Гришко Кирилл Емельянович

Кирилл Емельянович Гришко 1909 ҫулта Екатеринослав кӗпернинчи Водяное ялӗнче (халӗ Запорожье облаҫӗнчи Куйбышево районӗнчи Титово ялӗ) хресчен кил-йышӗнче ҫуралнӑ. Украин националӗпе. Вӑл Ташкент хулинче (Узбекистан) пурӑннӑ^[1].

1929 ҫулта Хӗрлӗ Ҫара чӗнсе илнӗ. 1932 ҫулта Кача ҫар-авиаци лётчик училищинче вӗренсе тухнӑ^[1]. 1943 ҫулта офицерсен ӑсталӑх ҫӗнтермелли курсне пӗтернӗ^[1]. 1943 ҫулта ВКП(б) йышне кӗнӗ^[1]. 1943 ҫулхи июнь пуҫламӑшӗнче аслӑ лейтенант Гришко К. Е. 66-мӗш штурмлакан авиаци полкӗн 4-мӗш резерв эскадрильин командирӗ пулса действующей ҫара янӑ. Курск ҫапӑҫувне хутшӑннӑ. Пӗрремӗш ҫапӑҫусенче ушкӑнсене вӗҫтерме ӑсталӑх кӑтартнӑ, ҫакӑншӑн 1943 ҫулхи утӑ уйӑхӗнче Хӗрлӗ Ялав орденӗпе наградӑланма кӑтартнӑ^[1].

1943 ҫулхи утӑн 27-мӗшӗнче ҫар заданийӗ тунӑ чухне Гришко К. Е. самолёчӗ ҫапса тӑкнӑ. Вӑл нумай аманӑвӑм илсе, анчах пурӑнса юлнӑ, тӑшман аллине лекнӗ. Нимӗҫсем ӑна парӑнма хавхалантарма тӑрӑшнӑ, лазарета вырнаҫтарнӑ, допроса ӑсатнӑ. Пӗр допроса кайнӑ чухне Гришко К. Е. хуралҫӑна ҫапса хӑварса тарнӑ. Икӗ эрне тарнӑ хыҫҫӑн ӑна тапӑнса пыракан совет ҫарӗсем илсе кайнӑ. Тӑшман тылӗнче тӑрӑшнине допрос ирттернӗ ҫурт хуҫи арӑмӗ ҫирӗплетнӗ^[1].

Госпитальте сипленнӗ хыҫҫӑн 1944 ҫулхи май уйӑхӗнче Гришко К. Е. 143-мӗш гварди штурмлакан авиаци полкне эскадрилья командирӗ пулса тепӗр хут фронта янӑ. 2-мӗш тата 1-мӗш Украина фрончӗсенче вӑрҫнӑ. Львов-Сандомир, Сандомир-Силези, Анатри Силези, Тури Силези, Берлин тата Прага наступлени операцисене хутшӑннӑ^[1].

1945 ҫулхи май уйӑхӗччен гварди майорӗ Гришко К. Е. 143-мӗш гварди штурмлакан авиаци полкӗн (8-мӗш гварди штурмлакан авиаци дивизийӗ, 1-мӗш гварди штурмлакан авиаци корпусӗ, 2-мӗш сывлӑш ҫарӗ, 1-мӗш Украина фрончӗ) эскадрильине командӑланӑ. Вӑл «Ил-2» самолёчӗпе 83 ҫар вӗҫевӗ тунӑ, 17 танк, 106 бронетранспортёрпа автомашина, 10 батарея полевой тата 8 батарея зенит артиллерийӗ, 20 чукун ҫул вагунӗ, 4 тӑшман самолёчӗ аркатнӑ, 15 пысӑк вут хывнӑ, 260 ытла тӑшман салтакне офицерне амантнӑ е вӗлернӗ^[1].

Кирилл Емельянович Гришко 1945 ҫулхи июнӗн 17-мӗшӗнче Петерсхайн поселӗнче (Германи) автомобиль катастрофинче вилнӗ. Польшӑри Болеславец хулинчи совет ҫар масарӗнче пытарнӑ^[1].

СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1945 ҫулхи июнӗн 27-мӗшӗнчи хушӑвӗпе «тӑшманпа ҫапӑҫура командованин ҫапӑҫу заданийӗсене образцо лайӑх пурнӑҫланӑшӑн тата ҫакӑн чухне кӑтартнӑ мужестволлӑхпа паттӑрлӑхшӑн» гварди майорӗ Гришко Кирилл Емельяновича вилнӗ хыҫҫӑн Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ^[1].

• Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1945 ҫулхи июнӗн 27-мӗшӗ, Ленин орденӗ — вилнӗ хыҫҫӑн)^[1].
• Ленин орденӗ (1945 ҫулхи июнӗн 27-мӗшӗ, вилнӗ хыҫҫӑн)^[1].
• Хӗрлӗ Ялав орденӗ (икӗ хутчен: 1943 ҫулхи августӑн 28-мӗшӗ; 1943 ҫулхи сентябрӗн 1-мӗшӗ)^[1].
• Александр Невский орденӗ (1945 ҫулхи кӑрлачӑн 4-мӗшӗ)^[1].
• Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗн I степенӗ (1945 ҫулхи майӑн 12-мӗшӗ)^[1].
• Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (1944 ҫулхи чӳкӗн 3-мӗшӗ)^[1].
• Медальсем^[1].

• Куйбышево поселӗнче (Запорожье облаҫӗ) Гришко К. Е. бюстне вырнаҫтарнӑ^[1].