Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Сантăр Аксар

Мефо́дьев Алекса́ндр Ива́нович (чӑвашла Сантӑр Аксар; 1938 ҫулхи чӳкӗн 28-мӗшӗнче ҫуралнӑ) — чӑваш писателӗ, поэт, литература критикӗ, куҫаруҫӑ тата педагог. Филологи ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ (1984). Чӑваш Республикин Писательсен союзӗн членӗ (1991) тата Раҫҫей Федерацийӗн Писательсен союзӗн членӗ (1992). Чӑваш Республикин тава тивĕҫлĕ культура ӗҫченӗ (2000).

Кун-ҫулӗ

Александр Иванович Мефодьев 1938 ҫулхи чӳкӗн 28-мӗшӗнче Чӑваш АССРӗн (халь Чӑваш Республики) Патӑрьел районӗнчи Еншик ялӗнче ҫуралнӑ[1].

1953 ҫулта Еншикри вунҫиччӗ ҫул вӗренмелли шкулӑн, 1956 ҫулта Шӗкӗртӑнри вӑтам шкулӑн вӗренӗвне пӗтернӗ. Ун хыҫҫӑн колхоз артелӗнче ӗҫлеме тытӑннӑ.

1957 ҫулта ҫар службине чӗнсе илнӗ. Службӑран таврӑнсан Йӗпреҫ районӗнчи «Коммунизм ҫӗнтерӗвӗшӗн» хаҫат редакцийӗнче, Йӗпреҫ райкомӗнче инструктор (1961—1962), Патӑрьел районӗн (районсен хушшинчи) «Авангард» хаҫат редакцийӗнче (1962—1970), Патӑрьел райкомӗнче (1970—1972) тата Чӑваш обкомӗнче (1972—1985) ӗҫленӗ[1].

1985 ҫултан 1991 ҫулчен «Хатĕр пул» журналӑн (1992 ҫултанпа — «Çилçунат») тӗп редакторӗ пулнӑ[1].

1961—1967 ҫулсенче Чӑваш педагогика институтӗнче заочно вӗреннӗ. 1972—1975 ҫулсенче Чӑваш университечӗн аспиранчӗ пулнӑ. 1984 ҫулта Саранск хулинче «Хальхи чӑваш прози ӗҫлекен класс пирки» темӑпа кандидат диссертацине хӳтӗленӗ, филологи ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ степенне илнӗ[1].

1992 ҫултанпа И. Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика институчӗнче (халӗ университет) ӗҫленӗ: аслӑ преподаватель, доцент. 1998—2004 ҫулсенче чӑваш филологийӗ факультечӗн декаӗн должностӗнче тӑнӑ[1].

Пултарулӑх ӗҫӗ-хӗлӗ

Литература енӗпе Александр Мефодьев 1950-мӗш ҫулсен пуҫламӑшӗнче ӗҫлеме тытӑннӑ. Унӑн пӗрремӗш «Кахал» сӑвви 1954 ҫулта районти «Авангард» хаҫатра пичетленнӗ. Каярах унӑн очеркӗсем, статьисем тата сӑввисем республика периодикинче тухса тӑнӑ.

Вӑл нумай сӑвӑпа очерк ӑсти. Унӑн сӑввисем ҫине чӑваш композиторӗсем (Н. Эриванов, Ю. Кудаков, Ю. Жуков, Н. Тимофеев, В. Романов, В. Адюков, Н. Заводскова) 40 ытла юрӑ хывнӑ.

Куҫаруҫӑ пулса та палӑрнӑ. Чӑвашла вырӑс, тутар, мокшан авторсен нумай калавӗпе сӑввине, ҫавӑн пекех 20 яхӑн кинофильма куҫарнӑ.

Чӑваш авторсен «Тракторстрой ҫути» тата «Ҫамрӑклӑхпа ӑсталӑх» пухмачӗсене хатӗрленӗ. Хальхи чӑваш литератури ыйтӑвӗсем ҫинчен ӑслӑлӑх ӗҫӗсен, монографисен авторӗ[1].

Чыславсемпе ятсем

  • Чӑваш Республикин тава тивĕҫлĕ культура ӗҫченӗ (2000)[1].
  • Марфа Трубина ячӗллĕ литература премийӗн лауреачӗ (1988).
  • Патӑрьел районӗн хисеплӗ гражданинӗ (2015)[1].

Библиографи

  • «Алексей Талвир» (1999);
  • «Образы рабочих в чувашской литературе» (2001);
  • «Юхать Пăла» (2003);
  • «Аван-и, ялăм» (2003);
  • «Шăнкăр-шăнкăр шыв» (2003);
  • «Силпи çăл куçĕ» (2006);
  • «Чувашская детская литература. Часть 1» (2008).

Ҫемьи

  • Хӗрӗ — Мефодьева Светлана Александровна (1964 ҫулта ҫуралнӑ), чӑваш чӗлхеҫи, филологи ӑслӑлӑхӗсен докторӗ[1].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 Мефодьев Александр Иванович. Чӑваш энциклопедийӗ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Васильев, Г. Ҫитӗнӳсемлӗ юбилей / Г. Васильев // Халӑх шкулӗ = Нар. шк. – 2008. – № 6. – С. 22.
  • Кудаков, Ю. Д. Сантăр Аксарӑн сăнарлăхĕ : (А. И. Мефодьев çуралнăранпа 70 çул тултарнă май) / Ю. Д. Кудаков // Чăваш чĕлхипе литератури : теори тата методика. – Шупашкар, 2009. – 9-мĕш кăларăм. – С. 8-11.
  • Метин, П. Н. А. И. Мефодьев (Сантӑр Аксар) пурнăçĕнчи тата пултарулăхĕнчи тĕп йĕрсем / П. Н. Метин // Чăваш чĕлхипе литератури : теори тата методика. – Шупашкар, 2009. – 9-мĕш кăларăм. – С. 3-8.
  • Мефодьев, А. И. Ачамӑрсен чун-чӗрине акар-и пин ахах-мерчен... / А. И. Мефодьев ; А. Михайлов ҫырса илнӗ // Хыпар. – 2016. – 17 ҫу. – С. 10 : сӑн ӳкерчӗк.
  • Осипов, Н. Александр Мефодьевӑн ҫӗнӗ тӗпчевӗ / Н. Осипов // Хыпар. – 2016. – 22 кӑрлач. – С. 14.
  • Осипов, Н. Н. «Пурнӑҫра яланах пӗр тӗллевпе, пӗр ӗмӗтпе пурӑнтӑм...» / Н. Н. Осипов // Чӑваш чӗлхипе литератури: теори тата методика : ст. пуххи. – Шупашкар, 2014. – 19-мӗш кӑларӑм. – С. 4-6.
  • Станьял, В. Ача-пăча литературине тĕплĕн тĕпчекен / В. Станьял // Тӑван Атӑл. – 2016. – № 2. – С. 42-44.
  • Яковлев, Ю. Йӗрке ачи : Александр Мефодьев (Сантăр Аксар) çыравçăна 75 çулхи юбилейӗпе саламласа / Ю. Яковлев // Тӑван Атӑл. – 2013. – № 11. – С. 101-103 : сӑн ӳкерчӗк.
  • Антонова, З. С. Мефодьев Александр Иванович / З. С. Антонова // Чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2009. – Т. 3 : М-Се. – С. 87.
  • Афанасьев, П. Мефодьев Александр Иванович // Афанасьев, П. Писатели Чувашии / П. Афанасьев. – Чебоксары, 2006. – С. 265-266.
  • Мефодьев Александр Иванович // Батыревская энциклопедия. – Чебоксары, 2005. – С. 139-140.
  • Мефодьев Александр Иванович // Преподаватели Чувашского государственного педагогического университета им. И. Я. Яковлева (2011-2015). – Чебоксары, 2015. – С. 59.
  • Мефодьев Александр Иванович // Энциклопедия чувашской журналистики и печати. – Чебоксары, 2014. – С. 262-263.

Каçăсем

Категорисем