Матерн Анатолий Иванович

Вӑл Атӑлҫи нимӗҫӗсен ҫемйинче ҫуралнӑ. Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче унӑн ашшӗне, Иван Ивановича, репрессиленӗ пулнӑ, ӑна Свердловск облаҫӗн ҫурҫӗр пайне, СевУралЛага, ирӗксӗр янӑ. Амӑшӗ — Анна Лисковская, вӑрҫӑ хыҫҫӑн ҫеҫ ирӗке кӑларнӑ Днепропетровщинӑран хӑй ирӗкӗпе ҫав тӑрӑха килнӗ^[1].

1968 ҫулта вӑл Свердловск облаҫӗн Серов районӗнчи Восточный посёлокӗнчи 2-мӗш номерлӗ вӑтам шкула кӗмӗл медальпе вӗренсе пӗтернӗ тата С. М. Киров ячӗллӗ Урал политехника институчӗн(выр.)чăв. химипе технологи факультетне вӗренме кӗнӗ. 1973 ҫулта вӑл ҫав институтран «Пластмассӑсен химипе технологи» специальноҫе алла илнӗ^[2].

Института пӗтерсен ӑна запасри офицер йышӗнче СССР Хӗҫпӑшаллӑ Вӑйӗсене хӗсмете чӗннӗ пулнӑ, вӑл танк взвочӗн командирӗ пулнӑ. 1975 ҫулта вӑл УПИ-не таврӑннӑ, аспирантурӑна вӗренме кӗнӗ, аналитика химийӗн кафедринче инженер пулса ӗҫленӗ.

1980 ҫулта вӑл кандидат диссертацине хӳтӗленӗ. 1983 ҫултанпа — кафедра доценчӗ^[3].

1988 ҫулхи ҫӗртмен 20-мӗшӗнче ӑна УПИ-н химипе технологи факультечӗн деканӗ пулма суйланӑ, вӑл ҫак должноҫре 2008 ҫулччен ӗҫленӗ. 2000 ҫулта ӑна аналитика химийӗн кафедра пуҫлӑхӗ пулма та суйланӑ. 2007 ҫулхи утӑ уйӑхӗнче вӑл хими ӑслӑлӑхӗсен докторӗн(выр.)чăв. ятне тивӗҫнӗ.

2007 ҫулхи раштавӑн 19-мӗшӗнче альтернативлӑ майпа ӑна УГТУ-УПИ ректорӗ пулма суйланӑ, суйлавӑн иккӗмӗш турӗнче вӑл А. Б. Соболева — вӗрентӳ енӗпе ӗҫлекен проректора ҫӗнтернӗ (пӗр ҫул иртсен Соболева Свердловск облаҫӗн пӗтӗмӗшле тата профессионал вӗренӗвӗн министрӗ пулма лартнӑ), должноҫра ӑна 2007 ҫулхи раштавӑн 26-мӗшӗнче ҫирӗплетнӗ. 2010 ҫулхи ҫӗртме — 2015 ҫулхи утӑ уйӑхӗсенче — Раҫҫейӗн пӗрремӗш Президенчӗ Б. Н. Ельцин ячӗллӗ Урал федераллӑ университечӗн пӗрремӗш проректорӗ.

Свердловск облаҫӗн Саккун хатӗрлекен Пухӑвӗн депутачӗ (2011–2016).

Ӑслӑлӑх ӗҫӗн тӗп енӗ — дигидропиридин производнӑйӗсен — никотинамид коферменчӗсен аналогӗсен окисленипе ароматизаци реакциӗсене, аминсен комплекслӑ реакциӗсене тӗпчемелли физикӑпа хими меслечӗсем, аминсене коррозие чаракан хатӗр пек усӑ курасси, ҫутҫанталӑкри тата алӑпа тунӑ сорбентсене тӗпчени. Вӑл 3 ӑслӑлӑх кандидатне хатӗрленӗ.

Вӑл РФФИ гранчӗсен тата РАН президиумӗн фундаменталлӑ тӗпчевсен тӗллевлӗ программисен ертӳҫи тата соисполнителӗ. Бари (Итали), Веспрем (Венгри) хулисен университечӗсемпе тӗнче шайӗнче пӗрле ӗҫлессине йӗркелекен. УрФУ Ӑслӑлӑх канашӗн комиссийӗн ӗҫне хастар хутшӑнать, «Аналитика и контроль» ӑслӑлӑх журналӗн редакци коллегийӗн пайташӗ шутланать.

Вӑл 125 пичетленӗ ӗҫӗн, 18 вӗренӳпе меслет ӗҫӗсен тата вӗренӳпе ансат ӑслӑлӑх кӗнекисен авторӗ, унӑн 4 авторлӑх свидетельстви тата патент пур.

Вӑл авланнӑ. Арӑмӗ Маргарита Петровна — УПИ-н ХТФ вӗренсе тухнӑскер. Унӑн икӗ хӗр, икӗ хӗрача мӑнук тата икӗ ывӑл мӑнук пур.

Ветеран, «Горизонт» студентсен строительство отрячӗн экс-командирӗ (1976).

Аслӑ шкулӑн хисеплӗ ӗҫченӗ, А. Матерн Екатеринбург хулин Киров районӗнчи предприяти тата организацисен директорсен канашне кӗрет, Свердловск облаҫӗн хими промышленноҫӗн предприятийӗсен Канашӗн президиумӗн пайташӗ. Ӑна Минвузӑн, Свердловск облаҫӗн Правительство хисеп хучӗсемпе наградӑланӑ.

Ҫавӑн пекех вӑл «Раҫҫей Федерацийӗн аслӑ профессионал вӗрентӗвӗн хисеплӗ ӗҫченӗ» хисеп паллине тивӗҫнӗ.