Ефремов Иван Илларионович
Ефремов Иван Илларионович (1921 ҫулхи ҫӑвӑн 25-мӗшӗ, Ленино[d], Брянск кӗпӗрни[d] — 1993 ҫулхи нарӑсӑн 20-мӗшӗ, Болшево[d], Мускав облаҫӗ) — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, миномёт дивизионӗн командирӗ, полковник, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1945)[1].
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
Иван Илларионович Ефремов 1921 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 25-мӗшӗнче Калуга кӗпернинчи Ленино ялӗнче (хальхи Калуга облаҫӗн Хвастовичи районӗ) хресчен ҫемьинче ҫуралнӑ[1][2]. 1929 ҫулта Ленин пуҫламӑш шкулне кӗнӗ. 1936—1938 ҫулсенче Тулӑ облаҫӗнчи Чернь ялӗнче вӗреннӗ, юлашки икӗ класса Калуга облаҫӗнчи Перемышль ялӗнче вӗренсе тухнӑ[2][3].
1940 ҫулхи юпа уйӑхӗнче Перемышль район ҫар комиссариачӗпе Ефремова Рабочи-Хресчен Хӗрлӗ Ҫара чӗнсе илнӗ. Уйрӑм чукун ҫул батальонӗнче рядовой, 1941 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗнченпе кавалери полкӗнче рядовой пулнӑ[1][2]. 1941 ҫулхи август — 1942 ҫулхи февраль уйӑхӗсенче Комсомольск-на-Амуре хулинчи 2-мӗш Владивосток ҫар пехота училищинче вӗреннӗ. Кайран кӗҫӗн лейтенантсен курсӗсенче взвод командирӗ пулнӑ, 1942 ҫулхи ноябрьччен «Выстрел» курсен филиалӗнче вӗреннӗ[1][2].
1942 ҫулхи декабрьтен 1945 ҫулхи май уйӑхӗччен Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче. Южный, 4-мӗш Украина, 3-мӗш Украина тата 1-мӗш Беларуҫ фрончӗсенче ҫапӑҫнӑ. 1943 ҫулхи апрельтен фронтра. Миус юхан шывӗнчи ҫапӑҫусене, Донбасса ирӗке кӑларнӑ, Мелитополь, Березнеговато-Снигирёвка, Одесса тата Яс-Кишинёв операцисене хутшӑннӑ[2][1]. 489-мӗш Кишинёв Хӗрлӗ Ялавлӑ миномёт полкӗнче (5-мӗш тапăну ҫарӗ, 1-мӗш Беларуҫ фрончӗ) батарея командирӗ тата дивизион командирӗ пулнӑ[2][3]. 1944 ҫулхи июньтен ВКП(б)/КПСС членӗ[2].
1945 ҫулхи апрелӗн 16-25-мӗшӗсенче Берлина тапӑннӑ чухне 5-мӗш тапăну ҫарӗн 301-мӗш стрелоксен дивизин ҫапăҫу йӗркинче тӑнӑ. Капитан Ефремов дивизионӗ 100 ытла тӑшман ҫар ҫыннине пӗтернӗ, 9 станок, 4 ал, 8 пысӑк калибрлӑ пулемёт, 1 ПВО орудине сиртӗпнӗ. Унсӑр пуҫне 2 артиллери батареи, 3 миномёт батареи тата 2 ПВО оруди перӗвне пӑрахнӑ[1][2][3]. 1945 ҫулхи акан 25-мӗшӗнче урам ҫапăҫăвӗсенче Ефремов дивизионпа пысӑк тăшман хӳтӗлев вырӑнне хупӑрланӑ та пӗтернӗ, ҫакӑ дивизи подразделенисен малалла пыма май панӑ. Ҫав кун Шульцхофейштрассе урамӗнче пӗр ҫурт айӗнче Ефремов дивизионӗ 50 ытла нимӗҫ ҫар ҫыннине пӗтернӗ[2][3].
