Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Сӑна ӗнерлеЧӗлхе суйлаИнформаци
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Грицевец Сергей Иванович

Серге́й Ива́нович Грицеве́ц (1909 ҫулхи утӑн 6-мӗшӗ [19-мӗшӗ], Боровцы (Барановичи)[d], Новогрудский уезд[d], Минская губерния[d], Раҫҫей империйӗ — 1939 ҫулхи авӑнӑн 16-мӗшӗ, Болбасово[d], Оршанский район[d], Витебск облаҫӗ[d], Беларуҫ Совет Социализмла Республики[d], СССР, Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики) — 1930-мӗш ҫулсенчи совет истребитель авиацийӗн лётчик-асӗ[1], майор (1938). СССРта пӗрремӗш икӗ хутчен Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне илнӗ ҫын[2].

Пурнӑҫӗ

1909 ҫулхи утӑн 6-мӗшӗнче Минск кӗпӗрнинчи (хальхи Беларуҫри Барановичи районӗ) Боровцы ялӗнче хресчен ҫемйинче ҫуралнӑ[3]. Беларус. Ачаллах амӑшӗпе икӗ пиччӗшӗсӗр тӑрса юлнӑ.

Пӗрремӗш тӗнче вӑрҫи ҫулӗсенче ҫемйипе пӗрле Шумиха поселокне (хальхи Курган облаҫӗ) куҫса кайнӑ[4]. Унта вӑтам шкулта вӗренсе пӗтернӗ, чугун ҫул ҫинче ӗҫленӗ. 1927 ҫулта Златоуст хулине куҫнӑ, слесарь пулса ӗҫленӗ, комсомолта хастарлӑх кӑтартнӑ.

1931 ҫултанпа РККА-ра хӗсметре тӑнӑ. 1932 ҫулта Ӗренпур хулинчи 3-мӗш ҫар лётчикӗсен шкулне вӗренсе пӗтернӗ. 1931 ҫултанпа ВКП(б) пайташӗ.

Киев, Гатчина авиаци пайӗсенче хӗсметре тӑнӑ. 1935 ҫулта И-16 истребительпе рекордлӑ вӗҫев йӗркеленӗ. 1936 ҫултанпа — Одессӑри сывлӑшри ҫапӑҫу шкулӗн лётчик-инструкторӗ. Каярах Испанири республикансене вӗрентнӗ.

Испанири граждан вӑрҫи

Испанири граждан вӑрҫине ирӗклӗн хутшӑннӑ. 1938 ҫулхи утӑ уйӑхӗнчен пуҫласа И-16 истребительпе ҫапӑҫнӑ, эскадрилья командирӗ пулнӑ. Тӗрлӗ даннӑйсем тӑрӑх, Испанире вӑл 30 яхӑн тӑшман самолётне (хӑй тӗллӗн тата ушкӑнпа пӗрле) персе антарнӑ. Паттӑрлӑхшӑн 1939 ҫулхи нарӑсӑн 22-мӗшӗнче Грицевец Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне тивӗҫнӗ. 1938 ҫулхи раштавра ӑна майор хисепне панӑ.

Халхин-Голти ҫапӑҫу

1939 ҫулхи ҫу уйӑхӗнче опытлӑ лётчиксен ушкӑнӗпе пӗрле Монголие, Халхин-Гол патӗнчи ҫапӑҫусене хутшӑнма янӑ. Кунта вӑл 138 хут ҫапӑҫӑва вӗҫсе тухнӑ, 12 самолёт персе антарнӑ. 1939 ҫулхи ҫӗртмен 26-мӗшӗнче Грицевец хӑйӗн И-16 самолётне тӑшман тытса тӑракан территорие антарса В. Забалуев майора (унӑн самолётне персе антарнӑ пулнӑ) ҫӑлса хӑварнӑ.

1939 ҫулхи ҫурлан 29-мӗшӗнче майора иккӗмӗш хут Совет Союзӗн Паттӑрӗ хисеплӗ ят панӑ. Вӑл СССРта ҫак хисепе икӗ хут тивӗҫнӗ пӗрремӗш ҫынсенчен пӗри пулнӑ.

Вилӗмӗ

1939 ҫулхи авӑнӑн 16-мӗшӗнче Беларуҫри Болбасово аэродромӗнче сарӑмсӑр вилнӗ. Каҫхине кура курӑнман вӑхӑтра самолёт ларнӑ чухне унӑн истребителӗ нейтраллӑ лини ҫине аннӑ П. И. Хара майорӑн самолёчӗпе ҫапӑннӑ. Винт Грицевецӑн пуҫне касса татнӑ[5]. Ӑна Витебск облаҫӗнчи Болбасово гарнизонӗнче пытарнӑ.

