Жуковский Василий Андреевич
|| 
Васи́лий Андре́евич Жуко́вский (1783—1852) — вырăс сăвăçи, вырăс поэзинче романтизма никĕслекенĕ, куçаруçă, тиркевçĕ, 1827 çултанпа Петербург ăслăх академийĕн хисеплĕ ĕçтешĕ, 1841 çултанпа академик. Вăрттăн канашçă (1841 çултанпа).
Кун-çулĕ
29 ҫулхи 9 уйӑхӗн нарăс-мӗшӗ (кăрлач, 1783) Тулă кĕпернин Мишено чиркӳ ялĕнче çуралнă.
Вĕренӳ çулĕсем
Дворян тăвас шутпа ачана Аçтăрхан гусар полкне хĕсмете çырса хунă; хăйне дворян ятне кĕртекен прапорщик тивĕç ятне илсессĕн, 1789 çулта 6-çулхи Жуковские Тула кĕпернин дворян ăрат кĕнекине çыраççĕ, дворян тивĕçлĕх хутне параççĕ, каярах çакна пула вăл харпăр пансионра пĕлӳ илет, хыççăн Тулă халăх училищине веренме кĕрет.
1797 çулта 14-çулхи Жуковский Мускаври ырă ăрат университет пансионне вĕренме кĕрет, унта вăл 4 çул пĕлӳ пухать. Жуковский пансионра иккĕмĕш çул ирттернĕ вăхăтра Дмитрий Блудов, Дмитрий Дашков, Сергей Уваров, Александрпа Андрей Тургеневсем юлташĕсемпе литература пĕрлĕхне йĕркелеççĕ, Пухăвăн официаллă уставĕ те пулнă. Пĕрремĕш ертӳçи Жуковский пулса тăрать. Кунта ăна пансион директорĕпе — Тургенев Иван Петровичпа паллашма тӳр килет.
Поэзири ĕç-хĕлĕ
Жуковский 1837—1839 çулсенче
Хевте тĕп ĕçĕсем
Элегисем
- «Сельское кладбище» (1802, Томас Грея ирĕклĕ куçарни)
- «Славянка» (1816)
- «Вечер» (1806)
- «Море» (1822)
Юрăсемпе романссем
Кăссайсем
- «Людмила» (1808) (вольные переложения баллады Г. А. Бюргера «Ленора»)
- «Светлана» (1808-12) (вольные переложения баллады Г. А. Бюргера «Ленора»)
- «Двенадцать спящих дев» (ч. 1 — «Громобой», 1810; ч. 2 — "Вадима, 1814-17),
- «Лесной царь» (1818)
- «Рыбак» (1818)
- «Рыцарь Тогенбург» (1818)
- «Замок Смальгольм, е Иванов вечер» (1822)
- «Кубок» (1825-31)
- «Суд Божий над епископом» (1831)
- «Ленора» (1831).
Сăвăсем
Поэмы и повести в стихах
- «Шильонский узник» (1822) (Дж. Байрон) куçарăвĕ
- «Ундина» (1837) (Ф. де Ламотт Фуке) куçарăвĕ
- «Наль и Дамаянти» (1844) (инди поэми - «Махабхарата» пайӗ)
- «Рустем и Зораб» (1849) ( Фирдоуси «Шахнаме» поэма пайӗ)
- «Одиссея (Гомер)» (1849; нов. изд. — 1982) (Гомер куçарăвĕ)
Проза
- «Марьина роща» повеçĕ (1809)
Каçăсем
- Жуковский В. А., Сăвăсем
- Жуковский Василий Андреевич Максим Мошков вулавăшĕнче
- Василий Жуковский сăвăсем 2011 ҫулхи ҫӗртмен 21-мӗшӗнче архивланӑ. Вырăс поэзин антологийĕ çинче
- Жуковский Стихия çинче 2011 ҫулхи ҫӑвӑн 14-мӗшӗнче архивланӑ.
- Жуковский кун-çулĕ 2011 ҫулхи ҫӑвӑн 14-мӗшӗнче архивланӑ.
- Жуковский Василий Андреевич кун-çулĕ
- ^ 1, 2 Жуковский Василий Андреевич // Большая советская энциклопедия (выр.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.