Гришаев Виктор Иванович
Гришаев Виктор Иванович (1909 ҫулхи авӑнӑн 29-мӗшӗ, Сарӑту — 1980 ҫулхи акан 29-мӗшӗ, Мускав) — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, полковник, 609-мӗш стрелоксен полкӗн (139-мӗш стрелоксен дивизийӗ, 50-мӗш ҫар, 2-мӗш Беларуҫ фрончӗ) командирӗ. Вӑл — Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1945)[1][2].
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Виктор Иванович Гришаев 1909 ҫулхи авӑнӑн 29-мӗшӗнче Саратов хулинче ӗҫлекен кил-йышӗнче ҫуралнӑ[1][3]. Вӑл Астрахань хулинче ӗҫлекен ҫамрӑксен шкулӗнче тата рабфакра вӗреннӗ, строитель пулса ӗҫленӗ[1][2].
1931 ҫулта Хӗрлӗ Ҫара чӗнсе илнӗ. Саратов хулинчи 95-мӗш стрелоксен полкӗнче хӗсмет пуҫланӑ[1][3]. 1937 ҫулта «Выстрел» курсне пӗтернӗ[1]. 1939—1940 ҫулсенчи Совет-Финлянди вӑрҫине хутшӑннӑ[1][4].
1941 ҫулта командующий состав ӑсталӑхне ҫӗнтермелли курсне пӗтернӗ[1]. Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи пуҫланнӑранпа Анăç, Калинин тата 2-мӗш Беларуҫ фрончӗсенче ҫапӑҫнӑ. Дивизин оперативлӑ уйрӑмӗн пуҫлӑхӗ, стрелоксен полкӗн командирӗн ҫумӗ тата полк командирӗ пулса хӗсмет тунӑ[1][2]. Мускав хӳтӗлӗвне, Раҫҫейӑн анӑҫ облаҫӗсене, Беларуҫа тата Польшӑна ирӗке кӑларма, Хӗвелтухӑҫ Пруссири нимӗҫ ҫарне аркатма, Данциг (халӗ Гданьск, Польша) хулине штурмлама хутшӑннӑ. Вӑрҫӑна Эльба юханшывӗн ҫыранӗнче вӗҫленӗ[1][4].
Гришаев В. И. полк командирӗ пулса Днепр урлӑ каҫнӑ тата Могилёв хулине ирӗке кӑларнӑ чухне палӑрнӑ[1][2]. 1944 ҫулхи утӑ уйӑхӗнче 139-мӗш стрелоксен дивизийӗ Проня, Бася тата Реста юханшывӗсене форсаса каҫнӑ. 1944 ҫулхи утӑн 28-мӗшӗнче полк Днепр урлӑ хатӗрсӗр хатӗрсемпе каҫнӑ та Могилёва пӗрремӗш кӗнӗ. Хулари ҫапӑҫура тӑшман гарнизонӗ аркатнӑ[1][2]. Полк командирӗ хӑйӗн тӗслӗхӗпе салтаксене хавхалантарнӑ, нумай тӑшман ҫар ҫыннине аркатнӑ[1].
СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1945 ҫулхи пушӑн 24-мӗшӗнчи хушӑвӗпе «тӑшманпа ҫапӑҫура командованин ҫапӑҫу заданийӗсене образцо лайӑх пурнӑҫланӑшӑн тата ҫакӑн чухне кӑтартнӑ мужестволлӑхпа паттӑрлӑхшӑн» полковник Гришаев Виктор Ивановича Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, Ленин орденӗпе тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль (№ 5476) парнеленӗ[1][2].
Вӑрҫӑ вӗҫленсен Гришаев В. И. Совет Ҫарӗнче хӗсметне малалла тӑснӑ. 1951 ҫулта М. В. Фрунзе ячӗллӗ Ҫар Академин ҫумӗнчи стрелоксен дивизийӗсен командирӗсене ӑсталӑх ҫӗнтермелли курсне пӗтернӗ[1][2]. 1957 ҫулта полковник званипе запасӑна тухнӑ. Мускавра пурӑннӑ, Петр Алексеев ячӗллӗ фабрикӑра инженер пулса ӗҫленӗ[1][3]. Виктор Иванович Гришаев 1980 ҫулхи акан 29-мӗшӗнче вилнӗ, Мускаври Ваганьково масарӗнче пытарнӑ[1][2].
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1945 ҫулхи пушӑн 24-мӗшӗ, Ленин орденӗ тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль № 5476)[1][2].
- Ленин орденӗ (1945 ҫулхи пушӑн 24-мӗшӗ)[1].
- Хӗрлӗ Ялав орденӗ (виҫӗ хутчен: 1940 ҫулхи пушӑн 21-мӗшӗ; 1944 ҫулхи утӑн 6-мӗшӗ; 1954 ҫулхи чӳкӗн 5-мӗшӗ)[1].
- Александр Невский орденӗ (1944 ҫулхи авӑнӑн 19-мӗшӗ)[1].
- Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗн I степенӗ (1943 ҫулхи ҫӗртмен 17-мӗшӗ)[1].
- Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (1947 ҫулхи акан 30-мӗшӗ)[1].
- Суворов орденӗ III степень[1].
- «Ҫапӑҫура палӑрнӑшӑн» медаль (1944 ҫулхи чӳкӗн 3-мӗшӗ)[1].
- «Мускава хӳтӗленӗшӗн» медаль[2].
- Медаль «Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче Германие ҫӗнтернӗшӗн 1941—1945 ҫҫ.»[2].
- Тата ытти медальсем[3].
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25 Гришаев Виктор Иванович (выр.). Централизованная библиотечная система города Саратова. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 Гришаев Виктор Иванович (выр.). Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5 Гришаев Виктор Иванович (выр.). Саратовская областная универсальная научная библиотека. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2 Гришаев Виктор Иванович (выр.). Бессмертный полк России. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
