Пирĕн эрăри IV-V ĕмĕрсенчи сумлӑ паттӑр (бюст)
РФ культура министерстви

Раҫҫей Федерацийӗн культура министерстви
IV-V ӗмӗрсенчи чаплӑ çарçă — чаплӑ çарçăн бюст-реконструкцийӗ, гипспа тӗксӗм тӗспе сӑрласа тунӑ. Ӗҫе Михаил Михайлович Герасимов 1966 ҫулта пурнӑҫланӑ. Экспонат историллӗ скульптура жанрне кӗрет, вӑл IV–V ӗмӗрсенчи çар çыннин сăнарне чĕрĕлтерме хăтланнине пĕлтерет. Объектӑн номенклатура ячӗ: Знатный воин IV-V вв. н.э[1].
Сӑнласа пани
Бюст тӳркӗтеслӗ никӗс ҫине лартнӑ чаплӑ çарçăн кӑкӑр таран сӑнарӗнчен тӑрать. Сӑнара 1959 ҫулта Алтай крайӗнчи Шипуново районӗнчи Тугозвоново салипе Новосельский поселок хушшинчи Чарыш юханшывӗ ҫинче тупнӑ шӑмӑ-шака тӑрӑх тунӑ. «Тугозвоново кнеçĕ» пек паллӑ ҫак пытарӑва А. П. Уманский тӗпченӗ. Реконструкци пурӑннӑ чухнех деформациленнӗ пуҫ купташки даннӑйӗсем ҫинче никӗсленет. 30 ҫулхи арҫын сӑнарӗ физика тӗлӗшӗнчен тӗреклӗ пулнине кӑтартать (шӑмӑ-шак тӑрӑх пӳ-сийӗ 1,87 м яхӑн). Пуҫ купташки хутӑш раса паллисене кӑтартать: европеоидсемшӗн характерлӑ ҫӳллӗ сӑмса тата монголоидсен тӗсӗшӗн палӑракан куҫ харши шӑммисем. Хулин элеменчӗсене хулпуççисем çинче сăнарланă, мӑйӗнче вара чӗрчун пуçлă ылтӑн гривна вырнаҫтарнӑ. Гривнӑн касӑлӑвӗ ҫаврака, хулӑнӑшӗ 6–7 мм. Хулпуççисемпе ҫурӑмне тӳрӗ мар касӑмпа палӑртнӑ.
Усӑ курнӑ материалсемпе техника
Бюста гипсран шӑратса тунӑ. Сӑнара уҫӑмлӑрах кӑтартас тата тарӑнлӑх эффекчӗ туса парас тесе тӗксӗм тӗспе сӑрланӑ. Ҫак техника пуҫ купташкин пайӗсене, тумтир элеменчӗсене тата капӑрлӑхсене тӗп-тӗрӗс кӑтартма май парать, ҫакӑ реконструкцие чӑнлӑхлӑрах тӑвать.
Вырнаҫӑвӗ
Экспонат Алтай патшалӑх тӑван ен тӗпчев музейӗн филиалӗ пулса тӑракан М. Т. Калашников ячӗллӗ Мемориаллӑ музейра упранать. 1823 ҫулта никӗсленӗ Алтай патшалӑх тӑван ен тӗпчев музейӗн археологи тупӑмӗсен тата регион историйӗпе паллаштаракан уникаллӑ экспонатсен пуян фончӗ пур.
Ӑнлантарусем
- ^ Бюст. Знатный воин IV-V вв. н.э. Госкаталог. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи пушӑн 11-мӗшӗ.