Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Гришаев Иван Ильич

Гришаев Иван Ильич (1922 ҫулхи кӑрлачӑн 4-мӗшӗ, Сабуро-Покровское[d], Никифоровский район[d] — 2009 ҫулхи чӳкӗн 1-мӗшӗ, Мускав) — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, 569-мӗш штурмлакан авиаци полкӗн эскадрильи командирӗн ҫумӗ тата штурманӗ, лейтенант. Вӑл — Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1945)[1][2].

Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ

Иван Ильич Гришаев 1922 ҫулхи кӑрлачӑн 4-мӗшӗнче Тамбов кӗпернинчи Козлов уесӗнчи Сабуро-Покровское ялӗнче (халӗ Тамбов облаҫӗнчи Никифоровски районӗ) хресчен кил-йышӗнче ҫуралнӑ[1][3]. 1930 ҫулта кил-йышӗпе Мускав облаҫӗнчи Фряново посёлокне куҫса кайнӑ. Вӑл 8 класс пӗтернӗ, камвольно-прядильнӑй фабрикӑра ӗҫленӗ[1][3]. Тушино хулинчи В. П. Чкалов ячӗллӗ Тӗп аэроклубӑнче вӗренсе тухнӑ, лётчик-спортсмен пулса тӑнӑ[2][4].

1941 ҫулта Хӗрлӗ Ҫара чӗнсе илнӗ, Пермь ҫар-авиаци лётчик шкулӗнче вӗреннӗ[1][2]. 1942 ҫулта шкулӑнчен вӗренсе тухнӑ. 1943 ҫулхи август уйӑхӗнченпе Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑ. Брянск тата 2-мӗш Беларуҫ фрончӗсенче ҫапӑҫнӑ. Курск ҫапӑҫувне, Карачевпа Брянска ирӗке кӑларнине, Беларуҫ операцине, Польшӑна ирӗке кӑларнине тата Германири ҫапӑҫусене хутшӑннӑ[2][5].

1945 ҫулхи апрель уйӑхӗччен лейтенант Гришаев И. И. 569-мӗш штурмлакан авиаци полкӗн (199-мӗш штурмлакан авиаци дивизийӗ, 4-мӗш штурмлакан авиаци корпусӗ, 4-мӗш сывлӑш ҫарӗ, 2-мӗш Беларуҫ фрончӗ) эскадрильи командирӗн ҫумӗ тата штурманӗ пулса хӗсмет тунӑ[1][2]. Вӑл 102 ҫар вӗҫевӗ тунӑ, тӑшманӑн нумай ҫар техникине тата ҫыннисене аркатнӑ[1][3].

СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1945 ҫулхи авӑнӑн 18-мӗшӗнчи хушӑвӗпе «тӑшманпа ҫапӑҫура командованин ҫапӑҫу заданийӗсене образцо лайӑх пурнӑҫланӑшӑн тата ҫакӑн чухне кӑтартнӑ мужестволлӑхпа паттӑрлӑхшӑн» лейтенант Гришаев Иван Ильича Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, Ленин орденӗпе тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль (№ 8661) парнеленӗ[2][5].

1945 ҫулта Гришаев И. И. вӑрҫӑри хӗсметне вӗҫленӗ. Пӗтӗм вӑрҫӑ вӑхӑтӗнче вӑл 129 ҫар вӗҫевӗ тунӑ, тӑшманӑн 28 танкне, 96 автомашинине, 32 артиллери батарине, 6 паровозне, 120 ытла повозккине аркатнӑ, 96 вагона вут ҫунтарнӑ, 13 складпа сирпӗнтернӗ. Сывлӑш ҫапӑҫувӗсенче хӑй 1, ушкӑнпа 10 тӑшман самолёчӗпе ҫапса тӑкнӑ[2][5].

Вӑрҫӑ вӗҫленсен Гришаев И. И. Совет Ҫарӗнче хӗсметне малалла тӑснӑ, тӗрлӗ самолётсенче, ҫав шутра реактивлисенче вӗҫсе ҫӳренӗ. 1960 ҫулта подполковник званипе запасӑна тухнӑ. Мускавра пурӑннӑ, малтан Шереметьево аэропорчӗнче диспетчер, кайран Государство граждан авиацин ăслăх-тĕпчев институчӗнче сывлӑш куҫавне тытса тӑракан аслӑ диспетчер пулса ӗҫленӗ[1][2]. Иван Ильич Гришаев 2009 ҫулхи чӳкӗн 1-мӗшӗнче вилнӗ, Мускаври Кунцево масарӗнче пытарнӑ[2][3].

Хисепӗсем

  • Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1945 ҫулхи авӑнӑн 18-мӗшӗ, Ленин орденӗ тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль № 8661)[2][5].
  • Ленин орденӗ (1945 ҫулхи авӑнӑн 18-мӗшӗ)[2].
  • Хӗрлӗ Ялав орденӗ (1943 ҫулхи юпан 3-мӗшӗ)[5].
  • Хӗрлӗ Ялав орденӗ (1945 ҫулхи ҫӗртмен 5-мӗшӗ)[5].
  • Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗн I степенӗ (1945 ҫулхи февралӗн 15-мӗшӗ)[5].
  • Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗн I степенӗ (1985 ҫулхи пушӑн 11-мӗшӗ)[2].
  • Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗн II степенӗ (1944 ҫулхи авӑнӑн 2-мӗшӗ)[5].
  • Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (икӗ хутчен: 1945 ҫулхи акан 18-мӗшӗ)[5].
  • «Кенигсберга илнӗшӗн» медаль[5].
  • Медаль «Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче Германие ҫӗнтернӗшӗн 1941—1945 ҫҫ.»[5].

Астӑвӑм

  • Тамбов облаҫӗнчи Никифорово округӗн Хисеп хӑми ҫине Паттӑрӑн портретне яланлӑха вырнаҫтарнӑ.
  • Сабуро-Покровское ялӗнче Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннисене асӑнса мемориал туса лартнӑ. Комплексра Совет Союзӗн Паттӑрӗсен портречӗсемлӗ уйрӑм стела пур[6].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 Гришаев Иван Ильич (выр.). Музей Победы. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 Гришаев Иван Ильич (выр.). warheroes.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2, 3, 4 Гришаев Иван Ильич (выр.). Тамбовская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
  4. ^ Гришаев Иван Ильич (выр.). Всенародный исторический депозитарий Лица Победы. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
  5. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 Гришаев Иван Ильич (выр.). Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
  6. ^ «Садимся на одно левое крыло». Уроженец никифоровского села сражался на штурмовике Ил-2 | Знамя. Тӗрӗсленӗ: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.

Каçăсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем