Гришин Алексей Никонович
Гришин Алексей Никонович (1918 ҫулхи пушӑн 28-мӗшӗ, Савкино[d], Тула кӗпӗрни[d] — 1974 ҫулхи ҫурлан 22-мӗшӗ, Мускав) — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, гварди капитанӗ, 153-мӗш гварди истребительсен авиаци полкӗн эскадрильи командирӗ. Вӑл — Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1945)[1].
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Алексей Никонович Гришин 1918 ҫулхи пушӑн 28-мӗшӗнче Тулӑ кӗпернинчи Савкино ялӗнче (халӗ Тулӑ облаҫӗнчи Ясногорски районӗ) хресчен кил-йышӗнче ҫуралнӑ[1][2]. Ашшӗ Граждан вӑрҫинче вилнӗ, кил-йышӗ Мускава куҫса кайнӑ. Унта Алексей çиччӗ класлӑ шкул пӗтернӗ, чукун ҫул мастерскойӗнче слесарь пулса ӗҫленӗ, аэроклубра вӗреннӗ[1][3].
1939 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗнче Хӗрлӗ Ҫара чӗнсе илнӗ. 1941 ҫулта Борисоглебск ҫар-авиаци лётчик шкулӗнче вӗренсе тухнӑ, Одесса ҫар округӗнче хӗсмет тунӑ[1][2].
1941 ҫулхи июнь уйӑхӗнченпе Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче ҫапӑҫнӑ. 168-мӗш истребительсен авиаци полкӗнче звено командирӗ пулса вӑрҫнӑ. Пӗрремӗш ҫапӑҫусенчех икӗ тӑшман самолёчӗпе ҫапса тӑкнӑ, анчах хӑй те ҫапса тӑкнӑ. Госпитальте сипленнӗ хыҫҫӑн полка таврӑннӑ. 1941 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче пӗрремӗш Хӗрлӗ Ялав орденӗпе наградӑланӑ[1][3].
1943 ҫулхи утӑ уйӑхӗнче 516-мӗш истребительсен авиаци полкне (1944 ҫулхи февралӗн 5-мӗшӗнче 153-мӗш гварди истребительсен авиаци полкӗ пулса тӑнӑ) аслӑ лётчик пулса куҫарнӑ. Ҫак полкра эскадрилья командирӗ пулса тӑнӑ. Анăç, Степной, 2-мӗш Украина тата 1-мӗш Украина фрончӗсенче вӑрҫнӑ. 1943 ҫулта ВКП(б) йышне кӗнӗ[1][2].
1945 ҫулхи май уйӑхӗччен гварди капитанӗ Гришин А. Н. 153-мӗш гварди истребительсен авиаци полкӗн (12-мӗш гварди истребительсен авиаци дивизийӗ, 1-мӗш гварди штурмлакан авиаци корпусӗ, 2-мӗш сывлӑш ҫарӗ, 1-мӗш Украина фрончӗ) эскадрильине командӑланӑ. Вӑл 378 ҫар вӗҫевӗ тунӑ, 49 сывлӑш ҫапӑҫувне хутшӑннӑ, хӑй 13 тата ушкӑнпа 2 тӑшман самолёчӗпе ҫапса тӑкнӑ[1][2]. Вӑрҫӑна Чехословакире вӗҫленӗ[1].
СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1945 ҫулхи ҫӗртмен 27-мӗшӗнчи хушӑвӗпе «тӑшманпа ҫапӑҫура командованин ҫапӑҫу заданийӗсене образцо лайӑх пурнӑҫланӑшӑн тата ҫакӑн чухне кӑтартнӑ мужестволлӑхпа паттӑрлӑхшӑн» гварди капитанӗ Гришин Алексей Никоновича Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, Ленин орденӗпе тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль (№ 4822) парнеленӗ[1][2].
Вӑрҫӑ вӗҫленсен Гришин А. Н. Совет Ҫарӗнче хӗсметне малалла тӑснӑ. 1948 ҫулта Аслӑ офицерсен лётно-тактика курсне пӗтернӗ[1][2]. 1964 ҫулта гварди подполковникӗ званипе запасӑна тухнӑ. Мускавра пурӑннӑ. Алексей Никонович Гришин 1974 ҫулхи çурлан 22-мӗшӗнче вилнӗ, Мускаври Бабушкин масарӗнче пытарнӑ[1][3].
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1945 ҫулхи ҫӗртмен 27-мӗшӗ, Ленин орденӗ тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль № 4822)[1].
- Ленин орденӗ (1945 ҫулхи ҫӗртмен 27-мӗшӗ)[1].
- Хӗрлӗ Ялав орденӗ (виҫӗ хутчен: 1941 ҫулхи чӳкӗн 5-мӗшӗ; 1944 ҫулхи утӑн 17-мӗшӗ; 1945 ҫулхи майӑн 4-мӗшӗ)[1][2].
- Александр Невский орденӗ (1944 ҫулхи юпан 22-мӗшӗ)[1].
- Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗн I степенӗ (1943 ҫулхи авӑнӑн 6-мӗшӗ)[1].
- Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (1954 ҫулхи акан 30-мӗшӗ)[2].
- Медальсем[1].
Астӑвӑм
- Гришин А. Н. Мускаври Бабушкин масарӗнче пытарнӑ, унӑн вил тӳпри — регион шайӗнчи истори палӑкӗ [1].
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 Гришин Алексей Никонович (выр.). warheroes.ru. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 Гришин Алексей Никонович (выр.). Советские асы 1936-1953. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3 Гришин Алексей Никонович (выр.). Красные Соколы. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫурлан 6-мӗшӗ.
Вуламалли
- Герои огненных лет. — Книга 6. — М.: Московский рабочий, 1983.
