Мартышка йышшисем

Мартышка йышшисем
Ӑслӑлӑх классификацийĕ
Патшалăх:
Латинла çырни
Cercopithecidae

Мартышка йышшисем(лат. Cercopithecidae) — пӗртен пӗр хальхи мартышка евӗрлисен аслӑ йышӗн упӑтесен (Cercopithecoidea) приматсен йышӗ. 140 тӗс ытла пулса, приматсен чи пысӑк туратлӑ йышӗ пулса тӑрать.

Систематика

Мартышка йышшисем икӗ ҫумйыш, 20 йӑх тата 150 ытла тӗс ҫине пайланаҫҫӗ.

Cercopithecinae — Мартышка йышшисем (ҫумйыш) ҫумйыш (мартышка йышшисене ансӑртарах палӑртнӑ май)[1]
  • Триба: Cercopithecini
    • Ушкӑн: Allenopithecus — Хура-симӗс мартышкӑсем
    • Ушкӑн: Cercopithecus — Мартышкӑсем
      • Cercopithecus albogularis Sykes, 1831 — Шурӑ мӑйлӑ мартышка
      • Cercopithecus ascanius Audebert, 1799 — Шмидт мартышки
      • Cercopithecus campbelli Waterhouse, 1838 — Кемпбелл мартышки
      • Cercopithecus cephus Linnaeus, 1758 — Сенкер сӑнлӑ мартышка, е Муйдо
      • Cercopithecus denti Thomas, 1907 — Дент мартышки
      • Cercopithecus diana Linnaeus, 1758 — Мартышка-диана
      • Cercopithecus doggetti Pocock, 1907 — Кӗмӗл мартышка
      • Cercopithecus dryas Schwartz, 1932 — Дриас мартышки
      • Cercopithecus erythrogaster Gray, 1866 — Хӗрлӗ хырӑмлӑ мартышка
      • Cercopithecus erythrotis Waterhouse, 1838 — Сӑрӑрах хӑлхаллӑ мартышка
      • Cercopithecus hamlyni Waterhouse, 1838 — Сысна сӑнлӑ мартышка
      • Cercopithecus kandti Matschie, 1905 — Ылтӑн мартышка
      • Cercopithecus lhoesti P. Sclater, 1899 — Сухаллӑ мартышка
      • Cercopithecus lowei Thomas, 1923
      • Cercopithecus mitis Wolf, 1822 — Кӑшӑллӑ мартышка
      • Cercopithecus mona Schreber, 1774 — Мона мартышки
      • Cercopithecus neglectus Schlegel, 1876 — Бразз мартышки
      • Cercopithecus nictitans Linnaeus, 1766 — Пысӑк шурӑ сӑмсаллӑ мартышка
      • Cercopithecus petaurista Schreber, 1774 — Пӗчӗк шурӑ сӑмсаллӑ мартышка
      • Cercopithecus pogonias Bennett, 1833 — Чубатӑй мартышка
      • Cercopithecus preussi Matschie, 1898 — Прейс мартышки
      • Cercopithecus roloway Schreber, 1774
      • Cercopithecus sclateri Pocock, 1904 — Склейтер мартышки
      • Cercopithecus solatus M. J. S. Harrison, 1988 — Сарӑрах хӳреллӗ мартышка
      • Cercopithecus wolfi A. Meyer, 1891 — Вольф мартышки
      • Cercopithecus lomamiensis Hart et al., 2012
    • Ушкӑн: Chlorocebus — Симӗс мартышкӑсем
      • Chlorocebus aethiops Linnaeus, 1758 — Гривет
      • Chlorocebus cynosurus Scopoli, 1786 — Малбрук
      • Chlorocebus djamdjamensis Neumann, 1902 — Джам-джам
      • Chlorocebus pygerythrus F. Cuvier, 1821 — Верветка
      • Chlorocebus sabaeus Linnaeus, 1766 — Симӗс мартышка
      • Chlorocebus tantalus Ogilby, 1841 — Танталусси мартышки
    • Ушкӑн: Erythrocebus — Гусар-мартышкӑсем
      • Erythrocebus patas Schreber, 1775 — Гусар-мартышка
      • Erythrocebus poliophaeus Reichenbach, 1775
    • Ушкӑн: Miopithecus — Пӗчӗк мартышкӑсем
      • Miopithecus ogouensis Kingdon, 1997 — Габонти пӗчӗк мартышка
      • Miopithecus talapoin Schreber, 1774 — Анголӑри пӗчӗк мартышка
  • Триба: Papionini
    • Ушкӑн Macaca — Макакӑсем
      • Macaca arctoides I. Geoffroy, 1831 — Упаллӑ макака
      • Macaca assamensis McClelland, 1840 — Сӑртри резус
      • Macaca cyclopis Swinhoe, 1863 — Тайвань резусӗ
