Раҫҫей Минюсчӗн пуҫилепе наказани пурнӑҫлакан системӑра ӗҫлекенсен кунӗ
Раҫҫейри пуҫилепе наказани пурнӑҫлакан системӑра ӗҫлекенӗн кунӗ — Раҫҫейри ФСИН ӗҫченӗсен кашни ҫул палӑртакан професси уявӗ. Ӑна пушӑн 12-мӗшӗнче паллӑ тӑваҫҫӗ. Ку кун 1879 ҫулта Тӗп тӗрме управленине йӗркеленипе ҫыхӑннӑ. Уява официаллӑ майпа 2010 ҫулхи чӳкӗн 16-мӗшӗнче Раҫҫей Федерацийӗн президенчӗн 1433-мӗш №-лӗ хушӑвӗпе ҫирӗплетнӗ. Вӑл пуҫилепе наказани пурнӑҫлакан системӑра ӗҫлекенӗн професси уявӗ пулса тӑнӑ[1].
Историйӗ
1879 ҫулхи пушӑн 12-мӗшӗнче (кивӗ стильпе — нарӑсӑн 27-мӗшӗнче) II Александр император Шалти ӗҫсен министерствинче Тӗп тӗрме управленине йӗркелес хушӑва алӑ пуснӑ[2].
Ку тытӑма Тӗрме инспекцийӗ те кӗнӗ. Вӑл саккун проекчӗсене хатӗрленӗ, тӗрмесене тӗрӗсленӗ тата вӗсен ӗҫне пӗтӗмӗшле ертсе пынӑ. 1895 ҫулта Тӗп тӗрме управленине Раҫҫей империйӗн Юстици министерствине панӑ. Вӑл тӗрме тытӑмне совет вӑхӑчӗ пуҫланичченех тытса тӑнӑ.
Октябрь революцийӗ хыҫҫӑн айӑплава пурнӑҫлакан тытӑма темиҫе хут те улӑштарнӑ. 1922 ҫулхи юпан 12-мӗшӗнче Халӑх комиссарӗсен канашӗн йышӑнӑвӗпе пӗтӗм тӗрмесене РСФСР Шалти ӗҫсен халӑх комиссариачӗ (НКВД) тытса тӑна пуҫланӑ. Унӑн тытӑмӗнче Тӗрмесен тӗп управленине йӗркеленӗ.
1930 ҫулта НКВДна пӑрахӑҫланӑ хыҫҫӑн тӗрмесене тытса тӑрас ӗҫ юстицин халӑх комиссариачӗсене куҫнӑ. Лагерьсемпе ӗҫ поселенийӗсене вара Пӗрлештернӗ патшалӑх политика управленине панӑ.
1934 ҫулта ҫӗнӗрен СССР НКВД йӗркелесен пуҫилепе наказани пурнӑҫлакан система каллех унӑн аллине куҫнӑ.
1953—1954 ҫулсенче тӳрлетӳпе ӗҫ учрежденийӗсем СССР Юстици министерствине пӑхӑнма пуҫланӑ. Вӗсем унта, хӑш-пӗр вӑхӑтсене шута илмесӗр, 1990-мӗш ҫулсен вӗҫӗчченех пулнӑ[3].
1998 ҫулхи утӑн 28-мӗшӗнче Раҫҫейӗн пӗрремӗш президенчӗ Борис Ельцин 904-мӗш №-лӗ хушӑва алӑ пуснӑ. Вӑл «Раҫҫей Федерацийӗн Шалти ӗҫсен министерствин пуҫилепе наказани пурнӑҫлакан системӑна Раҫҫей Федерацийӗн Юстици министерствине парасси ҫинчен» ятлӑ пулнӑ. 1998 ҫулхи авӑнӑн 1-мӗшӗнчен пуҫласа пуҫилепе наказани пурнӑҫлакан система тӗппипех Раҫҫей Минюсчӗн тытӑмне кӗнӗ[4].
Пуҫилепе наказани пурнӑҫлакан системӑра ӗҫлекенсем валли уйрӑм професси уявне 1999 ҫулта йӗркеленӗ. Ку вӑхӑтра тӑван ҫӗршыври тӗрме служби 120 ҫул тултарнӑ пулнӑ.
2010 ҫулхи чӳкӗн 16-мӗшӗнче Раҫҫей президенчӗ Дмитрий Медведев 1433-мӗш №-лӗ хушӑва алӑ пуснӑ. Ку хушу Пуҫилепе наказани пурнӑҫлакан системӑра ӗҫлекен кунне патшалӑхӑн официаллӑ професси уявӗ шайне ҫирӗплетнӗ[5].
Йӑласемпе мероприятисем
ФСИН учрежденийӗсемпе управленийӗсенче уяв пухӑвӗсем, культура концерчӗсем тата темӑлла куравсем иртеҫҫӗ[6]. Уявӑн пӗр пайӗ — палӑрнӑ ӗҫченсене ведомство наградисемпе тата тав ҫырӑвӗсемпе чысласси[7].
Служба ветеранӗсене тата хӑйсен ӗҫне тунӑ чухне пуҫ хунӑ ӗҫченсене чысласси енӗпе уйрӑмах пысӑк тимлӗх уйӑраҫҫӗ[8]. Вӗсене асӑнса астӑвӑм акцийӗсем иртеҫҫӗ. Уявсене Юстици министерствин, регионти влаҫ органӗсен тата общество организацийӗсен ҫыннисем хутшӑнаҫҫӗ[9].
Ӑнлантарусем
- ^ Указ Президента Российской Федерации от 16 ноября 2010 г. № 1433 «О Дне работника уголовно-исполнительной системы». Президентская библиотека им. Б. Н. Ельцина (16 чӳкӗн 2010). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 25-мӗшӗ.
- ^ День работников уголовно-исполнительной системы Минюста России. РИА Новости (13 пушӑн 2025). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 25-мӗшӗ.
- ^ История уголовно-исполнительной системы России. ФСИН России. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 25-мӗшӗ.
- ^ Указ Президента РФ от 28 июля 1998 г. № 904. КонсультантПлюс. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 25-мӗшӗ.
- ^ Указ Президента Российской Федерации от 16 ноября 2010 г. № 1433 «О Дне работника уголовно-исполнительной системы». Ведомости уголовно-исполнительной системы (2010). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 25-мӗшӗ.
- ^ Концерт ко Дню работника уголовно-исполнительной системы. Российский союз молодежи (18 пушӑн 2013). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 25-мӗшӗ.
- ^ УФСИН по Тверской области празднует 145-летие уголовно-исполнительной системы России. МК в Твери (6 пушӑн 2024). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 25-мӗшӗ.
- ^ Сегодня, 12 марта, отмечают профессиональный праздник работники уголовно-исполнительной системы. ИнфоКам (12 пушӑн 2020). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 25-мӗшӗ.
- ^ В УФСИН по Алтайскому краю отметили День работников УИС. Официальный сайт администрации г. Барнаула (19 пушӑн 2019). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 25-мӗшӗ.
Вуламалли
- Указ Президента Российской Федерации от 16 ноября 2010 г. № 1433 «о дне работника уголовно-исполнительной системы» // Ведомости уголовно-исполнительной системы. — 2010. — № 12 (103).