Гридинский Александр Иванович
Гридинский Александр Иванович (1921 ҫулхи авӑнӑн 14-мӗшӗ, Шацк, Тамбов кӗпӗрни[d] — 1944 ҫулхи ҫӗртмен 7-мӗшӗ, Молдавская ССР[d]) — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, гварди лейтенанчӗ[1], 144-мӗш гварди штурмлакан авиаци полкӗн эскадрилья командирӗн ҫумӗ. Вӑл — Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1965, вилнӗ хыҫҫӑн)[1][2].
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Александр Иванович Гридинский 1921 ҫулхи авӑнӑн 14-мӗшӗнче Тамбов кӗпернинчи Шацк хулинче (халӗ Рязань облаҫӗ) ӗҫлекен кил-йышӗнче ҫуралнӑ[1][2]. Ашшӗпе час-часах куҫса ҫӳренӗ, тӗрлӗ чукун ҫул станцийӗсенче пурӑннӑ. Вӑл тулли мар вӑтам шкул пӗтернӗ тата Алма-Ата аэроклубӗнче вӗренсе тухнӑ[3].
1940 ҫулта Хӗрлӗ Ҫара чӗнсе илнӗ. Оренбург ҫар-авиаци лётчик шкулӗнче вӗренсе тухнӑ[1][4].
1942 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗнченпе Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи фрончӗсенче ҫапӑҫнӑ. Малтан штурмлакан авиаци полкӗн самолёт командирӗ, кайран звено командирӗ пулнӑ[4]. Калинин тата Степной фрончӗсенче вӑрҫнӑ, Курск ҫапӑҫувне хутшӑннӑ[3]. 1943 ҫулхи ҫӗртмен 27-мӗшӗнче унӑн самолёчӗ Белгородран кӑнтӑр-хӗвеланӑҫнелле ҫапса тӑкнӑ, анчах лётчик ӑна аэродрома ҫитерсе антарнӑ[3]. Кайран Днепр ҫапӑҫувне, Корсунь-Шевченковски операцине хутшӑннӑ, Днестр урлӑ каҫнӑ[4]. Краснодара, Кременчуга, Полтава, Кривой Рог, Винница хулисене ирӗке кӑларма хутшӑннӑ[4].
1944 ҫулхи апрель уйӑхӗнче Гридинский А. И. полкӗ Ясс-Кишинёв операцине хутшӑнма Молдавине куҫса килнӗ. Унта полка гварди ялавне панӑ, личный состав гварди паллисене тивӗҫнӗ[4].
Гридинский А. И. гварди лейтенанчӗ 144-мӗш гварди штурмлакан авиаци полкӗн (9-мӗш гварди штурмлакан авиаци дивизийӗ, 1-мӗш гварди штурмлакан авиаци корпусӗ, 5-мӗш сывлӑш ҫарӗ, 2-мӗш Украина фрончӗ) эскадрилья командирӗн ҫумӗ пулса хӗсмет тунӑ[1][2]. Вӑл 152 ҫар вӗҫевӗ тунӑ, 30 танкпа бронетранспортёр, 3 зенит батареи, 90 автомашин, 20 самолёта аэродром ҫинче аркатнӑ, нумай тӑшман ҫар ҫыннине вӗлернӗ[1][2].
1944 ҫулхи ҫӗртмен 7-мӗшӗнче Гридинский А. И. Малые Пиструены ялӗ (Молдави) патӗнчи аэродромран ҫӗнӗ моторпа вӗҫсе тухса ӑна тӗрӗслеме тӑрӑшнӑ[3]. Ун ҫине тӑватӑ нимӗҫ истребителӗ тапӑннӑ. Гридинский А. И. пӗрне ҫапса тӑкнӑ, анчах хӑй те ҫапса тӑкнӑ, вилнӗ[1][2]. Унпа пӗрле унӑн механичӗ Грехов та вилнӗ. А. И. Гридинские Распопены ялӗнче (Резински районӗ, Молдави) пытарнӑ[1][2].
СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1965 ҫулхи майӑн 6-мӗшӗнчи хушӑвӗпе «тӑшманпа ҫапӑҫура командованин ҫапӑҫу заданийӗсене образцо лайӑх пурнӑҫланӑшӑн тата ҫакӑн чухне кӑтартнӑ мужестволлӑхпа паттӑрлӑхшӑн» гварди лейтенанчӗ Гридинский Александр Ивановича вилнӗ хыҫҫӑн Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ[1][2].
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1965 ҫулхи майӑн 6-мӗшӗ, Ленин орденӗ — вилнӗ хыҫҫӑн)[1][2].
- Ленин орденӗ (1965 ҫулхи майӑн 6-мӗшӗ, вилнӗ хыҫҫӑн)[1].
- Хӗрлӗ Ялав орденӗ (икӗ хутчен)[1][2].
- Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин I степень орденӗ[1][2].
- Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ[1][2].
Астӑвӑм
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15 Гридинский Александр Иванович (выр.). Музей Победы. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 Гридинский Александр Иванович (выр.). Тамбовская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4 Гридинский Александр Иванович (выр.). ОВВАКУЛ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5 Гридинский Александр Иванович (выр.). Рязанская областная универсальная научная библиотека им. Горького. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
Вуламалли
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
