Ангара (юханшыв)

Ангара́ — Хĕвелтухăç Çĕпĕрти юханшыв, Енисей юханшывĕн чи пысăк сылтăм юппи, Байкалтан юхса тухакан пĕртен пĕр юханшыв.

ячĕ бурят чĕлхинчи анга (уçă тата çурăк) сăмахран тухнă. Документсенче XIII ĕмĕртен Анкара-Мурэн ятпа асăнаççĕ. Маларах Илим юханшывĕнчен аялларах Çӳлти Тунгуска тесе каланă.

Юпписем

Ангаран чи пысăк юппи - сулахай енчи Тасеева Ытти пысăкрах юпписем: сылтăмра - Илим, Чадобец, Иркинеева, Каменка; сулахайра — Иркут, Китой, Белая, Ока, Ия, Кова, Мура.^[3] Байкалăн пĕтĕм шывĕ Ангара витĕр кайнă май, Селенга Ангаран тĕп юппи шутланма пултарать. а

Ангарах вăрăмах пулмасан та 1 779 км, 380 м таран çӳллĕшне ылмаштарать. Çавăнпа гидроэнергетика валли пысак потенциаллă. Юханшыв çинче виçе ГЭС туса хунă: Иркутск ГЭСĕ, Братск ГЭСĕ тата Усть-Илимск ГЭСĕ. Халь Богучар ГЭСне тăваççĕ. Малалла тата Анатри Ангара ГЭСĕсен каскадне тума планлаççĕ.

Пурăнан вырăнсем

Ангара хĕрринче Иркутск, Ангарск, Усолье-Сибирское, Свирск, Братск, Усть-Илимск тата Кодинск хулисем вырнаçнă. Унсăр пуçне Мегет, Балаганск, Усть-Уда, Осиновка, Железнодорожный, Богучаны, Мотыгино пурăнан вырăнсем юханшыв хĕрринче.

Кĕперсем

1891-мĕш çулта Ангара урлă пĕрремĕш понтон кĕперĕ хывнă. Кĕпер уçнă вăхăтра Иркутск витĕр цесаревич Николай II иртсе кайнă. КУ кĕпер 45 çула яхăн тăнă. Кĕпер витĕр пĕр еннелле кăна кайма май пулнă, пĕр-пĕринчен иртсе кайма пулман^[4].

1931-36 çулсенче кивĕ Ангара кĕперĕ хывнă, вăл Иркутскăн сылтăм тата сулахай çыранта вырнаçнă пайĕсене пĕрлештернĕ. 1978-мĕш çулта Ангара урлă иккĕмĕш кĕпер туса пĕтернĕ, вăл Иркутск хули хĕрринчи Пади Топка тата Жилкинона çыхăнтарнă. . 1999-мĕш çулта Ангара кĕперĕ тума тытăннă. 2002-мĕш çулта ĕçсем чарăннă, 2005-мĕш çулта çĕнĕрен пуçланнă. 2009-мĕш çулта кĕперĕн пĕр енĕпе çӳреме тытăннă, 2010-мĕш çулта икĕ еннелле те çул уçнă.

^ Angara At Tatarka, R-Arcticnet V4.0
^ Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 16. Ангаро-Енисейский район. Вып. 2. Ангара / под ред. Т. С. Кирилловой, Н. Н. Корчажниковой. — Л.: Гидрометеоиздат, 1965. — 224 с.
^ А. А. Соколов. Глава 23. Восточная Сибирь // Гидрография СССР. — 1954 г..
^ Ангарские мосты — газета «Копейка» 2012 ҫулхи пушӑн 23-мӗшӗнче архивланӑ.

Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — 1890—1907.
Ангара (юханшыв) — ПСЭ
Ангара в «Словаре современных географических названий»( ӗҫлемен каҫӑ)
Ангара — река с двумя именами 2013 ҫулхи утӑн 29-мӗшӗнче архивланӑ., Байкальский край — информационно-краеведческий портал
АНГАРА, AutorSite
Пожалейте Ангару! 2011 ҫулхи авӑнӑн 17-мӗшӗнче архивланӑ.
Зона экологического бедствия

Шаблон:Ангара Шаблон:Енисей

[tatarka-1] Angara At Tatarka, R-Arcticnet V4.0

[2] Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 16. Ангаро-Енисейский район. Вып. 2. Ангара / под ред. Т. С. Кирилловой, Н. Н. Корчажниковой. — Л.: Гидрометеоиздат, 1965. — 224 с.

[%25D1%2581-3] А. А. Соколов. Глава 23. Восточная Сибирь // Гидрография СССР. — 1954 г..

[4] Ангарские мосты — газета «Копейка» 2012 ҫулхи пушӑн 23-мӗшӗнче архивланӑ.

[3]

[4]

п • с • т Байкал
Юханшыв юххи	Ангара

Юпăсем	Баргузин • Тури Ангара • Кичера • Сарма • Селенга • Снежная • Томпуда • Турка • Утулик • Хара-Мурин

Утравсем	Ольхон • Ушкăнь • Ярки

Сăмсахсемпе çурутравсем	Большой Кадильный • Кобылья Голова • Котельниковский • Лударь • Рытый • Святой Нос • Шаманка чул сăрчĕ • Хобой

Тĕп рельефĕ	Академи хысакĕ • Çурçĕр котловина • Селенга Ту хысакĕ • Вăтам котловина • Кăнтăр котловина

Акваторисем	Иркутск шыв управĕ • Кĕçĕн Тинĕс • Мухор • Ольхон Хапхи • Бухта Песчаная • Провал кӳлмекĕ • Чивыркуй кӳлмекĕ

Çутçанталăк палăкĕсем	Кулиные болота • Черский пикĕ • Чивыркуй пымакĕ • Шаман-чул

Ангара (юханшыв)

Ячĕ

Юпписем

Хуçалăхра усă курни

Пурăнан вырăнсем

Кĕперсем

Галерея

Тата пăхăр

Вуламалли

Ӑнлантарусем

КАçăсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем