Людвиг ван Бетховен

Людвиг ван Бетховен (ним. Ludwig van Beethoven [ˈluːt.vɪç fan ˈbeːt.hoːfən] (info)- нимĕç композиторĕ, дирижерĕ тата пианисчĕ.

Людвиг ван Бетховен 1770-мĕш çулхи раштавра Бонн хулинче çуралнă.Раштавăн 17-мĕшĕнче тĕне кĕртнĕ. Ашшĕ, (Johann van Beethoven, 1740—1792) придворный капеллĕра юрăç пулнă. Амăшĕ, Мария-Магдалена, (Maria Magdalena Keverich, 1748—1787 Кобленцра придворный шеф-повар пулнă.

9 симфони: № 1 (1799 —1800), № 2 (1803), № 3 «Героическая» (1803 —1804), № 4 (1806), № 5 (1804—1808), № 6 «Пасторальная» (1808), № 7 (1812), № 8 (1812), № 9 (1824).
11 симфони увертюри, вĕсемхушшинче «Кориолан», «Эгмонт», «Леонора» № 3.
фортепианопа оркестр валли 5 концерт.
фортепиано валли 6 çамрăксен соначĕ.
фортепиано валли 32 сонаты, 32 вариаци тата 60 яхăн пьеса.
фортепианопа сĕрме купăс валли 10 соната.
сĕрме купăс оркестр валли концерт, фортепиано, сĕрме купăс тата виолончель валли концерт («виççĕллĕ концерт»).
фортепианопа виолончель валли 5 соната.
16 хĕлĕх квартечĕ.
6 трио.
Балет «Прометей пултарăвĕсем».
Опера «Фиделио».
Мăнаçлă месса.
«Аякри савни патне» Вокал циклĕ .
Тĕрлĕ поэтсен сăввисемпе юрăсем, халăхюррисене тирпейлени.
Камера кĕвви те чылай çырнă. Çав хутра фортепьяно, гобой, кларнет, фагот тата валторна квинтечĕ, ор. 16 тата ытти те

Литературăра

Ромена Ролланăн Жан Кристоф ромнĕн тĕп геройĕн прототипĕ.

Кинематографра

Композитăр шăпипе «Племянник Бетховена» (режиссёр Пол Моррисси) тата «Бессмертная возлюбленная» (тĕп рольте Гэри Олдмен) ӳкернĕ.
«Заводной апельсин» кинора тĕп геройĕ Бетховена кĕввисене кăмăлать.
«Бетховен» комединче сенбернара Бетховен тесе чĕнеççĕ.
«Героическая симфония» кинора Бетховена Ян Харт вылянă.
Совет-нимĕç «Бетховен — дни жизни» фильмĕнче Бетховена Донатас Банионис вылянă.
«Переписывая Бетховена» фильмра композиторон юлашки çулĕ çинчен каласа параççĕ (тĕп рольте Эд Харрис).
«Бетховен пурнăçĕ» (СССР, 1978, режиссёр Б. Галантер) композитăрăн çывăх юлташĕсен асаилĕвĕсемпе ӳкернĕ.
«Лекция 21» (Италия, 2008), итали писателĕпе музыковечĕн Алессандро Барикко кинори дебючĕ, «Тăххăрмĕш симфони» çинчен каласа парать.