Гриненко Максим Емельянович
Гриненко Максим Емельянович (1921 ҫулхи ҫӗртмен 13-мӗшӗ, Нижняя Сыроватка[d], Харьков кӗпӗрни[d] — 2016 ҫулхи ҫӑвӑн 21-мӗшӗ, Киев) — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, гварди красноармеецӗ, 107-мӗш гварди уйрӑм ҫыхӑну ротин телефонисчӗ. Вӑл — Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1943)[1][2].
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Максим Емельянович Гриненко 1921 ҫулхи ҫӗртмен 13-мӗшӗнче Украинӑри Сумы облаҫӗнчи Тӗмен Сыроватка ялӗнче (халӗ Сум районӗ) хресчен кил-йышӗнче ҫуралнӑ[1][3]. Вӑл 7 класс пӗтернӗ, колхозра ӗҫленӗ[3]. 1940 ҫулта Хӗрлӗ Ҫара чӗнсе илнӗ. 1941 ҫулхи утӑ уйӑхӗнченпе Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче ҫапӑҫнӑ. Степной тата 2-мӗш Украина фрончӗсенче вӑрҫнӑ, икӗ хутчен аманнӑ[1][2].
Гварди красноармеецӗ Гриненко М. Е. Днепр ҫапӑҫувӗнче палӑрнӑ. 1943 ҫулхи авӑнӑн 24-25-мӗшӗнчи каҫра вӑл Днепр урлӑ дивизинче пӗрремӗш каҫнӑ, кабель хывнӑ та полкпа дивизин командирӗсем хушшинче ҫыхӑну йӗркеленӗ[3]. Икӗ кун хушшинче вӑл шывра 12 хут кабель арканӑвне юсаса пӗтернӗ. Тӑшман автоматчикӗсем ҫыхӑнӑва пӑснӑ чухне вӑл арканӑва хӑвӑрт тупса, гитлеровецсемпе ҫапӑҫусем ирттерсе ҫыхӑнӑва тепӗр хут йӗркеленӗ[1][3].
СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1943 ҫулхи юпан 26-мӗшӗнчи хушӑвӗпе «Днепр урлӑ каҫнӑ чухне кӑтартнӑ мужестволлӑхпа паттӑрлӑхшӑн» гварди красноармеецӗ Гриненко Максим Емельяновича Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, Ленин орденӗпе тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль (№ 1371) парнеленӗ[2][3].
1944 ҫулхи ака уйӑхӗнче Гриненко М. Е. Мурманское ҫар ҫыхӑну училищине вӗренме янӑ. Пӗтернӗ хыҫҫӑн вӑл офицер должностьӗсенче хӗсмет тунӑ. 1953 ҫулта Ленинградри Ҫыхӑну Академине пӗтернӗ. Киеври М. И. Калинин ячӗллӗ Аслӑ инженер ҫыхӑну училищинче преподаватель пулса ӗҫленӗ[1][3]. 1975 ҫулта полковник званипе запасӑна тухнӑ. Киев хулинче пурӑннӑ. 2008 ҫулхи майӑн 5-мӗшӗнче Украинӑн Хӗçпӑшаллӑ Вӑйӗсен генерал-майорӗ звани панӑ. Максим Емельянович Гриненко 2016 ҫулхи майӑн 21-мӗшӗнче вилнӗ, Киеври Лесное масарӗнче пытарнӑ[3][2].
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1943 ҫулхи юпан 26-мӗшӗ, Ленин орденӗ тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль № 1371)[2][3].
- Ленин орденӗ (1943 ҫулхи юпан 26-мӗшӗ)[2].
- Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗн I степенӗ (1985 ҫулхи пушӑн 11-мӗшӗ)[3].
- Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (икӗ хутчен: 1943 ҫулхи юпан 13-мӗшӗ; 1956 ҫулхи раштавӑн 30-мӗшӗ)[2].
- «Ҫапӑҫура палӑрнӑшӑн» медаль[2].
Астӑвӑм
- Сумы хулинчи Сталинград Паттӑрӗсен урамӗнче Гриненко М. Е. портретне вырнаҫтарнӑ. Ҫакӑ аллейӑра Сумы хулипе тата Сумы районӗпе ҫыхӑннӑ 39 Совет Союзӗн Паттӑрӗн портречӗсем пур[3].
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5 Гриненко Максим Емельянович (выр.). Музей Победы. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 Гриненко Максим Емельянович (выр.). Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 Гриненко Максим Емельянович (выр.). warheroes.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
Вуламалли
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
