Дёмин Николай Тарасович
Дёмин Николай Тарасович 1922 ҫулхи раштавӑн 6-мӗшӗ, Вольный[d], Пенза кĕперни — 1968 ҫулхи пушӑн 7-мӗшӗ, Вольный[d], Мордва Автономилле Совет Социализмла Республики[d] — ҫар ҫынни, майор, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944).
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Николай Тарасович Дёмин 1912 ҫулхи раштавӑн 6-мӗшӗнче Сарӑту облаҫӗн (халĕ — Волгоград облаҫӗн) Рудня районӗнчи Матышево ялӗнче хресчен кил-йышӗнче ҫуралнӑ[1]. Вӑл шкулӑн 3-мӗш класне вӗҫленӗ, колхозра ӗҫленӗ[1]. 1935 ҫулта хӗсмете чӗнсе илнӗ. 1936 ҫулта Сарӑтури 29-мӗш стрелоксен дивизин командирсен полк шкулне вӗҫленӗ[1]. 1941 ҫулччен Инҫет Тухӑҫра хӗсметре тӑнӑ. 1941 ҫулхи утӑ уйӑхӗнче хӗсмете иккӗмӗш хут чӗнсе илнӗ, утӑ-авӑн уйӑхӗсенче командирсем хатӗрлекен курссене вӗҫленӗ, кайран 8-мӗш гварди стрелоксен дивизин 22-мӗш гварди стрелоксен полкӗн рота командирӗ пулса ҫапӑҫнӑ[1].
1943 ҫулхи авӑн уйӑх тӗлне майор Николай Дёмин 1-мӗш Беларуҫ фрончӗн 48-мӗш ҫарӗн 6-мӗш гварди стрелоксен дивизийӗн 25-мӗш гварди стрелоксен полкӗн командирӗ пулнӑ[1][2].
Брянск облаҫӗнчи ҫапӑҫу
1943 ҫулхи авӑнӑн 17-мӗшӗнче Дёмин полкӗ Брянск облаҫӗн Почеп районӗнчи Семцы ялӗ патӗнче Судость юханшыв урлӑ каҫнӑ[1]. Дёмин хӑйӗн ушкӑнне вӑйлӑ вут-ҫул айӗнче юханшыв урлӑ каҫу йӗркеленӗ, плацдарма тытса тӑма ҫирӗплетнӗ. Тӑшман контратакаланӑ чухне Дёмин хӑй чылай нимӗҫ салтакне пӗтернӗ[1]. 21 контратакӑна сирсе янӑ, плацдарма тӗп вӑйсем ҫитиччен хӳтӗленӗ. Дёминӑн полкӗ 10 ытла пурӑнан вырӑна ирӗке кӑларма хутшӑннӑ[1].
1943 ҫулхи авӑнӑн 27-мӗшӗнче Дёмин полкӗ Сож юханшыв урлӑ каҫнӑ, плацдармра икӗ кун ҫапӑҫнӑ, тӑшманӑн 100 ытла салтакне тата офицерне пӗтернӗ, 8 пулемётне тата 2 туппине тытса илнӗ[1]. СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1944 ҫулхи ҫурлан 24-мӗшӗнчи хушӑвӗпе Николай Тарасович Дёмин майора «командованиӗн ҫапӑҫу заданисене лайӑх пурнӑҫланӑшӑн тата нимӗҫ оккупанчӗсемпе ҫапӑҫура кӑтартнӑ хӑюлӑхпа паттӑрлӑхшӑн» Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, Ленин орденӗпе тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль (№ 4851) панӑ[1][2].
Вӑрҫӑ хыҫҫӑнхи пурнӑҫ
1946 ҫултанпа майор Дёмин запаса тухнӑ. Калининград облаҫӗн Черняховск хулинче пурӑннӑ, торф предприятийӗнче, кайран Калининград хулинче граждан авиацин аэропорчӗн диспетчерӗ пулса ӗҫленӗ[1]. 1965 ҫулта Калининграда куҫса кайнӑ, «Хĕрлĕ ялав» санаторире, «Космос» ҫурт-йӗр управленийӗнче ӗҫленӗ[1]. 1993 ҫулхи авӑнӑн 17-мӗшӗнче вилнӗ. Калининградра пытарнӑ[1].
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (24.08.1944) «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медаль (№ 4851);
- Ленин орденӗ;
- Хӗрлӗ Ялав орденӗ (05.11.1943)[2];
- II степеньлӗ Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин орденӗ (06.04.1985)[2];
- Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (12.07.1943)[2];
- «Берлина илнӗшӗн» медаль (09.06.1945)[2];
- «Варшавӑна ирӗке кӑларнӑшӑн» медаль (09.06.1945)[2].
Астӑвӑм
Ӑнлантарусем
Вуламалли
- Навечно в сердце народном / Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — 3-е изд., доп. и испр. — Мн.: Белорусская советская энциклопедия, 1984. — С. 146. — 607 с. — 65 000 экз.
- Геройская быль. — Саранск, 1985. — С. 125—127.
- Дёмин Николай Тарасович // Мордовия: энциклопедия: в 2 томах / НИИ гуманитарных наук при Правительстве Республики Мордовия; главная редколлегия: главный редактор А. И. Сухарев, заместитель главного редактора В. А. Юрчёнков, ответственный секретарь П. П. Кузнецов. — Саранск, 2003. — Т. 1: А—М. — С. 285.
