Воловодов Борис Наумович
Воловодов Борис Наумович (1914 ҫулхи утӑн 19-мӗшӗ, Грозный, Терская область[d] — 1943 ҫулхи чӳкӗн 3-мӗшӗ, Керчь[d], Крым АССР[d]) — совет лётчик-штурмовикӗ, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (вилнӗ хыҫҫӑн, 1943).
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Борис Наумович Воловодов 1914 ҫулхи утӑн 19-мӗшӗнче (ҫӗнӗ стильпе — çурлан 1-мӗшӗнче) Грозный хулинче (халӗ Раҫҫей Федерацийӗн Чечен Республики) ӗҫлекен килйышӗнче ҫуралнӑ. Ӑру тӑрӑх вырӑс. Ачалӑхӗпе ҫамрӑклӑхӗ Ставрополь хулинче иртнӗ. 7 класс вӗренсе пӗтернӗ, Иваново хулинчи энергетика техникумне вӗренсе пӗтернӗ. Славянск хулинче ӗҫленӗ, унтах аэроклубра вӗреннӗ. 1938 ҫулта Херсон лётчик-инструкторсен шкулне вӗренсе пӗтернӗ, хыҫҫӑн Ставропольпа Куйбышев аэроклубӗсенче лётчик-инструктор пулса ӗҫленӗ. 1939 ҫултан запасри кӗҫӗн лейтенант [1][2].
1931 ҫултан ВЛКСМ членӗ, 1943 ҫулта ВКП(б) кандидачӗ пулса тӑнӑ [1][2].
1942 ҫулхи çурла уйӑхӗнче Тинӗс ҫар флочӗн авиацийӗн хӗсметне чӗнсе илнӗ. Пуҫламӑшпа Куйбышев облаҫӗнче вырнаҫнӑ Тинӗс ҫар флочӗн ВВС-ӗн пӗрремӗш вӗрентӳ лётчикӗсен шкулӗнче пилот-инструктор пулса хӗсметре тӑнӑ [1][2].
1943 ҫулхи ҫу уйӑхӗнчен Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин фрончӗсенче. Ҫав ҫулхи авӑн уйӑхӗччен ВВС ВМФ-ӗн звено командирӗсен курсӗнче вӗреннӗ. Авӑн уйӑхӗнче Хура тинӗс флочӗн ВВС-ӗн 11-мӗш штурмлакан авиаци дивизин 47-мӗш штурмлакан авиаци полкне янӑ, унта звено командирӗ пулса ӗҫленӗ, эскадрилья командирӗн тивӗҫне пурнӑҫланӑ. Новороссийск-Таман тата Керчь-Эльтиген десант операцисене хутшӑннӑ [1][2].
Ҫапӑҫу ӗҫне хутшӑннӑ кӑсӑк вӑхӑтра (1943 ҫулхи авӑн—юпа) лейтенант Воловодов тӑшман ҫине штурмлама 15 ҫар вӗҫевӗ тунӑ, вӗсенчен 11-мӗшӗнче ушкӑн пуҫлӑхӗ пулнӑ. Унӑн эскадрилийӗ 2 страж катерне тата 4 хӑвӑрт аннӑ десант баржине пӗтернӗ, 2 баржӑпа 1 хурал катерне амантнӑ. Тата тӑшманӑн 100 яхӑн салтакӗпе офицерӗ, 1 радиостанци, 11 автомашина, 10 лаша арба, 2 танк, 1 ҫыран батарейи, 3 пӗчӗк калибрлӑ зенит артиллери вырӑнне, Феодоси портӗнчи причала аркатнӑ [1][2][3].
1943 ҫулхи чӳкӗн 3-мӗшӗнче лейтенант Воловодов 12 «Ил-2» штурмлакан самолётпа пӗрле Эльтиген посёлокӗ (халӗ Керчь хули йышӗнче) таврашӗнче тӑшман техникипе ҫын вӑйне штурмлама вӗҫсе тухнӑ. Тӑшман зенит тупинчен пӑхӑнмасӑр лётчиксем тӑшмана штурмланӑ. Иккӗмӗш хут штурмлама кайнӑ чухне Воловодов пирӗн позисене бомба пӑрахма кӗрекен нимӗҫ «Ju-88» бомбардировщикне курнӑ. Хӗҫ-пӑшал пӗтнӗшӗн вӑл хӑйӗн «Ил-2» самолётне нимӗҫ самолёчӗ ҫине лобовӑй таранпа ярать. Тӑшман лётчикӗ пӑрӑнса иртсе кайма тӑрӑшать, анчах ӑнӑҫаймасть. Таранран икӗ самолёт те сирпӗнсе каяҫҫӗ. Экипаж командирӗпе пӗрле унӑн штурманӗ, эскадрилья парторгӗ, аслӑ лейтенант Быков В. Л. та вилет [1][2][3].
1943 ҫулхи чӳкӗн 17-мӗшӗнчи СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн хушӑвӗпе «нимӗҫсен тапӑнса килекен ҫарӗсене хирӗҫле ҫапӑҫу фронтӗнче командованин ҫар заданийӗсене тӗслӗхлӗ пурнӑҫланӑшӑн тата ҫапӑҫура харсарлӑхпа паттӑрлӑх кӑтартнӑшӑн» лейтенант Борис Воловодов Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне тивӗҫнӗ (вилнӗ хыҫҫӑн). Унӑн штурманне Быков Василий Леонтьевич Хӗрлӗ Ялав орденӗпе чысланӑ [1][3].
Воловодова Эльтиген посёлокӗнче (халӗ Керчь хули йышӗнчи Геройское ялӗ) пытарнӑ.
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1943 ҫулхи чӳкӗн 17-мӗшӗ, вилнӗ хыҫҫӑн);
- Ленин орденӗ;
- медальсем.
Астӑвӑм
- Воловодов ячӗпе Ставропольри 32-мӗш шкул ятне панӑ, шкул ҫинче мемориал хӑми вырнаҫтарнӑ [1][3][4].
- Севастополь хулинче Хура тинĕс флочĕн авиаторĕсен астăвăм комплексĕнчи Асăну хӑми çинче унӑн ячӗ çырнӑ [1][3].
- Керчь хулинчи Эльтиген посёлокӗнче (халӗ Геройское) тӑванла вилтӑпри вырӑнӗнче палӑк лартнӑ [1].
- Грозный хулинче урам ятне панӑ [1].
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 Воловодов Борис Наумович. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6 Воловодов Борис Наумович. Музей Победы. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5 Воловодов Борис Наумович. Историческая память Ставрополья. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.
- ^ Михаил Кузьмин выступил на открытии мемориальных досок в школе №64 Ставрополя. Ставропольское региональное отделение партии «Единая Россия» (14 ҫӑвӑн 2019). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.
