Ефременко Иван Сергеевич
Ефременко Иван Сергеевич (1918 ҫулхи ҫӑвӑн 10-мӗшӗ, Алексеевский район[d] — 1943 ҫулхи ҫӑвӑн 20-мӗшӗ, Краснодар Ен) — лётчик-штурмовик, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1943)[1].
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Иван Сергеевич Ефременко 1918 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 10-мӗшӗнче Павловка ялӗнче (хальхи Самар облаҫӗн Алексеевски районӗ) ҫуралнӑ[1][2]. Вӑл ачалӑхӗнче Горьковски облаҫӗнчи Правдинск посёлокӗнче (хальхи Балахна хула шутӗнче) пурӑннӑ[3]. Унта вӑл шкулӑн ҫичӗ классне пӗтернӗ, кайран торф техникумӗнче вӗреннӗ, ӑна вӗҫлемен. Фабрично-завод училищинчен вӗренсе тухнӑ та Балахна целлюлоза-хут комбиначӗнче сеточник пулса ӗҫленӗ[1][4].
1938 ҫулта Ефременкӑна Хӗрлӗ Ҫара чӗнсе илнӗ[1][2]. Вӑл Армавир авиаци специалисчӗсен шкулӗнче вӗреннӗ. Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине пуҫласан вӑл Инҫет Тухӑҫра хӗсметре тӑнӑ[1]. 1943 ҫулхи апрель уйӑхӗнче фронта янӑ[3][4]. Вӑл сержант званипе 805-мӗш штурм авиаполкӑн (230-мӗш штурм авиадивизийӗ, 4-мӗш сывлӑш ҫарӗ, Ҫурҫӗр-Кавказ фрончӗ) сывлӑш стрелокӗ пулса ҫапӑҫнӑ[1][2]. Вӑл Николай Рыхлинпа пӗр экипажра вӗҫнӗ[1][3].
1943 ҫулхи акан 21-мӗшӗнче экипаж Геленджик районӗнче тӑшман танкӗсен пуххисене штурмланӑ. Таврӑннӑ чухне вӗсене тӑватӑ нимӗҫ истребителӗ тапӑннӑ. Рыхлин самолёта лайӑх маневрланӑ, Ефременко вара тӑшманӑн пуҫ истребителӗнче персе ӳкернӗ[1][4]. Ҫак ҫапӑҫура пултарулӑхӗшӑн Рыхлинпа Ефременкӑна малтан Хӗрлӗ Ялав орденӗпе наградӑлама кӑтартнӑ, анчах авиаци маршалӗ Новиков инициативипе ҫак наградана Совет Союзӗн Паттӑрӗ ячӗпе улӑштарнӑ[1][3].
СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1943 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 24-мӗшӗнчи хушӑвӗпе «командованин ҫапӑҫу заданисене фронтра тӑшманпа ҫапӑҫура лайӑх пурнӑҫланӑшӑн тата ҫакна пула тӑнӑҫлӑхпа паттӑрлӑх кӑтартнӑшӑн» сержант Ефременко Иван Сергеевича Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, унта Ленин орденӗпе «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медалне панӑ[1][2]. Вӑл ҫак хисепе илме ҫитеймен, мӗншӗн тесен 1943 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 30-мӗшӗнче ҫапӑҫура вилнӗ[1][2]. Ефременкӑна кӗҫӗн лейтенант звани панӑ[1][4].
Иван Сергеевич Ефременко Краснодар Енӗнчи Новороссийск хулинче Мысхак шоссе ҫинчи хула ҫӑвинче братла пытарнӑ[1][2].
Хисепӗсем
Астӑвӑм
- Ефременко ячӗпе Правдинск посёлокӗнчи урама ят панӑ (1961 ҫулхи ҫурлан 2-мӗшӗ, унччен — Заря урамӗ)[3][5].
- Ҫак урам ҫинче мемориал хӑми лартнӑ (1985 ҫулхи ҫу уйӑхӗ)[3].
- Балахна хулинче вӑл вӗреннӗ 12-мӗш шкул ҫинче асӑну хӑми пур (2017 ҫулхи февралӗ)[6].
- Ефременко ячӗпе Нижний Новгород хулинчи 93-мӗш шкула ят панӑ[4][2].
- Балахна техникумӗнче (малтан ПТУ-32) обелиск лартнӑ (1989 ҫул)[3].
- Новороссийск хулинчи «Малая Земля» мемориал комплексӗнче бронзӑ барельеф пур[4].
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 Ефременко Иван Сергеевич. Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 Ефременко Иван Сергеевич. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 К 80-летию Великой Победы. Иван Ефременко. Балахна.ру (17 пушӑн 2025). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6 Ефременко Иван Сергеевич. Нижегородская Биографическая Энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ Улицы Героев. Рабочая Балахна (17 ҫӗртмен 2016). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ Мемориальные доски Балахны. ЦБС Балахны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
Вуламалли
- Герои Советского Союза: крат. биогр. слов. Т.1. – Москва, 1987.
- Быков М.Ю. Все асы Сталина. – М.: Яуза-пресс, 2014.
- Анохин В.А., Быков М.Ю. Все истребительные авиаполки Сталина. – М.: Яуза-пресс, 2014.
