Бритиков Алексей Петрович

«РУВИКИ» ирӗклӗ энциклопединчи материал
Бритиков Алексей Петрович
Бритиков Алексей Петрович.jpg
Ҫуралнӑ вӑхӑт 1917 ҫулхи пушӑн 10-мӗшӗ(1917-03-10)
Ҫуралнӑ вырӑн
Вилнӗ вӑхӑт 1978 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ(1978-01-30) (60 ҫул)
Вилнӗ вырӑн
Пӑхӑнни СССР
Ҫар тӗсӗ авиаци
Авиаци
Звани
Совет гвардийĕ
Капитан
Командӑланӑ Эскадрилья
Вӑрҫӑсем/ҫапӑҫусем
Наградӑсемпе хисепсем
Совет Союзӗн Паттӑрӗ
Ленин орденӗ Хĕрлĕ Ялав орденĕ Александр Невский орденĕ Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗ орден Отечественной войны I степени Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ медаль «За боевые заслуги» медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина» медаль «За оборону Москвы» медаль «За оборону Сталинграда» медаль «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» юбилейная медаль «Двадцать лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» юбилейная медаль «Тридцать лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» медаль «За взятие Будапешта» медаль «За взятие Вены» медаль «За освобождение Праги» медаль «Ветеран Вооружённых Сил СССР» юбилейная медаль «30 лет Советской Армии и Флота» юбилейная медаль «40 лет Вооружённых Сил СССР» юбилейная медаль «50 лет Вооружённых Сил СССР» юбилейная медаль «60 лет Вооружённых Сил СССР» медаль «В память 800-летия Москвы» медаль «За безупречную службу»

Алексей Петрович Бритиков (1917 ҫулхи пушӑн 10-мӗшӗ, Тула облаҫӗ — 1978 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗ, Мускав) — совет ҫар ҫынни, Совет Ҫарӗн гварди полковникӗ, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1946), истори ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ.

Пурнӑҫӗ

Малтанхи ҫулсем

Алексей Бритиков 1917 ҫулхи пушӑн 10-мӗшӗнче Пешково-Грецово ялӗнче (халӗ Тула облаҫӗнчи Ясногорски районӗ) хресчен ҫемйинче ҫуралнӑ. Шкулта вунӑ класс вӗренсе пӗтернӗ, 1932 ҫулта Мускава куҫса кайнӑ, унта хапрӑкпа савут вӗрентӗвӗн шкулне вӗренсе пӗтернӗ, сехет савутӗнче сборщик пулса ӗҫленӗ. 1938 ҫулхи раштавӑн 15-мӗшӗнче ӑна Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарне хӗсмете чӗнсе илнӗ[1]. 1940 ҫулта Чкалов ячӗллӗ Борисоглебскри 2-мӗш пилотсен ҫар авиаци шкулне вӗренсе пӗтернӗ.

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑнни

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи пуҫланнӑранпа — унӑн фрончӗсенче. «И-16», «ЛаГГ-3», «Як-1», «Як-9» тата «Як-3» самолётсем ҫинче вӗҫнӗ[2]. 1941 ҫулхи авӑн уйӑхӗнчи сывлӑшри ҫапӑҫура Бритиков тӑшманӑн икӗ самолетне персе антарнӑ, анчах хӑйне те персе тивӗртнӗ, ҫунакан самолета тӳрлетсе вӑл парашютпа сиксе анма ӗлкӗрнӗ. Мускав ҫапӑҫӑвне хутшӑннӑ, ПВО-н Мускаври зонинчи 6-мӗш истребительсен авиакорпусӗн 11-мӗш истребительсен авиаполкӗн лётчикӗ пулнӑ, ҫар заданийӗпе 210 хут вӗҫсе тухнӑ. 1942 ҫулта ВКП(б) йышне кӗнӗ. 1942 ҫулхи ҫурла уйӑхӗнчен пуҫласа Сталинград ҫапӑҫӑвне хутшӑннӑ. 1942 ҫулхи чӳк уйӑхӗнчен пуҫласа Кӑнтӑр-Хӗвеланӑҫ, каярахпа — Кӑнтӑр (Миус-фронтри ҫапӑҫусене хутшӑннӑ) тата Украинӑри 1-мӗш фронтсенче ҫапӑҫнӑ[3][4]. Ҫапӑҫусенче виҫӗ хут аманнӑ.

1945 ҫулхи нарӑс тӗлне Бритиков Алексей гварди капитанӗ Украинӑри 2-мӗш фронтӑн 5-мӗш сывлӑш ҫарӗнчи 3-мӗш гварди авиакорпусӗн 6-мӗш гварди истребительсен авиадивизин 85-мӗш гварди истребительсен авиаполкӗн эскадрильине ертсе пынӑ[3][4]. Ҫав вӑхӑтра вӑл ҫар заданийӗпе 492 хут вӗҫсе тухнӑ, ҫав хушӑра 17 самолёта хӑйӗн аллипех, 4-шне ушкӑнпа пӗрле (чыслав хучӗн даннӑйӗсем тӑрӑх) персе антарнӑ[3]. Вӑрҫӑ вӗҫне Бритиков Чехословакире кӗтсе илнӗ. Вӑрҫӑ ҫулӗсенче вӑл пӗтӗмпе ҫар заданийӗпе 510 хут вӗҫсе тухнӑ, сывлӑшри 78 ҫапӑҫӑва хутшӑннӑ, 18 самолета хӑйӗн аллипех, 5-шне ушкӑнпа пӗрле (ытти даннӑйсем тӑрӑх — 16-шне хӑйӗн аллипех, 6-шне ушкӑнпа) персе антарнӑ[5].

СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1946 ҫулхи ҫӑвӑн 15-мӗшӗнчи 202/173-мӗш номерлӗ Хушӑвӗпе Бритиков Алексей гварди капитанне Совет Союзӗн Паттӑрӗ ята панӑ, ҫавӑн пекех ӑна Ленин орденӗпе 6325-мӗш номерлӗ «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль парса чысланӑ[3][6][7].

Вӑрҫӑ хыҫҫӑнхи карьери

Вӑрҫӑ пӗтсен Бритиков малалла Совет Ҫарӗнчи хӗсмете тӑснӑ. 1951 ҫулта Ленин ячӗллӗ Ҫарпа политика академине вӗренсе пӗтернӗ, ун хыҫҫӑн Жуковский ячӗллӗ Ҫар-сывлӑш академийӗн партипе политика ӗҫӗн кафедринче преподаватель, доцент пулса ӗҫленӗ[5], истори ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ пулса тӑнӑ. 1972 ҫулхи ҫурлан 9-мӗшӗнче Бритиков полковник ҫар хисепӗпе запаса тухнӑ. Ҫав ҫултанпа Мускаври автомобильпе ҫул-йӗр институтӗнче (МАДИ) «КПСС историйӗ» кафедрин доценчӗ пулса ӗҫленӗ[8][7]. Мускавра пурӑннӑ, 1978 ҫулхи кӑрлачӑн 30-мӗшӗнче вилнӗ, ӑна Кунцево масарӗнче пытарнӑ[2].

Хисепӗсем

Ҫавӑн пекех орденсемпе медальсемпе чысланӑ:

Астӑвӑм

  • Тула облаҫӗнчи Ясногорски районӗнчи Архангельское ялӗнче лётчикӑн ятне Бритиков урамне панӑ[10].
  • Мускаври Кунцево масарӗнчи вилтӑприн палӑкӗ культура еткерӗн объекчӗ шутланать[11][12].

Ӑнлантарусем

  1. ^ Документ о призыве. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2 Бритиков Алексей Петрович. СВСАО. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2, 3, 4 Наградной лист на присвоение звания Героя Советского Союза. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  4. ^ 1, 2 Бритиков Алексей Петрович. Наследие ВВИА. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  5. ^ 1, 2 Бритиков Алексей Петрович. Советские асы 1936—1953. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  6. ^ Учетно-послужная картотека. Бритиков Алексей Петрович. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  7. ^ 1, 2 Алексей Петрович Бритиков — отважный летчик, преподаватель МАДИ. МАДИ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  8. ^ Бритиков Алексей Петрович (1917-1978 гг.) – Герой Советского Союза. МАДИ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  9. ^ 1, 2, 3, 4, 5 Наградной лист Бритикова А.П. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  10. ^ Улица Бритикова в селе Архангельское. Mapdata.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  11. ^ Могила Бритикова Алексея Петровича (1917—1978), Героя Советского Союза. kartarf.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.
  12. ^ Обсуждение проекта приказа об утверждении охранного обязательства... Официальный сайт Мэра Москвы. Департамент культурного наследия города Москвы. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 30-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
  • Андреев С. А. Совершённое ими бессмертно. — Кн. 2. — М.: «Высшая школа», 1986.
  • Бессмертен подвиг их высокий / Пред. ред. коллегии А. А. Елькин. — 2-е изд. — Приокское книжное издательство, 1983. — 646 с. — 10 000 экз.
  • Герои огненных лет. Книга 2. М.: Московский рабочий, 1976.
  • Ерёмин Б. Н. Воздушные бойцы. — М.: Воениздат, 1987.
  • На грани возможного. — 2-е изд., испр. и доп. — М.: «Лимб», 1993.

Каҫӑсем

Flag of the Soviet Union.svg Совет Союзӗн Паттӑрӗсем
Hero of the Soviet Union medal.png

А • Б • В • Г • Д • Е • Ж • З • И • Й • К • Л • М • Н • О • П • Р • С • Т • У • Ф • Х • Ц • Ч • Ш • Щ • Э • Ю • Я
Иккĕ хутчен Паттăрсем  • Виççĕ хутчен Паттăрсем  • Тăваттă хутчен Паттăрсем

Çăлкуç — «https://cv.ruwiki.ru/w/index.php?title=Бритиков_Алексей_Петрович&oldid=2534749»