СССР Аслӑ Канашӗн Президиумӗн 1945 ҫулхи май уйӑхӗн 31-мӗшӗнчи хушăвӗпе «нимӗҫ-фашист оккупанчӗсене хирӗҫ ҫапăҫура кӑтартнӑ тăнăҫлӑхпа паттăрлăхшăн» капитан Ефремов Иван Илларионовича Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ, унта Ленин орденӗпе «Ылтӑн Ҫăлтăр» медалне панӑ. Медалӗн № 6716, 1950 ҫулта хучӗсене илнӗ[1][2][3].
Вӑрҫӑ вӗҫленӗ хыҫҫӑн Ефремов Совет Ҫарӗнче хӗсметне тӑснӑ. 1945 ҫулхи августранпа миномёт полкӗн дивизион штаб пуҫлӑхӗ пулнӑ. 1947 ҫулта Германри Совет оккупаци вӑйӗсен артиллери офицерсен квалификацие ӳстермелли курсӗсене вӗренсе тухнӑ. 1954 ҫулта Артиллери командă академийӗнчен вӗренсе тухнӑ. 1954 ҫулхи июльтен Балти ҫар округӗнче хӗсметре тăнӑ: операци-разведка отделӗнче оперативлӑ хатӗрлӗвӗпе аслă офицер, 1955 ҫулхи ноябрьтен уçă артиллерипе ҫар зенит артиллерийӗн çар хатӗрлевӗн аслă офицерӗ пулнӑ. 1957 ҫулхи декабрьтен Балти ҫар округӗн 138-мĕш гварди артиллери полкӗн командирӗ. 1959 ҫулта полковник звани панӑ[1][3].
1960 ҫулхи июльтен Ракета ҫарӗсенче: ракетă полкӗн командирӗ, 1960 ҫулхи октябрьтен Кострома хулинчи 165-мĕш ракетă бригадин командирне пулăшаканӗ. 1961 ҫулхи августранпе Биробиджан хулинчи Таман Хӗрлӗ Ялавлӑ ракетă дивизин (1964 ҫултанпа Татищево хули, Саратов облаҫӗ) командирне пулăшаканӗ. «ОС» ракетă комплексне тума хутшăннăшăн Ленин орденӗпе наградăланă. 1972 ҫулхи апрельте запаса тухнă[1][3]. Калининград хулинчи (Мускав облаҫӗ, халь Королёв хула) Болшево дача посёлокӗнче пурăннă. Запасра пулнă чухне Центрти ракетă-космос техники инженерӗ, «Энергия» НПО-н экспериментлă машиностроени заводӗнче инженер пулса ӗҫленĕ[1][3]. Иван Илларионович Ефремов 1993 ҫулхи февралĕн 20-мӗшӗнче вилнĕ, Пушкин районӗнчи Невзорово ҫăвинче пытарнă[1][3].
Хисепӗсем
- Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1945 ҫулхи майӑн 31-мӗшӗ, «Ылтăн Ҫăлтăр» медалӗ № 6716)[1][2]
- Икӗ Ленин орденӗ (1945 ҫулхи майӑн 31-мӗшӗ; 1969 ҫул)[1]
- Хӗрлӗ Ялав орденӗ (1945 ҫул)[1]
- Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин I степеньлӗ орденӗ (1985 ҫул)[1][2]
- Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин II степеньлӗ орденӗ (1944 ҫул)[1]
- Икӗ Хӗрлӗ Ҫăлтăр орденӗ (1943 ҫул; 1956 ҫул)[1]
- «Берлина илнӗшӗн» медаль[2]
- «Варшавăна ирӗке кăларнăшăн» медаль[2]
- «Германие ҫӗнтернӗшӗн» медаль[2]
- Юбилей медалӗсем
Ӑнлантарусем
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17 Ефремов Иван Илларионович. Военный энциклопедический словарь. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15 Ефремов Иван Илларионович. Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 Ефремов Иван Илларионович. Википедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи утӑн 9-мӗшӗ.
Вуламалли
- Герои Советского Союза: крат. биогр. слов. Т.1. – Москва, 1987.
- Бортаковский Т. Остались в памяти. – М.: Воениздат, 1986.
