Гришин Александр Сергеевич (Совет Союзĕн Паттăрĕ)
Гришин Александр Сергеевич (1920 ҫулхи утӑн 28-мӗшӗ, Стемасс[d], Чӗмпӗр кӗпӗрни — 1970 ҫулхи ҫӗртмен 4-мӗшӗ, Самар) — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, гварди аслӑ сержанчӗ[1], 196-мӗш гварди стрелоксен полкӗн автоматчиксен отделенин командирӗ. Вӑл — Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944)[1][2].
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Александр Сергеевич Гришин 1920 ҫулхи утӑн 28-мӗшӗнче Симбирск кӗпернинчи Стемасс ялӗнче (халӗ Чĕмпĕр облаҫӗнчи Вешкайма районӗ) хресчен кил-йышӗнче ҫуралнӑ[1][3]. Вӑл Стемассри çиччӗ класлӑ шкулта вӗреннӗ[3][4].
1940 ҫулта Хӗрлӗ Ҫара чӗнсе илнӗ. Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче 1942 ҫулхи юпа уйӑхӗнченпе ҫапӑҫнӑ. Воронеж, 1-мӗш Балти тата Ленинград фрончӗсенче вӑрҫнӑ[1][4]. 1944 ҫулта ВКП(б) йышне кӗнӗ[1][2]. 1943 ҫулхи раштав уйӑхӗнче Невель хулинчен ҫурҫӑр-хӗвеланӑҫнелле ҫапӑҫусенче автоматчиксен отделенипе тӑшман контратакисене сирсе тӑнӑ, хӑй аманнӑ пулин те хӑйӗн вырӑнне хӑварман[5]. 1944 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗнче Мухтав орденӗн III степеньне тивӗҫнӗ[4].
Гришин А. С. гварди аслӑ сержанчӗ 196-мӗш гварди стрелоксен полкӗн (67-мӗш гварди стрелоксен дивизийӗ, 6-мӗш гварди ҫарӗ, 1-мӗш Балти фрончӗ) автоматчиксен отделенине командӑланӑ. Вӑл Витебск облаҫне ирӗке кӑларнӑ чухне палӑрнӑ[1][2]. 1944 ҫулхи ҫӗртмен 23-мӗшӗнче Сиротино ялӗ (Шумилино районӗ) патӗнчи ҫапӑҫура вӑл тӑшман хыҫне анса унӑн вут пӳрнисене аркатнӑ, ҫакӑ совет пехотине яла ярса илме май панӑ[6][4]. 1944 ҫулхи ҫӗртмен 24-мӗшӗнче тӑшман вутне айӗнче хӑйӗн отделенипе Анӑҫ Двина юханшывне хатӗрсӗр хатӗрсемпе каҫнӑ та тӑшман вут пӳрнисене пӗтернӗ, ҫакӑ ытти подразделенисене каҫма май панӑ[1][2]. Плацдарма сарнӑ чухне Пятигорск ялӗ патӗнче виҫӗ тӑшман салтакне вӗлернӗ, пӗрне чӗрӗн тытса илнӗ. Овеча ялӗ патӗнче тӑшман контратакине сирнӗ чухне вӑл вут пӳртне ҫывӑхланса унӑн расчӗчӗпе гранатӑсемпе аркатнӑ, тепӗр хут пулемётпа ҫапӑҫма тӑснӑ[6][4].
СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1944 ҫулхи утӑн 22-мӗшӗнчи хушӑвӗпе «тӑшманпа ҫапӑҫура командованин ҫапӑҫу заданийӗсене образцо лайӑх пурнӑҫланӑшӑн тата ҫакӑн чухне кӑтартнӑ мужестволлӑхпа паттӑрлӑхшӑн» гварди аслӑ сержанчӗ Гришин Александр Сергеевича Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, Ленин орденӗпе тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль парнеленӗ[1][4]. Хӑйӗн грамотипе орденне вӑл 1945 ҫулхи çурлан 14-мӗшӗнче Кремльте тытса илнӗ[6].
Вӑрҫӑ вӗҫленсен Гришин А. С. ҫарта хӗсметне малалла тӑснӑ. 1945 ҫулта кӗҫӗн лейтенантсен курсне пӗтернӗ[1][3]. 1946 ҫулта кӗҫӗн лейтенант званипе запасӑна тухнӑ[1]. Тӑван ялне таврӑннӑ, 1947 ҫулхи февралӗнче Стемасс ялӗнчи «Красная Эстония» колхоз председателӗ пулса тӑнӑ[6][4]. 1949 ҫулта Ульяновскри ял хуҫалӑх шкулӗнче вӗреннӗ, кайран колхоз председателӗ пулса ӗҫленӗ. Каярах Куйбышев (хальхи Самара) хулине куҫса кайнӑ, унта подшипник савучӗнче тата ытти предприятисенче ӗҫленӗ[1][4]. Александр Сергеевич Гришин 1970 ҫулхи ҫӗртмен 4-мӗшӗнче Куйбышевра вилнӗ[1][2]. Куйбышевра пытарнӑ[3].
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944 ҫулхи утӑн 22-мӗшӗ, Ленин орденӗ тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль)[1][4].
- Ленин орденӗ (1944 ҫулхи утӑн 22-мӗшӗ)[1].
- Мухтав орденӗ II степень (1944 ҫулхи утӑн 16-мӗшӗ)[4].
- Мухтав орденӗ III степень (1944 ҫулхи кӑрлачӑн 2-мӗшӗ)[4].
- Медальсем[1][4].
Астӑвӑм
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 Гришин Александр Сергеевич (выр.). Музей Победы. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6 Гришин, Александр Сергеевич (Герой Советского Союза) (выр.). Википедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4 Гришин Александр Сергеевич (выр.). Журавли нашей памяти. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13 Гришин Александр Сергеевич (выр.). Вешкаймский район. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ Гришин Александр Сергеевич (выр.). Книга подвига. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4 Пусть живые помнят. Истории двух Героев Советского Союза (выр.). Улправда. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
Вуламалли
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
- Ермолаев, А. Д. Шагнувшие в бессмертие. Ульяновцы — герои Советского Союза / А. Д. Ермолаев, Н. А. Калашников. — Ульяновск : Симбирская книга, 1994. — 168 с.
