалӑх педагогика университетне тата ыттисене те, йӗркеленӗ.
50 ҫулхи юбилейне университет 13 факультетпа кӗтсе илчӗ.
2019 ҫулхи юпа уйӑхӗнче Азербайджанӑн Тӗп банкӗ университет 100 ҫул тултарнӑ тӗле 5 манат номиналлӑ юбилей кӗмӗл укҫа кӑларнӑ.
2019 ҫулхи чӳк уйӑхӗн 26-мӗшӗнче Баку патшалӑх университечӗн 100 ҫулхи юбилейне чаплӑн паллӑ тунӑ.
Структура
Университет 4 корпусра вырнаҫнӑ, вӗсен йышӗнче ҫавӑн пекех вулавӑш, спорт площадки пур.
Университетра ӑслӑлӑх ӗҫӗсемпе тӗрлӗ литература кӑларакан издательство ӗҫлет.
«Бакинский Университет» хаҫат пичетленсе тухать.
Университет шутне прикладной математика тата физикӑри йывӑрлӑхсен ӑслӑлӑхпа тӗпчев институчӗсем, курав центрӗ, 5 музей, вулавӑш кӗреҫҫӗ.
Университетра 121 кафедра ӗҫлет, ҫав шутра ҫутҫанталӑк тата гуманитари ӑслӑлӑхӗсен кафедрисем, 37 ӑслӑх-тӗпчев тата ӑслӑлӑх лабораторийӗсем пур, унта 200 ӑслӑлӑх ӗҫченӗ вӑй хурать, ҫавӑн пеке азербайджан чӗлхипе литература кафедри, тата генетика кафедри пур.
Ректорсем
Ҫавӑн пекех пӑхӑр
Ӑнлантарусем
Каçăсем
- Официальная страница(азе.)(акăлч.)(выр.)
- Бакинский государственный университет // nature.web.ru
- Baku State University Law Review
- The world university rankings
 | Ку статья ҫине РУВИКИ-нчи ытти статьясенчен лекме май ҫук. |