Вяльцев Фёдор Иванович
Вяльцев Фёдор Иванович (1922 ҫулхи нарӑсӑн 15-мӗшӗ, Мордово[d] — 1977 ҫулхи ҫурлан 21-мӗшӗ, Липецк) — Тӑван Ҫӗршывӑн аслӑ вӑрҫинче Хӗрлӗ Ҫар артиллерисчӗ, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (17.10.1943)[1][2][3]. Совет Союзĕн Паттăрĕн чысне илнĕ вăхăтра Вăта фронтăн 60-мĕш çарĕн 280-мĕш стрелоксен дивизийӗн 1031-мĕш стрелоксен полкĕн артиллери батарейин тупӑ командирĕ, ефрейтор.
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
1922 ҫулхи нарӑсӑн 15-мӗшӗнче Тамбов кӗпӗрнин Усман уесӗнчи Мордово ялӗнче (халӗ Раҫҫей Федерацийӗн Тамбов облаҫӗн Мордово районӗн административлӑ центрӗ, хула евӗрлӗ посёлок) хресчен ҫемйинче ҫуралнӑ. Вырӑс. 5 класс пӗтернӗ.
Вӑрҫӑ умӗн Мускав облаҫӗнчи Химки хулинче столярта ӗҫленӗ. 1941 ҫулхи авӑн уйӑхӗнче Хӗрлӗ Ҫара чӗнсе илнӗ. Службана Лӑпкӑ океан флотӗнче ирттернӗ.
1942 ҫулхи ҫулла матрос Вяльцев Лӑпкӑ океан флотӗнчен пӗрремӗш ҫынсен шутӗнче фронта ҫитнӗ. Сталинград патӗнчи ҫапӑҫу ҫулне тӗпрен тинӗсҫӗсенчен пуҫтарнӑ уйрӑм бригадӑра разведчик пулса пуҫланӑ. 1942—1943 ҫулсен хӗлӗнче тӑшман тылне хӑюллӑ рейдсем тунӑ.
1943 ҫулхи ҫулла 3-мӗш стрелоксен батальонӗн (1031-мӗш стрелоксен полкӗ, 280-мӗш стрелоксен дивизийӗ) ҫыхӑнуҫи пулса Курск пӗккинчи ҫапӑҫура хутшӑннӑ. Ҫапӑҫусенче палӑрнӑшӑн «Хӑюлӑхшӑн» медальпе чысланӑ.
Малаллахи ҫапӑҫусенче артиллерист пулса тӑнӑ, 1031-мӗш стрелоксен полкӗн (280-мӗш стрелоксен дивизийӗ, 60-мӗш ҫар, Вӑта фрончӗ) артиллери батарейин тупӑ командирне лартнӑ.
1943 ҫулхи авӑнӑн 25-мӗшӗн каҫхине хӑйӗн туппине Днепр урлӑ Окуниново ялӗ таврашӗнче (Чернигов облаҫӗн Козелец районӗ) куҫарнӑ, плацдарм ярса илсе тытса тӑнӑ, вӗсем танкпа 3 пулемёт, миномёт аркатнӑ тата гитлеровецсен икӗ взводне тӗп тунӑ.
СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1943 ҫулхи юпан 17-мӗшӗнчи указӗпе Днепр урлӑ каҫнӑ тата сылтӑм ҫыранри плацдарма тытса тӑнӑ чухне кӑтартнӑ паттӑрлӑхпа хӑюлӑхшӑн Вяльцев Федор Иванович сержанта Совет Союзӗн Паттӑрӗн ятне панӑ, Ленин орденӗпе (№ 13636) тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медальпе (№ 1895) чысланӑ.
Вӑрҫӑ вӑхӑтӗнче икӗ хут аманнӑ тата пӗр хут контузиленӗ. 1945 ҫулта Пенза артиллери училищине вӗренсе пӗтернӗ хыҫҫӑн ӑна «кӗҫӗн лейтенант» ҫар хисепне панӑ.
1945—1946 ҫулсенче Германири совет ҫар администрацийӗнче службӑра тӑнӑ. Каярах ӑна Козельск хулине куҫарнӑ. 1946 ҫултан — запасра. Ҫар хӗсмечӗ вӗҫленнӗ хыҫҫӑн Мускавра, кайран Липецкра пурӑннӑ. Липецк металлурги заводӗнче столярта ӗҫленӗ.
1977 ҫулхи ҫурла уйӑхӗн 21-мӗшӗнче вилнӗ.
Хисепӗсем
- «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль (17.10.1943);
- Ленин орденӗ (17.10.1943);
- медальсем, ҫав шутра: «Хӑюлӑхшӑн» медаль (24.08.1943).
