Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Кузнецов Александр Иванович

Disambig gray.svg Кузнецов хушаматлă урăх çынсем çинчен РУВИКИ-ре статьясем пур.
Disambig gray.svg Кузнецов Александр хушаматлă урăх çынсем çинчен РУВИКИ-ре статьясем пур.

Кузнецов Александр Иванович (1930 ҫулхи ҫурлан 31-мӗшӗ, Будайка — 2015 ҫулхи нарӑсӑн 19-мӗшӗ) — агроном, вӗренӳ йӗркелекенӗ, профессор.

Ял хуҫалӑх ӑслӑлӑхӗсен докторӗ (1974), профессор (1975), Чӑваш АССР тава тивӗҫлӗ ӑслӑлӑх ӗҫченӗ (1976), Раҫҫей Федерацийӗн тава тивӗҫлӗ ӑслӑлӑх ӗҫченӗ (1994), Раҫҫей Федерацийӗн аслӑ профессиллӗ вӗрентӗвӗн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ[1].

Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ

1930 ҫулхи ҫурлан 31-мӗшӗнче Шупашкар районӗнчи Будайка ялӗнче ҫуралнӑ[2][1].

1953 ҫулта Александр Кузнецов Чӑваш патшалӑх ял хуҫалӑх институтӗнчен вӗренсе тухнӑ[3]. 1957 ҫулта Мускав облаҫӗнчи Коренёво посёлокӗнче вырнаҫнӑ Пӗтӗм союзри ҫӗрулми хуҫалӑхӗн ӑслӑлӑхпа тӗпчев институтӗнчи аспирантурӑран вӗренсе тухнӑ[3].

1957–1962 ҫулсенче ҫӗрулми хуҫалӑхӗн ӑслӑлӑхпа тӗпчев институтӗнче агротехника уйрӑмӗнче аслӑ ӑслӑлӑх ӗҫченӗ пулса ӗҫленӗ[3].

1962 ҫултанпа мӗн пурнӑҫран уйрӑличченех Чӑваш патшалӑх ял хуҫалӑх институтӗнче ӗҫленӗ: тӑпра пӗлӗвӗн кафедрин доценчӗ (1962–1967); агрономи факультечӗн деканӗ (1964–1975), пӗтӗмӗшле ҫӗрӗҫ кафедрин заведующийӗ (1967–1988, 1993–2009), пӗтӗмӗшле ҫӗрӗҫ кафедрин профессорӗ (2009–2014), ҫӗрӗҫӗпе ӳсентӑран ӳстерессин кафедрин профессорӗ (2014–2015), ӑслӑлӑх енӗпе ӗҫлекен проректор (1975–1976), вӗренӳ енӗпе ӗҫлекен проректор (1976–1978), ректор (1978–1991)[1].

Доктор диссертацине 1974 ҫулта «Биологические и агротехнические основы культуры раннего картофеля в Центральном и Волго-Вятском экономических районах» темӑпа хӳтӗленӗ[3].

Ӑслӑлӑх тӗпчевӗсем ҫуллахи вӑхӑтра апата усӑ курма тата вӑрлӑх валли ӳстерекен ҫӗрулми агротехникипе, ҫӗре улӑштарса ҫӗр ӗҫне ирттерессипе тата тӑпрапа ӗҫлессипе, минераллӑ им-ҫампа тата йӑлана кӗмен япаласемпе вӗсене улӑштарса пӑхассипе ҫыхӑннӑ. Ҫавӑн пекех вӑл Чӑваш тӑрӑхӗшӗн ҫӗнӗ культурӑсен агротехникине тӗпченӗ: соя, хӗвелтухӑҫ козлятникӗ[1].

Александр Иванович 300 ытла ӑслӑлӑх ӗҫӗн, ҫав шутра 12 монографи авторӗ. Тӗп ӗҫӗсем: «Производство раннего картофеля в Нечерноземье», «Пути совершенствования современных севооборотов» тата ыттисем те[1].

Вӑл 2 доктора, 28 ӑслӑлӑх кандидатне вӗретнсе кӑларнӑ. Институт ректорӗ пулнӑ чухне унта экономика факультетне йӗркеленӗ. Ҫавӑн пекех ректор вырӑнне йышӑннӑ чухне тӗп вӗренӳ корпусӗ ҫӳмне пристрой туса лартнӑ, студентсем валли общежити хута янӑ. Ытти вӗренӳпе производство объекчӗсене те тунӑ[3].

Хисепӗсем

Александр Иванович ҫак хисепсене тивӗҫнӗ:

  • Ӗҫлӗх Хӗрлӗ Ялав орденӗ;
  • Чӑваш АССР тава тивӗҫлӗ ӑслӑлӑх ӗҫченӗ (1976);
  • Раҫҫей Федерацийӗн тава тивӗҫлӗ ӑслӑлӑх ӗҫченӗ (1994);
  • Раҫҫей Федерацийӗн аслӑ профессиллӗ вӗрентӗвӗн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ;
  • медальсем.

Ҫемье

Вӑл Кузнецов Андрей Александрович (1960 ҫ.ҫ.) кинооператор ашшӗ пулать[3].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5 Кузнецов, Александр Иванович (ученый; 31.08.1930-19.02.2015) (выр.). «Наследие Чувашии». Цифровая библиотека чувашского наследия. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи ҫурлан 25-мӗшӗ.
  2. ^ Халӗ Шупашкар хули йышӗнче.
  3. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6 Т.С. Сергеев. Куз­нецов Александр Иванович (выр.). Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи ҫурлан 25-мӗшӗ.

Вуламалли

Чӑвашла

  • Алексеев, Л. Наука ҫулӗпе / Л. Алексеев // Коммунизм ялавӗ. — 1980. — 4 окт.
  • Алексеев, Л. Паллӑ ученӑй, ӑста вӗрентекен / Л. Алексеев // Хыпар. — 2005. — 31 ҫурла.
  • Кириллов, Н. Ырӑпа аса илетпӗр : [Чӑваш патшалӑх ял хуҫалӑх академийӗн профессорӗ пулнӑ Александр Иванович Кузнецов ҫинчен] / Н. Кириллов // Хыпар. — 2016. — 25 нарӑс/февраль. — С. 4 : сӑн ӳкерчӗк.

Вырӑсла

  • Александр Иванович Кузнецов // Сельскохозяйственная академия : путь развития и созидания : к 75-летию Чуваш. гос. с.-х. акад. — Чебоксары, 2006. — С. 194.
  • Крылов, В. В память о выдающемся ученом : [об открытии в г. Чебоксары мемориал. доски в память об ученом-аграрии Александре Кузнецове] / В. Крылов ; фото О. Мальцева // Советская Чувашия. — 2016. — 20 окт. — С. 2 : фот.
  • Кузнецов Александр Иванович : [некролог] // Советская Чувашия. — 2015. — 21 февр. — С. 4 : фот.
  • Сергеев, Т. С. Кузнецов Александр Иванович / Т. С. Сергеев // Краткая чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2001. — С. 235.
  • Сергеев, Т. С. Летописец кафедры земледелия / Т. С. Сергеев // История государственных учреждений России. — Чебоксары, 2013. — С. 35-37.
  • Спиридонов, В. Т. Александр Иванович Кузнецов: 1930. Огромная эрудиция, большой педагогический дар / В. Т. Спиридонов // Организаторы науки и образования. — Чебоксары, 2008. — С. 91-102.

Каҫӑсем

Категорисем