Володин Александр Фёдорович
Володин Александр Фёдорович (1914 ҫулхи чӳкӗн 25-мӗшӗ, Макарьев[d], Кострома кӗпӗрни[d] — 1944 ҫулхи пушӑн 13-мӗшӗ, Дашев[d], Винница облаҫӗ[d]) — совет офицерӗ, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (вилнӗ хыҫҫӑн, 1944).
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Александр Фёдорович Володин 1914 ҫулхи раштавӑн 8-мӗшӗнче (ҫӗнӗ стильпе; кивӗ стильпе чӳкӗн 25-мӗшӗнче) Костром облаҫӗнчи Макарьев хулинче ӗҫлекен килйышӗнче ҫуралнӑ [1][2]. Ӑру тӑрӑх вырӑс. 1939 ҫултан ВКП(б) членӗ [1][2].
Фабрика-завод вӗренӳ шкулӗнче вӗренсе тухнӑ, суспензлӑ ҫулта моторист-механик пулса ӗҫленӗ [1][2]. 1936 ҫулта РККА хӗсметне чӗнсе илнӗ, 1939 ҫулта Ленинград ҫар-политика училищинче вӗренсе пӗтернӗ [1][2]. 1939—1940 ҫулсенчи совет-финн вӑрҫине хутшӑннӑ [1][2][3].
Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче 1941 ҫултанпа ҫапӑҫнӑ. Тухӑҫ-Анӑҫ, 2-мӗш Украин фрончӗсем ҫинче вӑрҫнӑ [1][2]. 1942 ҫулхи авӑн уйӑхӗнче контузие пула хытӑ аманнӑ, госпитальте нумай вӑхӑт сипленнӗ [3]. 1943 ҫулхи ҫу уйӑхӗнче 4-мӗш гварди сывлӑш-десант дивизин 15-мӗш гварди сывлӑш-десант полкӗн батальон командирӗн политика пайӗпе ҫумӗ (замполит) пулса тӑнӑ [3][4]. 1943 ҫулхи ҫу уйӑхӗнче дивизи 13-мӗш ҫар йышӗнче Курск пӗккинче ҫапӑҫнӑ, тепӗр хыҫҫӑн Днепр таран контрнаступление хутшӑннӑ [1]. Днепр тата Припять ҫинчи плацдарма ярса илнӗшӗн тата тытса тӑнӑшӑн Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗпе чысланӑ [1][2][3].
Чи малтанах дивизи 60-мӗш ҫарӑн пӑхӑнӑвне кӗнӗ, ҫак ҫар Припять юханшыв шӑварнӑ вырӑнтан кӑнтӑралла плацдарм ҫинче ӗҫленӗ. Плацдарм ҫинчи юпа тата чӳк уйӑхӗсенчи ҫапӑҫусемшӗн, 60-мӗш ҫарӑн анӑҫалла пынӑ ҫапӑҫусемшӗн гварди капитанӗ Володин иккӗмӗш орден — Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗ, 2-мӗш степень — илнӗ [1][2][3]. Юпа уйӑхӗн пуҫламӑшӗнчи Губин ялӗшӗн ҫапӑҫура Володин яла малтан ирсе кӗнӗ, тӑшман штаб машинине ярса илнӗ; 6 октябрьте подразделенисем хупӑрлава кӗнӗ чухне вӑл ҫынсене иккӗленме паман, харсарлӑх кӑтартнӑ, йыша мобилизациленӗ те подразделенисене ҫапӑҫса хупӑрлавран кӑларнӑ [2][4].
1944 ҫулхи ҫуркунне Умань-Ботошана операцине хатӗрленӗ чухне тата вӑхӑтӗнче Володин парторганизацисен ӗҫне тӗрӗс ертсе пынӑ. Кӑнтӑр Буг, Днестр юханшывӗсене тата вӗсен юпписене каҫмалла пулнӑ. Володин инициативипе подразделенисенче юханшыва пыран каҫмалли мелсене ӑнлантаракан памяткӑсем вӗреннӗ. 11 мартра совет малти отрядӗсем 30 ҫухрӑмран ытла ҫапӑҫса каҫнӑ та Джулинкӑпа Гайворон хулисене ярса илнӗ [1][3].
1944 ҫулхи пушӑн 13-мӗшӗнче ирхине Володин 15-мӗш гварди сывлӑш-десант полкӗ йышӗнче Винница облаҫӗнчи Дашев ялӗ (халӗ посёлок) районӗнче Соб юханшывне пыран каҫнӑ та плацдарма тытса тӑма хутшӑннӑ [1][2]. Ҫапӑҫура полкӑн замполичӗ вилнӗ хыҫҫӑн гварди капитанӗ Володин ӑна улӑштарнӑ. Вӑл малти ҫапӑҫу линийӗсене тухнӑ, тӑшман контратакисене сирме пулӑшнӑ, хӑйӗн харсӑрлӑхӗпе ҫар ҫыннисене ҫапӑҫура чун хывнӑ. Нимӗҫсен чи хаяр контратакисен пӗринче тӑшманпа алӑ-алӑ ҫапӑҫу пуҫланнӑ чухне Володин ҫар ҫыннисене хӑпартнӑ та хӑй вилнӗ [1][2][3].
СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1944 ҫулхи авӑнӑн 13-мӗшӗнчи хушӑвӗпе «нимӗҫсен тапӑнса килекен ҫарӗсене хирӗҫле ҫапӑҫу фронтӗнче командованин ҫар заданийӗсене тӗслӗхлӗ пурнӑҫланӑшӑн тата ҫапӑҫура харсӑрлӑхпа паттӑрлӑх кӑтартнӑшӑн» гварди капитанӗ Александр Володин Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне тивӗҫнӗ (вилнӗ хыҫҫӑн) [1][2][3].
Пытарнӑ вырӑнӗ — Винница облаҫӗнчи Дашев посёлокӗнчи пӗрле пытарнӑ ҫӑва (братская могила) [1][3].
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944 ҫулхи авӑнӑн 13-мӗшӗ, вилнӗ хыҫҫӑн);
- Ленин орденӗ;
- Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗ, 2-мӗш степень;
- Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ [1][2][3].
Астӑвӑм
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17 Володин Александр Фёдорович. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 Володин Александр Фёдорович. Музей Победы. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 Володин Александр Фёдорович. СМИ44 (9 акан 2015). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.
- ^ 1, 2 «Дороги войны»: «Ушел на войну капитан, страну защищать от врага…» Северная правда (26 утӑн 2020). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 12-мӗшӗ.