Хисепӗсем

  • Икӗ хутчен Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1939 ҫулхи нарӑсӑн 22-мӗшӗ тата ҫурлан 29-мӗшӗ).
  • Ленин орденӗ (1939).
  • Хӗрлӗ Ялав орденӗ (Монголи Халӑх Республики, 1939).
  • Кӑсӑклӑ факт: Грицевец икӗ хутчен Совет Союзӗн Паттӑрӗ пулнӑ пулин те, пӗр «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медале тивӗҫмен, мӗншӗн тесен ҫак палла вӑл вилнӗ хыҫҫӑн кӑна пама пуҫланӑ[6].

Астӑвӑм

  • Брест облаҫӗнчи чугун ҫул станцийӗ унӑн ячӗпе хисепленет.
  • Мускав, Минск, Орша, Кривой Рог, Харьков, Курган тата Шумиха хулисенче Грицевец ятлӑ урамсем пур.
  • Краснодар, Барановичи, Болбасово, Минск тата Шумиха хулисенче унӑн бюсчӗсене вырнаҫтарнӑ.
  • Грицевец халалласа СССРта тата Беларуҫра почта марккисемпе конвертсем кӑларнӑ.
  • 1969 ҫулта «Беларусьфильм» киностуди «Золотые звезды Грицевца» (Грицевецӑн ылтӑн ҫӑлтӑрӗсем) фильм ӳкернӗ.

Ӑнлантарусем

  1. ^ Грицевец Сергей Иванович «Златоустовская энциклопедия» , Wayback Machine çинчи 2013 ҫулхи кӑрлачӑн 7-мӗшӗнчи копийӗ.
  2. ^ Авиационная энциклопедия в лицах / Отв. А. Н. Ефимов. — Барс, 2007. — С. 191. — 712 с. — ISBN 978-5-85914-075-6.
  3. ^ Решение Барановичского районного Совета депутатов от 29.08.2012 N 124. Пӑхнӑ кун: 2016 ҫулхи юпан 11-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2016 ҫулхи юпан 12-мӗшӗ.
  4. ^ Лица Зауралья. ГРИЦЕВЕЦ Сергей Иванович. Пӑхнӑ кун: 2019 ҫулхи чӳкӗн 2-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2019 ҫулхи акан 10-мӗшӗ.
  5. ^ Грицевец Сергей Иванович. Пӑхнӑ кун: 2013 ҫулхи пушӑн 24-мӗшӗ. Архивланӑ 2017 ҫулхи кӑрлачӑн 2-мӗшӗ.
  6. ^ Единственный в Советском Союзе дважды Герой, который не получил ни одной медали «Золотая Звезда». Пӑхнӑ кун: 2022 ҫулхи чӳкӗн 19-мӗшӗ. Архивланӑ 2022 ҫулхи чӳкӗн 19-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
  • Бодрихин Н. Г. Величайшие воздушные асы XX века. — М.: ЛитРес, 2011. — 328 с. — С.100-106.
  • Ворожейкин А. В. Истребители. — Воениздат, 1961. — 304 с. — (Военные мемуары).(2009 çулхи нарӑсӑн 21-мĕшĕнче тĕрĕсленĕ.)
  • Головин А. П. Сергей Грицевец. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1974. — 131 с.
  • Григорьев Г. К. Две звезды: Документальная повесть о дважды Героях Советского Союза летчиках С. И. Грицевце и Г. П. Кравченко. — М.: Издательство ДОСААФ, 1970. — 223 с.
  • Ермоленко В. Белорусский сокол. К 100-летию первого дважды Героя СССР. // Наш современник. — 2009. — № 12. — С.308-313.
  • Жирохов М. А. Сто великих асов авиации. — М.: Вече, 2013. — 383 с. — (100 великих).; ISBN 978-5-4444-0827-8. — С.129-133
  • Семенов Г. К. Испанский закал. — Харьков: Прапор, 1969. — 198 с.
  • Семенов Г. К. Товарищ Сергио: Повесть о дважды Герое Советского Союза С. И. Грицевце. — Харьков: Прапор, 1979. — 214 с.
  •  Чуйко П. Н. Герой Советского Союза Сергей Иванович Грицевец. От берегов Испании до степей Монголии. // «Крылья Родины». — 2013. — № 6. — С.90-91.
  • Щербаков А. Д. Крылатым доверьте небо! — М.: Политиздат, 1976. — 79 с. — (Герои Советской Родины).
  • Экшут С. «Ишачок» для двоих. Летчик-истребитель И-16 Сергей Грицевец сел под носом противника, чтобы спасти сбитого друга. // Родина. — 2018. — № 10. — С.42-45.
  • С. И. Грицевец / Автор текста А. Д. Щербаков; Фотографии В. И. Межевича, Н. И. Ходасевича, из фондов музеев. — Беларусь, 1978. — 32 с. — (Жизнь — подвиг). — 60 000 экз. (обл.)

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем