Иванченков Александр Сергеевич
Алекса́ндр Серге́евич Иванче́нков (ҫур. 1940 ҫулхи авӑнӑн 28-мӗшӗ, Ивантеевка, Мускав облаҫӗ, СССР, Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики) — СССР лётчик-космонавчӗ. Икӗ хутчен Совет Союзӗн Паттӑрӗ.
Пурнӑҫӗ
Вӑл Мускав облаҫӗнчи Ивантеевка хулинче ҫуралнӑ. Ашшӗ фронтра пуҫне хунӑ[2], амӑшӗ 1947 ҫулта вилнӗ.
1958 ҫулта Ивантеевкӑри вӑтам шкула ылтӑн медальпе вӗренсе пӗтернӗ, унтан Мускаври авиаци институтне кӗнӗ. 1964 ҫулта ӑна вӗренсе пӗтерсен Королёв Сергей Павловичӑн конструктор бюровӗнче ӗҫлеме пуҫланӑ.
1973 ҫулта совет космонавчӗсен ушкӑнне йышӑннӑ. Унта вӑл нумай вӑхӑт «Союз-Аполлон» программа тата «Салют» станцисем ҫинче ӗҫлеме хатӗрленнӗ.
Пӗрремӗш хут космоса вӗҫни (1978)
1978 ҫулхи ҫӗртмен 15-мӗшӗнче «Союз-29» космос карапӗн бортинженерӗ пулса (командирӗ — Ковалёнок Владимир Васильевич) космоса вӗҫнӗ. «Салют-6» орбита станцийӗнче 139 кун ӗҫленӗ. Ҫак вӑхӑтра Александр Иванченков нумай ӑслӑлӑх тӗпчевӗ ирттернӗ, 1978 ҫулхи утӑн 29-мӗшӗнче Ковалёнокпа пӗрле уҫӑ космоса тухнӑ. Ҫӗр ҫине 1978 ҫулхи чӳкӗн 3-мӗшӗнче «Союз-31» караппа таврӑннӑ[3].
1978 ҫулхи чӳкӗн 2-мӗшӗнче СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн хушӑвӗпе ӑна паттӑрлӑхшӑн Совет Союзӗн Паттӑрӗ ята панӑ тата СССР лётчик-космонавчӗ ятпа тивӗҫтернӗ.
Иккӗмӗш хут космоса вӗҫни (1982)
Иккӗмӗш хут Александр Иванченков космоса 1982 ҫулхи ҫӗртмен 24-мӗшӗнчен пуҫласа утӑн 2-мӗшӗччен вӗҫнӗ. Вӑл «Союз Т-6» карап бортинженерӗ пулнӑ. Унпа пӗрле Джанибеков Владимир Александрович тата Кретьен Жан-Лу Франци космонавчӗ вӗҫнӗ. «Салют-7» станци ҫинче ӑнӑҫлӑ ӗҫленӗшӗн ӑна 1982 ҫулхи утӑн 2-мӗшӗнче иккӗмӗш хут Совет Союзӗн Паттӑрӗн «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медальне тата Ленин орденне панӑ.
Космонавтсен ушкӑнӗнчен кайсан «Энергия» ӑслӑлӑхпа производство пӗрлешӗвӗнче тӗп специалист пулса ӗҫленӗ.
Хисепӗсем
- Икӗ хутчен Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1978, 1982).
- Икӗ Ленин орденӗ (1978, 1982).
- «Космоса алла илнӗ чухнехи тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» медаль (2011 ҫулхи акан 12-мӗшӗ) — космос уҫлӑхне тӗпчесе алла илнӗ ӗҫри пысӑк ҫитӗнӳсемшӗн.
- Алексей Леонов медалӗ (2015).
- ГДР Паттӑрӗ (1978).
- III степеньлӗ Грюнвальд Хӗресӗ (ПХР, 1978).
- Хисеп легионӗн орденӗн командорӗ (Франци, 1982).
- СССР тава тивӗҫлӗ спорт ӑсти (1978).
- Раҫҫей Федераци Правительствин Хисеп хучӗ (2010 ҫулхи ҫурлан 23-мӗшӗ).
Ӑнлантарусем
- ^ Иванченков Александр Сергеевич // Большая советская энциклопедия (выр.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
- ^ «Отец, и снова я в Полунине…» — «Российская газета» — Федеральный выпуск № 4358 от 5 мая 2007 года , Wayback Machine çинчи 2009 ҫулхи ҫӑвӑн 18-мӗшӗнчи копийӗ.
- ^ Иванченков Александр Сергеевич. www.cosmoworld.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи кӑрлачӑн 16-мӗшӗ.
Литература
- И. А. Маринин, С. Х. Шамсутдинов, А. В. Глушко (составители). Советские и российские космонавты. 1960—2000 / Под редакцией Ю. М. Батурина. — ООО Информационно-издательский дом «Новости космонавтики», 2001. — ISBN 5-93345-003-0.
Каҫӑсем
Иванченков Александр Сергеевич «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
- Интервью с А. Иванченковым. «Техника-молодёжи», 1981, № 10, с. 22—23
- СССР-Франция: Совместный космический полёт. «Наука в СССР», 1983, № 3
- В. Городзейский. "На лыжном перекрёстке Россия — Франция — А. Иванченков на горнолыжном слёте в Шамони (Франция) в январе 2007 года]
- Движение Александра Иванченкова Программа «Русский космос», Телестудия Роскосмоса, (видео 2012 года).
- Космонавт Александр Иванченков. Видеоэнциклопедия «Космонавты». Телестудия Роскосмоса
- Указ Президента Российской Федерации от 12 апреля 2011 года № 436 «О награждении медалью „За заслуги в освоении космоса“»
Бортинженер четвёртого экипажа космического корабля «Союз» космонавт СССР Иванченков Александр Сергеевич: электронная репродукция открытки. — СПб.: Президентская библиотека имени Б. Н. Ельцина , 2015
