Григорьев Александр Иванович (Совет Союзĕн Паттăрĕ)
Григорьев Александр Иванович (1923 ҫулхи ҫурлан 9-мӗшӗ, Богословка[d], Тула кӗпӗрни[d] — 2013 ҫулхи ҫӑвӑн 21-мӗшӗ, Мускав) — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, гварди кӗҫӗн лейтенанчӗ[1], взвод командирӗ. Вӑл — Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944)[1].
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Александр Иванович Григорьев 1923 ҫулхи авӑнӑн 9-мӗшӗнче Тулӑ облаҫӗнчи Каменски районӗнчи Богословка ялӗнче хресчен кил-йышӗнче ҫуралнӑ[1][2]. Вӑл шкулӑн 7 классне пӗтернӗ, колхозра ӗҫленӗ: прицепщик, тракторист пулӑшаканӗ пулнӑ[1][3].
1941 ҫулхи авӑн уйӑхӗнче Каменски район военкомачӗпе Хӗрлӗ Ҫара чӗнсе илнӗ[1]. Сержантсен шкулӗнче вӗреннӗ, 6-мӗш уйрӑм лыжа бригадинче хӗсмет тунӑ, кайран разведкӑна куҫарнӑ[1][3]. 1942 ҫулхи раштав уйӑхӗнченпе фронтра ҫапӑҫнӑ. Северски Донец тӑрӑхӗнче пӗрремӗш «чӗлхе» илнӗ, аманнӑ[1]. 1943 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче иккӗмӗш хут аманнӑ[1]. 1944 ҫулта кӗҫӗн лейтенантсен хӑвӑртлатнӑ курсне пӗтернӗ те фронта таврӑннӑ[1][2].
Григорьев А. И. гварди кӗҫӗн лейтенанчӗ 158-мӗш гварди стрелоксен полкӗн (51-мӗш гварди стрелоксен дивизийӗ, 6-мӗш гварди ҫарӗ, 1-мӗш Балти фрончӗ) взводне командӑланӑ. 1944 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗнче Беларуҫ ССРӗнчи Витебск облаҫне ирӗке кӑларнӑ чухне палӑрнӑ[1][2].
1944 ҫулхи ҫӗртмен 22-мӗшӗнче Григорьев Сиротино ялӗ патӗнче тӑшман хӳтӗлӗвне татса кӗме хутшӑннӑ[1]. Тапӑнса пыракан совет ҫарӗсем Анӑҫ Двина юханшывӗн хӗвелтухӑҫ ҫыранӗ ҫине тухнӑ. Нимӗҫсем каялла ӑннӑҫ май юханшыв урлӑ каҫмалли пӗр кӗперӗсӗр пуҫне мӗнпур кӗпере сирпӗтсе янӑ[1]. Командовани Григорьев взводне ҫак кӗпере ярса илме хушнӑ[1][3].
1944 ҫулхи ҫӗртмен 25-мӗшӗнче ирхине взвод Балбечье ялӗ патӗнче (Бешенковичи районӗ) юханшыва ишсе каҫнӑ[1]. Григорьев А. И. тӑшман сирпӗтӳ аппарачӗ патне пырса сирпӗтӳ кабелне касса пӑрахнӑ[1]. Кайран взвод кӗпер хуралҫисемпе ҫапӑҫнӑ. Взвод тӑшман вутне айӗнче выртсан, Григорьев вӑлсене атакана хӑпартнӑ та пӗрремӗш траншейӑна ярса илнӗ, ун хыҫҫӑн сакӑр сехет хушши тӑшманӑн вӑйлӑ контртапӑвне сирсе тӑнӑ[1][3]. Ҫак ҫапӑҫура Григорьев А. И. йывӑр аманнӑ[1].
СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1944 ҫулхи утӑн 22-мӗшӗнчи хушӑвӗпе «тӑшманпа ҫапӑҫура командованин ҫапӑҫу заданийӗсене лайӑх пурнӑҫланӑшӑн тата ҫакӑн чухне кӑтартнӑ паттӑрлӑхпа хӑюплӑхшӑн» гварди кӗҫӗн лейтенант Григорьев Александр Ивановича Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, Ленин орденӗпе тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль (№ 4388) парнеленӗ[1][4].
1946 ҫулта лейтенант званипе запаса тухнӑ[1]. Мускавра пурӑннӑ, 5-мӗш Мускав картонаж фабрикинче цех пуҫлӑхӗ пулса ӗҫленӗ[1][2]. Александр Иванович Григорьев 2013 ҫулхи майӑн 21-мӗшӗнче вилнӗ, Мускаври Преображени масарӗнче пытарнӑ[1][3].
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944 ҫулхи утӑн 22-мӗшӗ, Ленин орденӗ тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль № 4388)[1][4].
- Ленин орденӗ (1944 ҫулхи утӑн 22-мӗшӗ)[4].
- Отечественной войны I степень орденӗ[1].
- Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (1944 ҫулхи авӑнӑн 10-мӗшӗ)[4].
- «Хӑюлӑхшӑн» медаль[1].
- Медаль «Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче Германие ҫӗнтернӗшӗн 1941—1945 ҫҫ.»[4].
- Мускавӑн Гольяново районӗн Хисеплӗ гражданинӗ[1].
Астӑвӑм
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26 Григорьев Александр Иванович (выр.). warheroes.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4 Григорьев Александр Иванович (выр.). Музей Победы. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6 Григорьев Александр Иванович (выр.). Бессмертный полк. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5 Григорьев Александр Иванович (выр.). Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
Вуламалли
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
