Бутаев Георгий Данилович
Георгий Данилович Бутаев (1910 ҫулхи раштавӑн 25-мӗшӗ, Село имени Коста Хетагурова[d], Карачаевский район[d] — 1943 ҫулхи юпан 5-мӗшӗ, Чернобыльский район[d], Киев облаçĕ) — Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарӗн лейтенанчӗ, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1943).
Пурнӑҫӗ
Георгий Бутаев 1910 ҫулхи раштавӑн 25-мӗшӗнче Коста Хетагурова ялӗнче (халӗ Карачай-Черкеси) шахтёр ҫемйинче ҫуралнӑ. Ир ашшӗсӗр тӑрса юлнӑ, 15 ҫултанпа кӗтӳҫӗре ӗҫленӗ. Педагогика училищисенче вӗреннӗ. Шкулта вӗрентекен пулса ӗҫленӗ. 1941 ҫултанпа — ВКП(б) пайташӗ.
1933 ҫулта ӑна Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарне илнӗ, лётчиксен шкулне янӑ, анчах чире пула вӗренсе пӗтереймен. 1941 ҫулхи кӗркунне ҫар хӗсметне каялла чӗнсе илнӗ.
Фронтри ҫапӑҫусене 1942 ҫулхи пуш уйӑхӗнчен пуҫласа хутшӑннӑ. Сарӑтури ҫарпа политика училищинчен вӗренсе тухнӑ хыҫҫӑн миномёт ротин политрукӗ пулнӑ. Воронеж тата Тӗп фронтсенче Курск ҫапӑҫӑвне тата Украинӑна ирӗке кӑларас ҫапӑҫусене хутшӑннӑ. 1943 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗнче ӑна 60-мӗш ҫарти 132-мӗш стрелоксен дивизийӗн 712-мӗш полкӗнчи батальон парторгӗ пулма лартнӑ. Днепршӑн пынӑ ҫапӑҫусенче уйрӑмах палӑрнӑ[1].
1943 ҫулхи авӑнӑн 24-мӗшӗнче Бутаев батальонӗ Староглыбов ялӗ патӗнче (Чернигов облаҫӗ) Днепр урлӑ каҫнӑ. Юпан 5-мӗшӗнче Горностайполь ялӗ (Киев облаҫӗ) ҫумӗнче Бутаев салтакӗсене тӑватӑ хут атакӑна ҫӗкленӗ, алӑпа ҫапӑҫса 10 ытла тӑшмана пӗтернӗ. Аманнӑ тата контузи илнӗ пулин те ҫапӑҫу хирӗнчен кайман. Тепӗр атакӑна ҫӗкленнӗ чухне пулемётран тивӗртнӗрен пуҫне хунӑ[2]. Ӑна Киев облаҫӗнчи Парышев ялӗнчи тӑванла вилтӑпринче пытарнӑ.
СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1943 ҫулхи юпан 17-мӗшӗнчи Указӗпе Днепр урлӑ каҫнӑ чухне тата плацдарма анлӑлатнӑ ҫапӑҫусенче паттӑрлӑх кӑтартнӑшӑн Георгий Бутаев лейтенанта вилнӗ хыҫҫӑн Совет Союзӗн Паттӑрӗ хисеплӗ ят панӑ, Ленин орденӗпе чысланӑ[1].
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1943 ҫулхи юпан 17-мӗшӗ);
- Ленин орденӗ (1943 ҫулхи юпан 17-мӗшӗ);
- «Хастарлӑхшӑн» медаль (1943 ҫулхи нарӑсӑн 23-мӗшӗ)[3].
Астӑвӑм
- Чернобыль, Черкесск, Владикавказ хулисенчи урамсене Бутаев ятне панӑ.
- Чернобыльте асӑну хӑми вырнаҫтарнӑ.
- Коста Хетагурова ялӗнче Паттӑрӑн бюстне вырнаҫтарнӑ[1].
- Орджоникидзевский поселокӗнчи вӑтам шкул унӑн ячӗпе хисепленет[4].
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3
Бутаев Георгий Данилович «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
- ^ Бутаев Георгий Данилович. Наградной лист. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 17-мӗшӗ.
- ^ Бутаев Георгий Данилович :: Память народа. Память народа. Министерство обороны РФ (23 нарӑсӑн 1943). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 17-мӗшӗ.
- ^ Сведения об образовательной организации. МБОУ КГО «СШ п. Орджоникидзевский им. Г. Д. Бутаева». Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 17-мӗшӗ.
Вуламалли
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
- Муриев Д. З. Осетии отважные сыны. — Орджоникидзе: Северо-Осетинское изд., 1974.
