Евсюков Николай Андреевич

Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ

Николай Евсюков 1921 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 14-мӗшӗнче Оренбург облаҫӗнчи Новопокровка ялӗнче (халь — Кувандык районӗ) хресчен кил-йышӗнче ҫуралнӑ[1][2]. Вырӑс. Тулли мар вӑтам пӗлӳ илнӗ, Алма-Ата аэроклубӗнче вӗреннӗ[1][3]. 1940 ҫулта Хӗрлӗ Ҫарта хӗсмете чӗнсе илнӗ, 1941 ҫулта Энгельсри ҫар авиаци летчик шкулӗнче вӗренсе тухнӑ[1][3]. 1943 ҫулта ВКП(б) кӗнӗ[3].

1942 ҫулхи юпа уйӑхӗнченпе Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин фрончӗсенче вӑрҫнӑ[1]. Калинин, Воронеж, Степной, 2-мӗш тата 1-мӗш Украина фрончӗсенче ҫапӑҫнӑ. 66-мӗш (1944 ҫулхи февралӗн 5-мӗшӗнченпе 140-мӗш гварди) штурмлакан авиаци полкӗнче лётчик, звено командирӗ, эскадрилья командирӗ пулса хӗсметре тӑнӑ[1]. Великолуцк, Демянск, Ржев-Вязьма, Белгород-Харьков, Полтава-Кременчуг, Кировоград, Корсунь-Шевченковски, Умань-Ботошани, Львов-Сандомир, Сандомир-Силези, Анат Силези операцисенче хутшӑннӑ[1].

1944 ҫулхи кӑрлачӑн 31-мӗшӗччен «Ил-2» штурмовик ҫинче 83 ҫапӑҫу вӗҫевӗнче хутшӑннӑ[1]. Унӑн ертсе пынӑ группӑсем тӑшман техникине тата ҫын вӑйне пысӑк сиен кӳнӗ: 40 танк, 180 автомашина, 30 оруди, 30 вагон, 4 паровоз, 16 склад пӗтернӗ, 430 ытла тӑшман салтакне вӗлернӗ[1][3].

СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1944 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 1-мӗшӗнчи хушӑвӗпе «тӑшманпа ҫапӑҫура командовани ҫар заданисене вӑрҫа пуҫӑрма тума тата ҫапӑҫура кӑтартнӑ хӑюллӑхпа паттӑрлӑхшӑн» старши лейтенант Николай Андреевич Евсюкова Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, Ленин орденӗпе тата «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медалӗпе наградӑланӑ (№ 1975)[1][3].

1945 ҫулхи пуш уйӑхӗн 8-мӗшӗнче капитан Н.А.Евсюков Польшӑри Любен хулинче (халь — Любин) автокатастрофӑра вилнӗ[1][3]. Унта пытарнӑ, кайран прахне Кутузов мемориалне — Польшӑри Болеславице ялӗ патӗнчи ҫар ҫӑвине куҫарса пытарнӑ[1].

Хисепӗсем

  • Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1944 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 1-мӗшӗ, медаль «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» № 1975)[1]
  • Ленин орденӗ (1944 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 1-мӗшӗ, № 13855)[1]
  • 2 Хӗрлӗ Ялав орденӗ (1943, 1944)[1][2]
  • 2 Александр Невский орденӗ (1944)[1][3]
  • Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин 2-мӗш степеньлӗ орденӗ (1943)[1][2]
  • Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ (1943)[1][2]
  • Медальсем

Астӑвӑм

  • Евсюков ячӗпе Новопокровка ялӗнчи вӑтам шкул ятне панӑ (вӑл унта вӗреннӗ)[1][3].
  • Шкула кӗнӗ ҫӗрте бюст вырнаҫтарнӑ[1][3].
  • Шкул ҫурчӗ ҫине асӑну хӑми ҫакнӑ.
  • Шкулта, ял библиотекинче тата клубра асӑну стенчӗсем туса ҫакнӑ.

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20 Евсюков Николай Андреевич. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 23-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2, 3, 4 Евсюков Николай Андреевич. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 23-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 Евсюков, Николай Андреевич. Википедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 23-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
  • Россовский В.П. Золотые звёзды Оренбуржья: биографический справочник. — Оренбург, 2005.

Каçăсем