Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Лезгинсен джигитовки (кӳлепе)

Gerb-icon.png

РФ культура министерстви

Arrow-Right.png
Gerb-big.png
Раҫҫей Федерацийӗн культура министерстви

Лезгинсен джигитовки — Евгений Александрович Лансере скульпторӑн касли меслечӗпе шӑратса чукунтан тунӑ скульптура ушкӑнӗ. Объектӑн номенклатура ячӗ: Джигитовка лезгин[1].

Истори

Лансерен чи паллӑ композицийӗсенчен пӗри унӑн 1874 ҫулхи моделӗ тӑрӑх Каслири чукун шӑратакан заводра шӑратса тунӑ. Заводӑн ку япала ҫине 1875 ҫултанпа харпӑрлӑх прави пур, ҫавӑнпа та скульптурӑна чукунтан тунине кӑна курма пулать.

1917 ҫулччен ӗҫе икӗ тӗрлӗ виҫепе, пысӑк тата пӗчӗк, кӑларнӑ, анчах XIX ӗмӗр вӗҫӗнче В.Ф. Торокин калӑплавҫӑ пӗчӗкрех скульптурӑна кӑна шӑратса кӑларма йышӑннӑ. Ҫавӑнпа та ун пек версинче яланах «раб. В.Торокинъ» ҫырса хуни пур.

СССРта, тӗрӗсрех каласан, 1950-мӗш ҫулсен вӗҫӗнче – 1960-мӗш ҫулсен пуҫламӑшӗнче, композицие каллех икӗ виҫепе шӑратма пуҫланӑ — япаласем ҫинче тӗрлӗ калӑплавҫӑна кӑтартнӑ[2].

Патша парни

XXI ӗмӗр пуҫланиччен «Лезгинсен джигитовки» аслӑ чинри ҫынсем валли парне пулнӑ. Вӗсенчен пӗри ҫинчен 1903–1904 ҫҫ. тунӑ асӑрхаттару сыхланса юлнӑ: >Ҫӗр ӗҫӗн тата патшалӑх пурлӑхӗн министрӗ Ермолов Златоуст тата Касли завочӗсен витрини умӗнче Елисавета Маврикиевна аслӑ княгиняна чукунран тунӑ Жанна д'Арк статуине, Евгения Максимилиановна Ольденбургская принцессӑна вара — «Джигитовка» ушкӑнне парнелеме телейлӗ пулнӑ[2].

undefined

Сӑнласа пани

Скульптура композицийӗнче вӗҫтерсе пыракан лашасем ҫинчи хӗҫ-пӑшалланнӑ икӗ лезгинпа джигитовка сценине сӑнланӑ. Юланутсем черкескӑсем тата папахӑсем тӑхӑннӑ.

Лезгинсенчен пӗри ӗнсе ҫинче тӑрать, сылтӑм аллине ҫӳлелле тӑснӑ. Шӑратнӑ пӗр версире унӑн алли пушӑ, мӗншӗн тесен пӑшалӗ ҫухалнӑ. Тепӗр версире вара пӑшала каялла тавӑрнӑ[3]. Иккӗмӗш юланут каялла ҫаврӑннӑ та пӑшалтан тӗллет.

Лашасене куҫӑмра кӑтартнӑ: вӗсенчен пӗри тепринчен ҫӳлерех сӑнланнӑ. Пӗр юланутӑн мӑйӑхӗпе сухалӗ ҫук, иккӗмӗшӗн пур.

Скульптурӑна нумай яруслӑ касӑклӑ овал евӗрлӗ, курӑкпа йывӑҫ тымарӗсене сӑнлакан рельефлӑ ҫийлӗ постамент ҫине лартнӑ. Цоколь хӗҫ-пӑшал элеменчӗсенчен тунӑ эмблемӑпа илемлетнӗ: хӗреслетнӗ хӑмапа мушкет, пӑшал, хулкан тата бармицӑпа ҫирӗплетнӗ шлем. Тепӗр енче тӑватӑ рельефлӑ клеймо вырнаҫнӑ.

Усӑ курнӑ материалсемпе техника

Ӗҫе чеканка технологийӗпе усӑ курса касли шӑранкӑ меслечӗпе хатӗрленӗ. Унта чукун шӑранчӑкӗпе усӑ курнӑ, ҫакӑ скульптурӑна ҫирӗплӗхпе вӑрӑм ӗмӗрлӗх парать. Шӑрату технологийӗ ҫар тумтирӗн элеменчӗсене тата лезгинсен пит-куҫне тӗплӗн кӑтартма май парать.

Экспозицисем

Списокра скульптура ушкӑнӗ кӑтартнӑ музейсене, ҫавӑн пекех ӑна шӑратнӑ ҫула кӑтартнӑ:

Пермь ӳнер галерейинчи кӳлепе
Лаша пуҫӗ
Постамент ҫинчи калӑплавҫӑн алпусни
Аялтан пӑхсан
«А. В. Бородулинa парне» табличка (1971)

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2 Джигитовка кубанских казаков. Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 11-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2 Скульптурная группа «Джигитовка лезгин». Каслинское литьё. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2 Чугунное литьё. Джигитовка лезгин (малая). Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  4. ^ Чугунное литьё. Джигитовка лезгин. Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  5. ^ «Джигитовка лезгин». Статуэтка. Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  6. ^ Джигитовка лезгин. Куса. По модели 1874 г. Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  7. ^ Джигитовка. (Всадники). Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  8. ^ Джигитовка. Лезгин. Скульптура. Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  9. ^ Джигитовка. Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  10. ^ Скульптура. Джигитовка. Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  11. ^ Скульптура. "Джигитовка лезгин". Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  12. ^ Скульптура «Джигитовка лезгин». Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 19-мӗшӗ.
  13. ^ Погоня (Джигитовка ).Скульптура. Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 11-мӗшӗ.

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем