Сираева Савия Гимадлисламовна

1934 ҫулхи кӑрлачӑн 5-мӗшӗнче Пушкӑрт АССРӗнчи Нуриман районӗнчи Кивӗ Исай ялӗнче ҫуралнӑ.

1952 ҫулта Ӗпхӳри патшалӑх театрпа ӳнер училищине (Х. Бухарский курсӗ) вӗренсе пӗтернӗ.

Училищене вӗренсе пӗтернӗ хыҫҫӑн 1953 ҫулччен Пушкӑрт филармонийӗнче ӗҫленӗ, кайран 1960—1963 ҫулсенче — Салават драма театрӗн актриси, 1964 ҫултанпа Пушкӑрт академи драма театрӗнче, 1989 ҫултанпа Ӗпхӳри Ҫамрӑксен театрӗнче, 1993 ҫултанпа Ӗпхӳри «Нур» тутар театрӗнче вӑй хунӑ.

Савия Сираева — хӑйне евӗр характерлӑ тата камит ролӗсен актриси.

Режиссёр пулнӑ май вӑл «Нур» театрта С. Кудашӑн «Вӑрман юмахӗ» спектакльне лартнӑ (1999), «Колонсак — 2000» ача-пӑча спектаклӗсен республикӑри II фестивалӗн лауреачӗ пулса тӑнӑ тата ӑна «чи хӑйне евӗрлӗ постановка» номинацире призпа чысланӑ^[2].

1987 ҫултанпа Театр ӗҫченӗсен пӗрлӗхӗн пайташӗ^[1].

2024 ҫулхи кӑрлачра «Нур» театрта актриса 90 ҫул тултарнӑ ятпа уявсем иртнӗ, ҫав шутра «Аннемӗн шурӑ кӗпи» спектаклӗн (Шариф Хусаинов пьесипе) бенефис кӑтартӑвӗ пулнӑ, унта вӑл Анне рольне выляса кӑтартнӑ^[3]. Тӗп пулӑмӗ «Манӑн алӑ ҫупнисем — куракансене» ятлӑ анлӑ юбилей каҫӗ пулнӑ, ҫавӑнта ӑна официаллӑ майпа Халӑхсен Туслӑхӗн орденне панӑ^[4].

• Жихан — М. Файзинӑн «Пушмаксем»;
• Сабира — М. Каримӑн «Хӗр вӑрлани»;
• Саима — Амануллан «Ҫӗмлӗ тӗлӗнтермӗш»;
• Гульниса — Н. Асанбаевӑн «Райса»;
• Гулира — Ф. Богдановӑн «Авалхисене сутни»;
• Таифа — А. Гилязовӑн «Виҫӗ аршин ҫӗр»;
• Разия — Т. Миннуллинӑн «Пӗччен хӗрарӑм»;
• Тухатмӑш — Н. Гиматдиновӑн «Тухатмӑш»;
• Сайда — Г. Несинӑн «Вӗлер мине, кӑвакарчӑнӑм!»;
• Хатира — Т. Миннуллинӑн «Ҫамрӑклӑхӑмӑн тутӑрӗ»;
• Анне — «Аннемӗн шурӑ кӗпи»;
• Бибиасма — Г. Исхакин «Кӗркунне»;
• Тутыя ханум — Р. Кол-Давлетӑн «Чӗрене ан хытар»;
• Марфуга — З. Хакимӑн «Малтан куракан»;
• Жихан — У. Гаджибековӑн «Аршин мал алан»;
• Хӗрарӑм — М. Гилязовӑн «Тӗлӗк»;
• Марьям амӑшӗ — И. Бикбулатовӑн «Хура-шурӑ тӗлӗнтермӗшсем»;
• Галимабану — М. Файзин «Галиябану»;
• Курбанбикэ — М. Каримӑн «Каҫхи сӗтел»;
• Феридэ асанне — Р. Гюнтекинӑн «Королёк — юрлакан кайӑк»;
• Мигри явӑҫ — Х. Ибрагимовӑн «Кӗрӳшӗ»;
• Тутакай — Ф. Бигашевӑн «Тӑмана пӑрӑнӑҫӗнче»;
• Нагима — Г. Камалӑн «Банкрот»;
• Жихан — М. Файзин «Юрӑпа ҫуннӑскерсем»;
• Аппа — Амануллан «Кӳршӗлле пурӑнатпӑр»;
• Байбиса — Н. Гаетбаевӑн «Курай кӗввисем»;
• Забира — А. Атнабаевӑн «Сакунлӑ мӑшӑрланупа»;
• Любовь Шевцова — А. А. Фадеевӑн «Ҫамрӑк гварди»;
• Майсара — К. Танчуринӑн «Американ»;
• Анне — Т. Минуллинӑн «Пӗччен хӗрарӑм»;
• Миннигуль — М. Каримӑн «Юрламан юрӑ»;
• Насиха — А. Атнабаевӑн «Ҫулсен юппинче»;
• Райканаш председателӗ — А. Абдуллинӑн «Вуниҫҫӗмӗш председатель»;
• Расима — А. Мирзагитовӑн «Ялти этюдсем»;
• Расима — А. Атнабаевӑн «Йӗкӗрешсем»;
• Рахиля — Т. Минуллинӑн «Сӑпка юрри»;
• Сверюга — А. П. Чеховӑн «Иванов»;
• Судья — А. Абдуллинӑн «Вуниҫҫӗмӗш председатель»;
• Таифа — А. Гилязевӑн «Виҫӗ аршин ҫӗр»;
• Курбанбикэ — М. Каримӑн «Каҫхи сӗтел»;
• Галима — Ш. Камалӑн «Хаджи эфенди авланать»;
• Шурӑ карчӑк — Р. Нурлыгаяновӑн «Кӑмӑлӑмӑн кӳлли»^[2][5].

• Раҫҫей Федерацийӗн тава тивӗҫлӗ артисчӗ (2007 ҫулхи ҫурлан 20-мӗшӗ) — ӳнер тытӑмӗнчи тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн^[6];
• Пушкӑрт АССРӗн халӑх артисчӗ (1989);
• Тутарстан Республикин халӑх артисчӗ (2000);
• Салават Юлаев орденӗ (2019)^[7];
• «Дуслык» орденӗ (2023 ҫулхи акан 21-мӗшӗ, Тутарстан) — театр ӳнерне аталантарас ӗҫе уйрӑмах пысӑк тӳпе хывнӑшӑн тата нумай ҫул хушши пултарулӑхра тухӑҫлӑ ӗҫӗшӗн^[8];
• Халӑхсен Туслӑхӗн орденӗ (2024 ҫулхи кӑрлачӑн 4-мӗшӗ, УГ-1 №-лӗ Хушу, Пушкӑртстан) — нумай ҫул хушши пултарулӑхра тухӑҫлӑ ӗҫленӗшӗн тата театр ӳнерне аталантарас ӗҫе пысӑк тӳпе хывнӑшӑн^[9];
• «Культурӑри тата ӳнерти тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» орден (2024 ҫулхи раштавӑн 20-мӗшӗ, 1089 №-лӗ Хушу) — тӑван ҫӗршывӑн культурипе ӳнерне аталантарас ӗҫе тӳпе хывнӑшӑн, нумай ҫул хушши тухӑҫлӑ ӗҫленӗшӗн^[10];
• «Ӗҫри хастарлӑхшӑн» медаль (2021);
• Ӗпхӳ хулин хисеплӗ гражданинӗ (2021)^[11].

Гимадлислампа Гульямалӑн пысӑк ҫемйинче вуниккӗмӗш ача пулса ҫуралнӑ. Тӑванӗсенчен тӑван ялӗнче Рашит ятлӑ тӑванӗ пурӑнать. Савия Сираева — икӗ ывӑлӑн амӑшӗ, виҫӗ мӑнукӗ пур. Ывӑлӗсенчен пӗри Ӗпхӳре пурӑнать, коммерципе ӗҫлет, тепри — Мускавра^[12].

• Г. Х. Усманова. Сираева Савия Гимадлисламовна // Пушкӑрт энциклопедийӗ / гл. ред. М. А. Ильгамова. — Уфа : ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.
• Театр «Нур»
• «Савия Сираева. Жизнь посвятила театру»
• Актриса по истинному призванию души (К юбилею Савии Сираевой)