      • Macaca fascicularis Raffles, 1821 — Краб ҫиекен макака
      • Macaca fuscata Blyth, 1875 — Япони макаки
      • Macaca hecki Matschie, 1901
      • Macaca leonina Blyth, 1863 — Ҫурҫӗрти сысна хӳреллӗ макака
      • Macaca leucogenys Li, Zhao, Fan, 2015
      • Macaca maura H.R. Schinz, 1825 — Целебесси макаки
      • Macaca mulatta Zimmermann, 1780Макак-резус
      • Macaca munzala Sinha et al., 2005
      • Macaca nemestrina Linnaeus, 1766 — Кӑнтӑрти сысна хӳреллӗ макака, е Лапундер
      • Macaca nigra Desmarest, 1822 — Тӗпеклӗ павиан
      • Macaca nigriscens Temminck, 1849
      • Macaca ochreata Ogilby, 1841
      • Macaca pagensis Miller, 1903 — Пагая макаки
      • Macaca radiata É. Geoffroy, 1812 — Инди макаки, е Боннет макаки
      • Macaca siberu Fuentes and Olson, 1995 — Сиберут макаки
      • Macaca silenus Linnaeus, 1758Вандеру, е Арӑслан хӳреллӗ макака
      • Macaca sinica Linnaeus, 1771 — Цейлон макаки
      • Macaca sylvanus Linnaeus, 1758 — Варварий упӑти, е Магот
      • Macaca thibetana Milne-Edwards, 1870 — Давид макаки
      • Macaca tonkeana Meyer, 1899 — Тонк макаки
    • Ушкӑн: PapioПавиансем
      • Papio anubis Lesson, 1827 — Анубис (примат)|Анубис
      • Papio cynocephalus Linnaeus, 1766Бабуин
      • Papio hamadryas Linnaeus, 1758Гамадрил
      • Papio papio Desmarest, 1820 — Гвинея павианӗ
      • Papio ursinus Kerr, 1792 — Упаллӑ павиан
    • Ушкӑн: Mandrillus — Мандрилсем
      • Mandrillus leucophaeus F. Cuvier, 1807 — Дрил
      • Mandrillus sphinx Linnaeus, 1758 — Мандрил
    • Ушкӑн: Theropithecus — Геладсем
      • Theropithecus gelada Rüppell, 1835 — Гелада
    • Ушкӑн: Cercocebus — Мангабеи, е Хура питлӗ упӑтесем
      • Cercocebus agilis Milne-Edwards, 1886 — Йӑрӑ мангабей
      • Cercocebus atys Audebert, 1797 — Хура мангабей
      • Cercocebus chrysogaster Lydekker, 1900 — Ылтӑн хырӑмлӑ мангабей
      • Cercocebus galeritus Peters, 1879 — Тан мангабейӗ
      • Cercocebus sanjei Mittermeier, 1986
      • Cercocebus torquatus Kerr, 1792 — Шура ҫухаллӑ мангабей
    • Ушкӑн: Lophocebus — Сухаллӑ мангобейсем
      • Lophocebus albigena Gray, 1850 — Ҫилхеллӗ мангабей
      • Lophocebus aterrimus Oudemans, 1890 — Хура мангобей
      • Lophocebus opdenboschi Scouteden, 1944
      • Lophocebus ugandae Matschie, 1912
      • Lophocebus johnstoni Lydekker, 1900
      • Lophocebus osmani Groves, 2007
    • Ушкӑн: Rungwecebus
      • Rungwecebus kipunji Jones & Davenport, 2005
Ҫумйыш
Colobinae — Ҫинҫе кӗлеткеллӗ упӑтесем
  • мӑнтӑркӗлеткеллисен триби (Colobini)
    • Ушкӑн: Колобуссем (Colobus)
      • Хура колобус (Colobus satanas)
      • Ангола колобусӗ (Colobus angolensis)
      • Патша колобусӗ (Colobus polykomos)
      • Шурӑ ураллӑ колобус (Colobus vellerosus)
      • Тухӑҫри колобус (Colobus guereza)
    • Ушкӑн: Хӗрлӗ колобуссем (Piliocolobus)
      • Хӗрлӗ колобус (Piliocolobus badius)
      • Гвинея колобусӗ (Piliocolobus pennantii)
      • Камерунский колобус (Piliocolobus preussi)
      • Хӗрлӗ тӗпеклӗ колобус (Piliocolobus tholloni)
      • Piliocolobus foai
      • Piliocolobus tephrosceles
      • Piliocolobus gordonorum
      • Кирк колобусӗ (Piliocolobus kirkii)
      • Piliocolobus rufomitratus
      • Piliocolobus epieni
      • Piliocolobus langi
      • Piliocolobus oustaleti
