Вольватенко Иван Кириллович
Вольватенко Иван Кириллович (1915 ҫулхи акан 15-мӗшӗ, Мазолово[d], Мстиславский уезд[d], Могилёвская губерния[d], Раҫҫей империйӗ — 1996 ҫулхи пушӑн 26-мӗшӗ, Львов) — гварди аслӑ лейтенанчӗ, 56-мӗш гварди танк бригадин танк ротин командирӗ (7-мӗш гварди танк корпусӗ, 3-мӗш гварди танк ҫарӗ, 1-мӗш Украин фрончӗ). Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944) [1][2].
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Иван Кириллович Вольватенко 1915 ҫулхи апрелӗн 15-мӗшӗнче Могилёв кӗпӗрнин Мстиславль уесӗнчи Мазолово ялӗнче (халӗ Беларуҫӗн Могилёв облаҫӗн Мстиславль районӗ) хресчен килйышӗнче ҫуралнӑ [1][1]. Беларуҫ [1]. Пуҫламӑш пӗлӳ илнӗ [1][1]. 1933—1934 ҫулсенче колхозра ӗҫленӗ [3].
1937 ҫулта РККА хӗсметне чӗнсе илнӗ. Полк шкулӗнче вӗренсе пӗтернӗ, пулемёт отделенийӗн командирӗ пулса хӗсметре тӑнӑ [1][1]. 1939 ҫулта кӗҫӗн лейтенантсен курсне вӗренсе пӗтернӗ, танк взвочӗн командирӗ пулса тӑнӑ [1][3]. 1939 ҫулхи Анӑҫ Беларуҫе ирӗке кӑларнӑ похода, 1939—1940 ҫулсенчи совет-финн вӑрҫине хутшӑннӑ [1][3]. 1941 ҫулта Львов хулинче танк шкулне вӗренсе пӗтернӗ [3].
Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче 1941 ҫулхи июнӗн 22-мӗшӗнчен Кӑнтӑр-Анӑҫ фронтӗнче, Львов таврашӗнче. Львов тата Киев хӳтӗлевӗсене хутшӑннӑ [1][1]. 1941 ҫулхи ҫулла Киев хупӑрлавӗнче пулнӑ, хупӑрлавран тухнӑ [1][1]. 1943 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 14-мӗшӗнче 56-мӗш гварди танк бригадинче вӑрҫма пуҫланӑ. Брянск, Централ фрончӗсем йышӗнче Орёл стратеги наступлени операцине — Курск пӗккинчи ҫапӑҫусене хутшӑннӑ [1][1]. 1943 ҫулхи авӑн уйӑхӗн 10-мӗшӗнче 3-мӗш гварди танк ҫарӗ Воронеж фрончӗ йышне кӗнӗ (1943 ҫулхи юпа уйӑхӗн 20-мӗшӗнчен — 1-мӗш Украин фрончӗ). 56-мӗш гварди танк бригади Сумы-Прилукск наступлени операцине (1943 ҫулхи авӑнӑн 26-мӗшӗ — 30-мӗшӗ) хутшӑннӑ, Сулахай ҫыран Украинӑна ирӗке кӑларма тата Днепр юханшывне Великий Букрин ялӗ патӗнче каҫма хутшӑннӑ [1].
1943 ҫулхи чӳк уйӑхӗн 5—6-мӗшӗсенче Киев наступлени операцине хутшӑннӑ. Лютеж плацдармӗнчен Киевран ҫурҫӗрелле малти отрядра ҫапӑҫса Святошино посёлокне пӗрремӗш кӗнӗ, Киев—Житомир автоҫулне касса хунӑ [1][1]. Тӑшман территорийӗнче тарӑнрах ҫитнӗ, темиҫе пурӑнан вырӑна ирӗке кӑларнӑ. Хӑйӗн танкӗпе иккӗ вӑтам тӑшман танкне пӗтернӗ, 9 тупӑпа 100 яхӑн тӑшман салтакӗпе офицерне пӗтернӗ [1][1]. Унӑн танкне пӗтернӗ, хӑй хытӑ аманнӑ, хӑйӗн экипажӗпе пӗрле темиҫе сехет хушши ҫапӑҫнӑ, пулӑш киличчен [1][1].
СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1944 ҫулхи кӑрлачӑн 10-мӗшӗнчи хушӑвӗпе «командованин ҫар заданийӗсене тӗслӗхлӗ пурнӑҫланӑшӑн, Киеве ирӗке кӑларнӑ ҫапӑҫусенче кӑтартнӑ харсӑрлӑхпа паттӑрлӑхшӑн» гварди аслӑ лейтенанчӗ Вольватенко Ивана Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне тивӗҫнӗ, Ленин орденӗпе «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медальне (№ 2081) панӑ [1][2].
1944 ҫулта ВКП(б) йышне кӗнӗ [1][1]. 1946 ҫулта майор званипе запасна тухнӑ [1][1]. Львов хулинче пурӑннӑ, 1979 ҫулччен кинескоп савутӗнче ӗҫленӗ [1]. 1996 ҫулхи пушӑн 26-мӗшӗнче вилнӗ [1]. Львовра пытарнӑ [1].
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944 ҫулхи кӑрлачӑн 10-мӗшӗ, медаль № 2081);
- Ленин орденӗ;
- Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗ, 1-мӗш степень (иккӗ: 1944 ҫулхи февралӗн 19-мӗшӗ; 1985 ҫулхи мартӑн 11-мӗшӗ);
- Хӗрлӗ Ĕҫ Ялав орденӗ;
- медальсем [1][2][1].
Астӑвӑм
- Вольватенко ячӗпе Мазолово ялӗнчи шкулӑн пионер дружини ятне панӑ [3].
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33 Вольватенко Иван Кириллович. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3 Вольватенко Иван Кириллович. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5 Вольватенко Иван Кириллович. Мстиславская районная библиотека. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 13-мӗшӗ.
