Евсюков Николай Павлович
Евсюков Николай Павлович (1914 ҫулхи раштавӑн 19-мӗшӗ, Октябрьская Готня[d] — 1944 ҫулхи чӳкӗн 3-мӗшӗ, Иллё[d], Пешт[d]) — гварди старши лейтенант, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1945, вилнӗ хыҫҫӑн)[1][2].
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Николай Евсюков 1914 ҫулхи раштавӑн 19-мӗшӗнче Октябрьская Готня ялӗнче (халь — Белгород облаҫӗн Борисовски районӗ) рабочен кил-йышӗнче ҫуралнӑ[1][2][3]. Вырӑс. Тулли мар вӑтам пӗлӳ илнӗ. Шкултан вӗренсе тухсан Харьков хулинче трубăкладчик пулса ӗҫленӗ, кайран Сули металлурги завочӗнче ӗҫленӗ (Ростов облаҫӗнчи Красный Сулин хули)[1][2][3].
1941 ҫулхи ака уйӑхӗнче Красносулински райвоенкомачӗ Хӗрлӗ Ҫарта хӗсмете чӗнсе илнӗ[1][3]. Кĕҫĕн лейтенант курсӗсенче вӗренсе тухнӑ. 1942 ҫулхи ака уйӑхӗнченпе Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин фрончӗсенче вӑрҫнӑ[1][2]. 1943 ҫулта ВКП(б) членӗ пулса тӑнӑ[2].
1942 ҫулхи раштавӑнче Сталинград патӗнче фельдмаршал Манштейнӑн танк ҫарӗсене хирӗҫ ҫапӑҫусенче хутшӑннӑ. 1943 ҫулхи кӑрлач-февралӗнче Ростов тӗлӗшӗнче, кайран Донбасса, Мелитополь хулине ирӗке кӑлармалли ҫапӑҫусенче хутшӑннӑ. 1943 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 20-мӗшӗнче йывӑр аманнӑ. 1944 ҫулхи кӑрлачӗнче Никополь патӗнчи Днепр хӗрринчи плацдарма пӗтернӗ чухне, кайран Николаевпа Одессӑна ирӗке кӑларнӑ чухне ҫапӑҫнӑ[1][3].
1944 ҫулхи юпа уйӑхӗнче 6-мӗш гварди механизациленӗ бригада Венгрири Сегед хулинчен анӑҫалла Тиса юханшывӗ ҫинчи плацдарма вырнаҫнӑ[1][3]. 1944 ҫулхи юпа уйӑхӗн 29-мӗшӗнче 2-мӗш Украина фрончӗ Будапешта тапӑнма пуҫланӑ. Евсюков командӑланӑ 2-мӗш стрелоксен роти бригадӑн вуннӑ отрядӗн тӗп караулӗнче пулнӑ. Рота Иллё ялне (Будапештран кӑнтӑр-хӗвеланӑҫнелле) кӗнӗ, унта нимӗҫсен пысӑк вӑйӗсем пухӑннӑ. Совет ҫар ҫыннисем тӑшмана кӗтмен вырӑнтан тапӑннӑ: 200 яхӑн нимӗҫ салтакне вӗлернӗ, 100 ытла ҫынна плена илнӗ, икӗ паровозпа вӑрҫӑ техникиллӗ эшелона тытса илнӗ[1][2][3].
1944 ҫулхи чӳк уйӑхӗн 3-мӗшӗнче тӑшман пысӑкрах вӑйсемпе темиҫе хутчен рота ҫине хирӗҫ атакана кайнӑ. Пиллӗкмӗш хут тӑшман тапӑннӑ чухне, танксемпе пехота йышлӑн хирӗҫ атакана кайнӑ, Евсюков хӑйӗн ҫар ҫыннисене хирӗҫ атакана хӑпартнӑ. Ҫак ҫапӑҫура вӑл вилнӗ[1][3].
СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1945 ҫулхи пуш уйӑхӗн 24-мӗшӗнчи хушӑвӗпе «командовани ҫар заданисене тӗлӗшпе вӑрҫа пуҫӑрма тума тата ҫапӑҫура кӑтартнӑ хӑюллӑхпа паттӑрлӑхшӑн» гварди старши лейтенант Николай Павлович Евсюкова вилнӗ хыҫҫӑн Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ[1][2].
Иллё ялӗнче (Венгри) пытарнӑ. 1974 ҫулта Евсюковпа ытти совет салтакӗсен пытарнӑ вырӑнне Эркень хулинче (Венгри) куҫарса пытарнӑ[1][3].
Хисепӗсем
Астӑвӑм
- Евсюков ячӗпе тӑван ялӗнче (Октябрьская Готня) урам панӑ[1][3].
- Кулиновка станцинче (Борисовски районӗ) палӑк вырнаҫнӑ[1][2].
- Борисовка посёлокӗнчи Аллея Героевӗнче бюсчӗ вырнаҫнӑ[1].
- Красный Сулин хулинчи Аллея Героевӗнче барельеф вырнаҫнӑ[3].
- Красный Сулин хулинче вилнӗ металлург-ҫар ҫыннисен мемориалӗнче мемориал хӑми вырнаҫнӑ[3].
- СССР хӳтӗлев министрӗн хушӑвӗпе Евсюков хӗсметре тӑнӑ вӑрҫӑ чаҫӗн списокӗнче пӗрремӗш вырӑна навечно зачисленӗ[1][2].
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 Евсюков Николай Павлович. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 23-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 Евсюков Николай Павлович. Белгородский бессмертный полк. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 23-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 Евсюков Николай Павлович. Донской временник. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 23-мӗшӗ.
Вуламалли
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
- Зайцев А.Д., Рощин И.И., Соловьёв В.Н. Зачислены навечно. Кн. 1. — М.: Политиздат, 1990.
