Выдриган Николай Захарович
Выдриган Николай Захарович (1920 ҫулхи раштавӑн 12-мӗшӗ, Казацкое[d], Херсон кӗпӗрни[d] — 1946 ҫулхи утӑн 12-мӗшӗ) — Тӑван Ҫӗршывӑн аслӑ вӑрҫинче Хӗрлӗ Ҫар лётчикӗ, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (15.05.1946)[1][2] [3]. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра 2-мĕш Украина фрончĕн 5-мĕш сывлăш çарĕн 6-мĕш гварди пĕтерекен авиаци дивизийӗн 31-мĕш гварди пĕтерекен авиаци полкӗн звено командирĕ, гварди аслă лейтенанчĕ.
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
1920 ҫулхи раштавӑн 12-мӗшӗнче Казацкое ялӗнче (халӗ Херсон облаҫӗ, Раҫҫей) ҫуралнӑ.
Ашшӗ — Захарий Петрович Выдриган, генерал-майор, Граждан вӑрҫине тата Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑ.
Вӑл шкулӑн ҫичӗ класне вӗренсе пӗтернӗ, кайран фабрикӑпа завод вӗренӳ шкулне вӗренсе пӗтернӗ. Механика заводӗнче токарь пулса ӗҫленӗ. 1940 ҫулта Выдригана Хӗрлӗ Ҫара хӗсмете чӗнсе илнӗ.
1941 ҫулта вӑл Армавир ҫар авиаци шкулне вӗҫевҫӗсен уйрӑмне вӗренсе пӗтернӗ. 1942 ҫулхи нарӑс уйӑхӗнчен пуҫласа — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин фрончӗсенче.
Вӑл Анӑҫ, Волхов, Сталинград, Кӑнтӑр, 1-мӗш, 2-мӗш, 4-мӗш Украина фрончӗсенче ҫапӑҫнӑ. Сталинград ҫапӑҫӑвне, Ростов, Донбасс, Мелитополь операцийӗсене, Крыма, Украина ССРне, Польшӑна, Венгрие, Австрие, Чехословакие ирӗке кӑларма хутшӑннӑ.
Вӑрҫӑ вӗҫӗнче гварди аслӑ лейтенанчӗ Николай Выдриган 31-мӗш гварди истребитель авиаполкӗн 6-мӗш гварди истребитель авиадивизийӗн 5-мӗш сывлӑш ҫарӗн 2-мӗш Украина фрончӗн звенине ертсе пынӑ. Ҫав вӑхӑта вӑл «Як-1» тата «Як-7Б» самолетсенче 629 ҫапӑҫу вӗҫевӗ тунӑ, 57 сывлӑш ҫапӑҫӑвне хутшӑннӑ, вӗсенче хӑй тӗллӗн 16 самолета тата ушкӑнпа 4 самолета персе ӳкернӗ.
СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1946 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 15-мӗшӗнчи Указӗпе «нимӗҫ тӑшмансемпе кӗрешӳре кӑтартнӑ хастарлӑх, хӑюлӑх тата паттӑрлӑхшӑн» Выдриган Николай Захаровича Совет Союзӗн Паттӑрӗн ятне панӑ, Ленин орденӗпе тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медалӗпе чысланӑ.
Выдриган ҫапӑҫу ҫулне Чехословакире вӗҫленӗ.
Вӑрҫӑ вӗҫленсен хӑйӗн полкӗнче эскадрилья командирӗн ҫумӗ пулса хӗсметре тӑнӑ. Полка Одесса ҫар округне куҫарнӑ, унта 1946 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗнче вӗҫевҫӗсем американ Bell P-63 Kingcobra самолечӗсем ҫинче ҫӗнӗрен вӗренме пуҫланӑ.
1946 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 12-мӗшӗнче аслӑ пилотаж фигурисене пурнӑҫланӑ чухне Выдриганӑн самолечӗ штопора кӗрсе ҫӗре ҫапӑннӑ. Вӗҫевҫӗ вилнӗ. Херсон облаҫӗнчи Казацкое ялӗнче пытарнӑ.
Ӑна ҫавӑн пекех виҫӗ Хӗрлӗ Ялав орденӗпе, 1-мӗш степеньлӗ Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗпе тата темиҫе медальпе чысланӑ.
Ӑнлантарусем
- ^ Выдриган Николай Захарович. Архивланӑ 2012 ҫулхи ҫӗртмен 13-мӗшӗ.
- ^ Выдриган Николай Захарович. Архивланӑ 2012 ҫулхи ҫӗртмен 13-мӗшӗ.
- ^ Выдриган Николай Захарович. Награда хучĕ. Страницы: 1. Архивланӑ 2012 ҫулхи ҫӗртмен 13-мӗшӗ. 2. Архивланӑ 2012 ҫулхи ҫӗртмен 13-мӗшӗ. 3. Архивланӑ 2012 ҫулхи ҫӗртмен 13-мӗшӗ. 4. Архивланӑ 2012 ҫулхи ҫӗртмен 13-мӗшӗ.