      • Piliocolobus parmentieri
      • Piliocolobus semlikiensis
    • Ушкӑн: Procolobus
      • Симӗс колобус (Procolobus verus)
  • ҫинҫе кӗлеткеллисен триби (Presbytini)
    • Ушкӑн: Гульмансем (Semnopithecus)
      • Semnopithecus schistaceus
      • Semnopithecus ajax
      • Semnopithecus hector
      • Гульман (Semnopithecus entellus)
      • Малабар гульманӗ (Semnopithecus hypoleucos)
      • Semnopithecus dussumieri
      • Semnopithecus priam
    • Ушкӑн: Кази
      • Хӗрлӗ сӑнлӑ гульман (Trachypithecus vetulus)
      • Капюшонлӑ гульман (Trachypithecus johnii)
      • Ҫиҫекен гульман (Trachypithecus auratus)
      • Ҫилхеллӗ ҫинҫе кӗлетке (Trachypithecus cristatus)
      • Trachypithecus germaini
      • Ҫинҫе кӗлеткеллӗ Барби (Trachypithecus barbei)
      • Куҫлӑхлӑ ҫинҫе кӗлетке (Trachypithecus obscurus)
      • Trachypithecus phayrei
      • Тӗпеклӗ ҫинҫе кӗлетке (Trachypithecus pileatus)
      • Trachypithecus shortridgei
      • Ылтӑн лангур (Trachypithecus geei)
      • Ҫинҫе кӗлеткеллӗ гульман (Trachypithecus francoisi)
      • Ҫара ҫамкаллӑ гульман (Trachypithecus hatinhensis)
      • Trachypithecus poliocephalus
      • Шурӑ ҫамкаллӑ гульман (Trachypithecus laotum)
      • Шурӑ кутлӑ гульман (Trachypithecus delacouri)
      • Trachypithecus ebenus
    • Ушкӑн: Лангурсем (Presbytis)
      • Суматра лангурӗ (Presbytis melalophos)
      • Йӑрӑмлӑ лангур (Presbytis femoralis)
      • Presbytis chrysomelas
      • Presbytis siamensis
      • Ҫара ҫӑмкаллӑ лангур (Presbytis frontata)
      • Кӑвак лангур (Presbytis comata)
      • Presbytis thomasi
      • Presbytis hosei
      • Хӗрлӗ лангур (Presbytis rubicunda)
      • Ментавай лангурӗ (Presbytis potenziani)
      • Presbytis natunae
      • Presbytis bicolor
      • Presbytis sumatrana
      • Presbytis mitrata
      • Presbytis robinsoni
      • Presbytis percura
      • Presbytis sabana
      • Presbytis canicrus
      • Presbytis siberu
    • Ушкӑн: Ҫинҫе кӗлеткеллӗ упӑтесем (Pygathrix)
      • Немей ҫинҫе кӗлетки (Pygathrix nemaeus)
      • Хура ураллӑ ҫинҫе кӗлетке (Pygathrix nigripes)
      • Pygathrix cinerea
    • Ушкӑн: Rhinopithecus
      • Рокселлан ринопитекӗ (Rhinopithecus roxellana)
      • Хура ринопитек (Rhinopithecus bieti)
      • Гуйчжоу ҫинҫе кӗлетки (Rhinopithecus brelichi)
      • Тонкин ринопитекӗ (Rhinopithecus avunculus)
      • Бирманти сӑмсаллӑ упӑте (Rhinopithecus strykeri)
    • Ушкӑн: Симиассем (Simias)
      • Пӗр тӗслӗ симиас (Simias concolor)
    • Ушкӑн: Носачсем (Nasalis)
      • Носач (Nasalis larvatus)
    • Ушкӑн: Мезопитексем (Mesopithecus)
      • Mesopithecus pentelici

Ӑнлантарусем

  1. ^ Соколов В. Е. Пятиязычный словарь названий животных. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. 5391 назв. Млекопитающие. — Русский язык, 1984. — С. 89—93. — 10 000 экз. — ISBN 5-200-00232-X.

Вуламалли

  • Дробышевский С. В. Достающее звено. Книга первая. Обезьяны и все-все-все. — CORPUS, 2017. — 688 с. — ISBN 978-5-17-099215-7.
  • Brandon-Jones, Douglas; Rowell, Thelma E. The Encyclopedia of Mammals (неопр.) / Macdonald, D.. — New York: Facts on File (англ.)русск., 1984. — С. 370—405. — ISBN 0-87196-871-1.
  • Лукин Е. И. Зоология. — Высшая Школа, 1981. — ISBN 9785458279505.

Каҫӑсем