Григорьев Георгий Степанович
Григорьев Георгий Степанович (1924, Можайский уезд[d], Мускав кĕперни — 1944 ҫулхи кӑрлачӑн 20-мӗшӗ, Витебский район[d], Витебск облаҫӗ[d]) — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, 94-мӗш гварди уйрӑм разведка ротин разведчик-диверсанчӗ (91-мӗш гварди стрелоксен дивизийӗ, 39-мӗш ҫар, Анăç фрончӗ), гварди сержанчӗ[1]. Вӑл — Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944, вилнӗ хыҫҫӑн)[1].
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Георгий Степанович Григорьев 1924 ҫулта Мускав кӗпернинчи Можай уесӗнчи Лошки ялӗнче (халӗ Мускав облаҫӗ) хресчен кил-йышӗнче ҫуралнӑ[1]. Вӑл çичӗ класлӑ шкул пӗтернӗ, кайран Люблино хулинчи чукун ҫул училищине вӗренме кӗнӗ[1][2].
1942 ҫулхи февраль уйӑхӗнченпе фронтра ҫапӑҫнӑ. Григорьев Г. С. тӑшман тылне час-часах кӗнӗ, чи хӑрушӑ операцисене хутшӑннӑ[1][3].
Пӗр хут разведчиксен ушкӑнӗпе сержант Григорьев Г. С. тӑшман тылӗнчи чукун ҫул кӗперне сирпӗтме хушу панӑ. Фронт йӗркине каҫса, разведчиксем объект патне ҫывӑхланса сӑнама пуҫланӑ. Кӗпере лайӑх хуралланӑ, ун патне кӑсӑклансах ҫывӑхма май ҫук пулнӑ. Диверсантсем нумай сехет засадӑра ларнӑ, вӗҫне ҫитерсе гитлеровецсем казармӑна апат ҫиме кайнӑ. Кӗпер ҫинче икӗ ҫумӑрҫӑ кӑна юлнӑ. Вӗсем кӗтнӗ самантран усӑ курса, разведчиксем пӗр ҫумӑрҫӑна сирсе янӑ, кӗпер ҫине зарядсем лартнӑ та бикфорд шнурӗсене вут ҫунтарнӑ. Анчах вӗсене иккӗмӗш ҫумӑрҫӑ асӑрхаса вут ҫунатма пуҫланӑ. Вут илтсен, казармӑран нимӗҫсем тухса тарнӑ. Ҫапӑҫура Григорьев ушкӑнӗ тӑшмана ҫунса пыракан шнурсене хӑйсем патне кӗртмен. Кӗпер сирпӗнсе кайнӑ. Ҫак операцире кӑтартнӑ паттӑрлӑхпа хӑюплӑхшӑн сержант Григорьев Г. С. Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗпе наградӑланӑ[1].
Тепре фронт йӗркине каҫса, шоссе ҫулне сӑнаса, панӑ информацие штаба радиопа ярса тӑма хушнӑ. Тӑшман тылне ӗнӗҫлӗ каҫсан, разведчиксем заданине пурнӑҫлама пуҫланӑ. Пӗр вӑхӑт иртсен вӗсем патӗнчен нимӗҫ танк колонни иртнӗ. Радист ҫакӑн пирки штаба пӗлтернӗ. Хирӗҫ хушу панӑ: «Танк дивизин номерне палӑртӑр. «Чӗлхе» тытӑр». Григорьев Г. С. салтакӗсем ҫак заданине те ӗнӗҫлӗ пурнӑҫланӑ. Противтанк хӳтӗлӗвӗсене тӑвакан нимӗҫ фельдфебелӗне тытса илнӗ, ӑна фронт йӗрки урлӑ хӑйсен пайне илсе ҫитнӗ. Ӗнӗҫлӗ ирттернӗ операцишӗн ушкӑн командирӗ Отечественной войны I степень орденӗпе наградӑланма кӑтартнӑ[1].
1944 ҫулхи кӑрлачӑн 19-мӗшӗнчен 20-мӗшӗччен каҫхине Григорьев Г. С. разведчикӗсене Волчки ялӗ (Витебскран кӑнтӑралла) патӗнчи тӑшманӑн малти позицисене пырса офицера чӗрӗн тытса илме хушнӑ. Разведчиксем нимӗҫ штабне тупса икӗ «чӗлхе» чӗрӗн тытса илнӗ. Ҫапӑҫура Григорьев Г. С. йывӑр аманнӑ. Разведчиксене хупӑрланӑ, пӗртен-пӗр каймалли ҫул нимӗҫ дзоцӗн вутне айӗнче выртакан уй тӑрӗх пулнӑ. Григорьев Г. С. хӑйӗн салтакӗсене хӑйне хӑварса кайма хушнӑ, хӑй вара юлашки вӑйне пухса тӑшман пулемёчӗн амбразури ҫине хӑйӗн кӑкӑрӗпе хыпса ӳкнӗ. Вӑл хӑйӗн пурнӑҫне парса юлташӗсене пытанма май панӑ. Ҫак ҫапӑҫура Григорьев ушкӑнӗ 20 ытла гитлеровца аркатнӑ[1].
Гварди сержанчӗ Григорьев Г. С. Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче Александр Матросов паттӑрлӑхне тепӗр хут хутлӑнӑ совет салтакӗсенчен пӗри пулса тӑнӑ. Георгий вара 20 ҫулне те ҫитменччӗ[1].
СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1944 ҫулхи ҫӗртмен 3-мӗшӗнчи хушӑвӗпе «тӑшманпа ҫапӑҫура командованин ҫапӑҫу заданийӗсене лайӑх пурнӑҫланӑшӑн тата ҫакӑн чухне кӑтартнӑ паттӑрлӑхпа хӑюплӑхшӑн» гварди сержанчӗ Григорьев Георгий Степановича вилнӗ хыҫҫӑн Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ[1].
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944 ҫулхи ҫӗртмен 3-мӗшӗ, Ленин орденӗ тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль — вилнӗ хыҫҫӑн)[1].
- Ленин орденӗ (1944 ҫулхи ҫӗртмен 3-мӗшӗ, вилнӗ хыҫҫӑн)[1].
- Отечественной войны I степень орденӗ[1].
- Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ[1].
Астӑвӑм
- Героя вилнӗ вырӑн (Беларуҫри Витебск облаҫӗнчи Шапуры ялӗ) ҫинче малтан палӑк тӑратнӑ. Каярах, поиск ӗҫӗсемпе архив материалӗсене тӗпченӗ хыҫҫӑн, геройӑн кӗлӗ тупри Копти агрогородокӗнчи ҫар масарӗнче выртни паллӑ пулнӑ. Унта 2013 ҫулта палӑк вырнаҫтарнӑ[1].
- Копти агрогородокӗнчи (Витебск районӗ, Беларуҫ) ГУО «Коптянская базовая школа» Г. С. Григорьев ятне панӑ[1].
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 Григорьев Георгий Степанович (выр.). warheroes.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ Григорьев Георгий Степанович (выр.). Московская областная государственная научная библиотека им. Н. К. Крупской. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ. Архивланӑ 2009 ҫулхи ҫурлан 1-мӗшӗ.
- ^ Фамилии воинов, закрывших своим телом амбразуры вражеских дотов и дзотов (выр.). soldat.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
Вуламалли
- Федорова О. В. Ушаков В. К. Федоров В. Н. Можайск. — М.: Московский рабочий, 1981. — 288 с, 3 л. ил.
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
