Гаусс, Карл Фридрих
Иога́нн Карл Фри́дрих Га́усс (ним. Johann Carl Friedrich Gauß; 30.4.1777, Брауншвейг — 23.2.1855, Гёттинген) — XIX ĕмĕрти хисепсен теоринче ĕçленĕ нимĕç математикĕ, механикĕ, физикĕ, астрономĕ тата геодезисчĕ[1]. Мĕнпур вăхăтсен мăн математикĕсенчен пĕри, «математиксен королĕ»[2]. Копли медалĕн лауреачĕ (1838), Швед (1821) тата Петербург (1824) ăслăхĕсен академисен, акăлчан Королĕн пĕрлĕхĕн ютçĕр пайташĕ.
Биографи
.jpg)
Брауншвейг нимĕç херцăклăхĕнче çуралнă. Маçаккăшĕ чухăн çын пулнă çĕр ĕçĕпе хăтланнă; ашшĕ, Гебхард Дитрих Гаусс, — пахчаçă, каменщик, канал пăхаканĕ; амăшĕ, Доротея Бенц, — каменщик хĕрĕ пулнă. Хут çырма пĕлменскер, амăшĕ ывăлĕн çуралнă кунне çырса хăварман, астуса юлнипе, ача юнкун çуралнă, Турă Чĕрĕлни уявĕччен сакăр кун маларах, ăна Мăнкун иртсен 40-мĕш кунне асăнаççĕ. 1799 çулта Гаусс хăй çуралнă кунне формулăпа тĕп-тĕрĕс шутласа кăларнă[3].
Вырăсла куçарнă ĕçĕсем
- Гаусс К. Ф. Избранные геодезические сочинения. Т. 1. — М.: Геодезиздат, 1957.
- Гаусс К. Ф. Исследования по оптике. — НИЦ «Регулярная и хаотическая динамика», 2011. — ISBN 978-5-93972-871-3.
- Гаусс К. Ф. Общие исследования о кривых поверхностях // Основания геометрии (сб.). — М.: ГИТТЛ, 1956.
- Гаусс К. Ф. Отрывки из писем и черновиков, относящиеся к неевклидовой геометрии. // Основания геометрии (сб.). — М.: ГИТТЛ, 1956.
- Гаусс К. Ф. Пояснение возможности построения семнадцатиугольника // Историко-математические исследования. — М.: Наука, 1976. — № 21. — .
- Гаусс К. Ф. Труды по теории чисел. Перевод Б. Б. Демьянова, общая редакция И. М. Виноградова, комментарии Б. Н. Делоне. — М.: Изд-во АН СССР, 1959.
Асăрхавсем
- ^ Боголюбов, 1983, с. 121—123.
- ^ Гиндикин С. Г. Рассказы о физиках и математиках. — М.: МЦНМО, 2001. Глава «Король математиков».
- ^ [1]
Литература
- Белл Э. Т. . — М.: Просвещение. — 256 с.
- Боголюбов А. Н. . — Киев: Наукова думкаçул=1983. — 639 с.
- Бюлер В. . — М.: Наука. — 208 с. — ISBN 5-02-013919-X.
- . — М.: АН СССР. — 312 с.
- Гиндикин С. Г. . — М.: МЦНМО. — ISBN 5-900916-83-9.
- Голубев Ю. Ф. . — М.: Изд-во Моск. ун-та. — 719 с. — ISBN 5-211-04244-1.
- Колмогоров А. Н., Юшкевич А. П. (ред.) . — М.: Наука.
- Колмогоров А. Н., Юшкевич А. П. (ред.) . — М.: Наука.
- Колчинский И. Г., Корсунь А. А., Родригес М. Г. . — Киев: Наукова думка. — 512 с.
- Маркеев А. П. . — М.: Наука. — 416 с. — ISBN 5-02-014016-3.
- Моисеев Н. Д. . — М.: Изд-во Моск. ун-та. — 478 с.
- Тюлина И. А. . — М.: Изд-во Моск. ун-та. — 282 с.
- Храмов Ю. А. . — {{{1}}} м: Наука. — С. 76. — 400 с. — 200 000 экз. (куçар.)