Орешник (ракета комплексӗ)

Варҫӑ хирӗнче «Орешник» ракета системине ӑнӑҫлӑ тӗрӗслени пирки 2024 ҫулхи чӳкӗн 21-мӗшӗнче Раҫҫей президенчӗ Владимир Путин пӗлтернӗ^[3]. Унта усӑ курса Украинӑри хӳтӗлев промышленноҫӗн комплексӗн чи пысӑк объекчӗсенчен пӗрине, «Кӑнтӑрти машина тӑвакан савута», тапӑннӑ^[4]. Патшалӑх пуҫлӑхӗ ӑнлантарса панӑ тӑрӑх, «Орешник» Украинӑн хӗҫпӑшаллӑ вӑйӗсен ракета кӑларакан предприятине 10 Мах хӑвӑртлӑхпа атакӑланӑран (ҫеккунтра 2,5–3 километр вӗҫет) «паянхи куна илес пулсан ҫакӑн пек хӗҫ-пӑшала хирӗҫ хуравлама пултаракан хатӗрсем ҫук»^[4]. «Южмаша» 2024 ҫулхи чӳкӗн 19-мӗшӗнче НАТО ырланӑ май Брянск облаҫе ATACMS ракетӑсемпе, ҫавӑн пекех 2024 ҫулхи чӳкӗн 21-мӗшӗнче Брянск тата Курск облаҫӗсене Storm Shadow тата HIMARS ракетӑсемпе тапӑннӑшӑн атакӑланӑ.

Владимир Путин каланӑ тӑрӑх Брянск облаҫӗнче Британин Storm Shadow тата Америкӑн ATACMS-сене вӗҫнӗ чухне персе антарнӑ, никам та аманман, нимӗн те арканман, Курск облаҫӗнчи «Ҫурҫӗр» ҫарсен ушкӑнӗн команднӑй пункте тапӑннӑ чухне вилнисем тата аманнисем пулни ҫинчен пӗлтернӗ^[4]. Унашкал системӑсемпе усӑ курма НАТО пулӑшмасӑр май ҫукран РФ президенчӗ асӑрхаттарнӑ тӑрӑх хирӗҫтӑру характерӗ улшӑннӑ:

Ҫак самантран пуҫласа Анӑҫ йӗркеленӗ Украинӑри регион шайӗнчи хирӗҫӳ, эпир маларах пӗрре мар палӑртнӑ тӑрӑх глобальлӗ шая хӑпарнин элементсене кӑтартма пуҫларӗ^[4].

Ҫавӑн пекех Владимир Путин Раҫҫей РФ ҫине тапӑнма пулӑшакан ҫӗршывсен ҫар объекчӗсене тапӑнма ирӗк пурри пирки те аса илтернӗ:

Эпир хамӑр хӗҫпӑшалпа пирӗн объектсене хирӗҫ усӑ курма ирӗк паракан ҫӗршывсен ҫар объекчӗсене хирӗҫ усӑ курма пултаратпӑр тесе шутлатпӑр. Агрессивлӑ ӗҫ-пуҫ малалла та вӑйланса пырас пулсан эпир ҫаплипех татӑклӑ та ҫирӗп хурав парӑпӑр^[5].

Раҫҫейри ҫар эксперчӗсем, «Южмаша» тапӑнса сирпӗтнӗ май тунӑ кадрсене тишкернӗ май «Орешникӑн» ҫакӑн пек характеристикӑсем пур тесе шутланӑ:

• вӑтам инҫӗшӗ — 1000 пуҫласа 5500 километр таран;
• хӑвӑртлӑхӗ — 10 Мах;
• уйрӑм тӗллеме май пур уйрӑлакан пуҫ пайӗ;
• стандартлӑ ҫапӑҫу тиевӗ — ултӑ блок^[6].

Президент пресс-секретарӗ Дмитрий Песков ӑнлантарнӑ тӑрӑх, «Орешник» ракетӑна вӗҫтерсе яриччен 30 минут маларах Раҫҫей автоматлӑ режимпа ядерлӑ хӑрушлӑха чакарас енӗпе ӗҫлекен центр ҫыхӑнӑвӗпе тапӑнни ҫинчен АПШ-на пӗлтернӗ^[7].

Шурӑ ҫуртӑн пресс-секретарӗ Карин Жан-Пьер брифингра пӗлтернӗ тӑрӑх, АПШ Украина тата союзниксене Раҫҫей вӑтам инҫете вӗҫме пултаракан ракетӑпа усӑ курма пултарасси пирки асӑрхаттарнӑ^[8].

Пентагонра АПШ Раҫҫейпе хирӗҫме тӑрӑшманни пирки пӗлтернӗ^[9]. Апла пулин те ведомствӑн пресс-секретарӗ Сабрина Сингх хушса каланӑ тӑрӑх, «Орешникпа» усӑ курни Вашингтонӑн Украина тӗлӗшпе тытса пыракан политикине чармашкӑн витӗм кӳмӗ^[10].

Венгри премьер-министрӗ Виктор Орбан НАТО ҫӗршывӗсене Раҫҫей хӑйӗн ядерлӑ доктринӑна улӑштарни ҫине, ҫавӑн пекех «Орешник» комплекса ӑнӑҫлӑ тӗрӗсленине пула ҫакӑн ҫине пысӑк тимлӗх уйӑрма чӗнсе каланӑ:

… Раҫҫей президенчӗ телевизорпа граждансем умӗнче тухса каланӑ та Украинӑна ҫакӑн йышши хӗҫ-пӑшалпа тивӗҫтерекен ҫӗршывсене тӗллеме вӗсен ирӗк пурри ҫинчен уҫҫӑн каланӑ. Ку вӑл коммуникаци чеелӗхӗ мар. Раҫҫей пек ҫӗршыв ҫак темӑпа мӗн те пулин калать пулсан ҫакна шӑпах ҫапла йышӑнмалла та^[11].

Комплекса ӑнӑҫлӑ тӗрӗсленӗ хыҫҫӑн тепӗр кунхинех Интернет-лавккасенче Владимир Путина тата «Орешник» ракетӑна ӳкернӗ футболкӑсем сутма пуҫланӑ^[12].