Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Раҫҫей Банкӗн тӗп ставки

Раҫҫей Банкӗн тӗп ставки (выр. Ключевая ставка в России) — Раҫҫей Федерацийӗн Тӗп банкӗн (Раҫҫей Банкӗ) укҫа-тенкӗпе кредит политикин тӗп хатӗрӗ, вӑл экономикӑри процент ставкисене, наци валютин инфляцине тата курсне витӗм кӳрет — Раҫҫей Банкӗ коммерци банкӗсене кредит паракан тата вӗсенчен депозитсем йышӑнакан процент ставки. Раҫҫейре тӗп ставкӑна 2013 ҫулта кӗртнӗ. Унччен Раҫҫей Банкӗ укҫа-тенкӗпе кредит политикин тӗп хатӗрӗ вырӑнне рефинансировани ставкипе усӑ курнӑ[1]. Раҫҫей Банкӗн директорӗсен канашӗ тӗп ставка шайне ҫулталӑкра сакӑр хутчен ҫирӗплетет[2].

Раҫҫей банкӗ 2025 ҫулхи ҫӗртмен 6-мӗшӗнче тӗп ставкӑна 20 % таран чакарнӑ, ҫакӑ 2022 ҫулхи авӑн уйӑхӗнчен пуҫласа укҫа-тенкӗпе кредит политикин пӗрремӗш ҫемҫетӗвӗ пулса тӑнӑ[3]. 2025 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 25-мӗшӗнче Раҫҫей Банкӗ тӗп ставкӑна 18 % таран тепӗр хут чакарнӑ[4].

Тӗп ставкӑпа ирттерекен Раҫҫей Банкӗн операцийӗсем

Раҫҫей банкӗ укҫа-тенкӗпе кредит политикин тӗллевне — ҫулталӑкри инфляцие 4 % шайӗнче сыхласа хӑварасси — кура тӗп ставка шайӗ пирки йышӑнусем тӑвать. Шайлашӑва тивӗҫтерме Тӗп банк укҫа-тенкӗпе кредит политикине ҫирӗплетме е ҫемҫетме пултарать. Банк секторӗнче ликвидность(выр.)чăв. дефицичӗ пулсан Тӗп банк рефинансированине(выр.)чăв. анлӑлатать та банксене ӑна тӗп ставкӑпа пӗтерме май парать, ун чухне Раҫҫейӗн Банкӗн РЕПО(выр.)чăв. аукционӗсенче чи пӗчӗк процент ставки пӗр эрне тӑрать. Банк секторӗнче ликвидность профицичӗ пулсан Тӗп банк унӑн ытлашшине илет, банксенчен тӗп ставкӑпа депозитсем(выр.)чăв. йышӑнать, ку чухне Раҫҫей Банкӗн депозитлӑ аукционӗсенче чи пысӑк процент ставки пӗр эрне тӑрать. Раҫҫей Банкӗ хӑйӗн укҫа-тенкӗпе кредит политикин хатӗрӗсемпе усӑ курса пӗр кунлӑх процент ставкисене тытса пырать, вӗсем тӑрӑх банксем пӗр-пӗринпе укҫа-тенкӗ рынокӗнче операцисем ирттереҫҫӗ. РЕПО ставкисемпе депозитсен ставкисем хушшинчи процентлӑ коридор чиккисенче йӗркелесе пырса Раҫҫей Банкӗ вӗсене укҫа-тенкӗпе кредит политикин ҫул-йӗрне палӑртакан тӗп ставка шайне ҫывхартма тӑрӑшать[5].

Раҫҫей Банкӗн тӗп ставка пирки йышӑнӑвӗ

Раҫҫей Банкӗн директорӗсен канашӗ(выр.)чăв. тӗп ставка шайне ҫулталӑкра сакӑр хутчен палӑртать. Йышӑнусене тӑватӑ «тӗрев» ларӑвӗсенче йышӑнаҫҫӗ, вӗсене кварталта пӗрре ирттереҫҫӗ, ҫавӑн пекех тӗревлисем хушшинче ирттерекен тӑватӑ ларура. Кашни лару хыҫҫӑн Раҫҫей Банкӗ тӗп ставка пирки пресс-релиз пичетлет. «Тӗрев» ларӑвӗсем хыҫҫӑн пресс-релизсӑр(выр.)чăв. пуҫне «Укҫа-тенкӗпе кредит политики ҫинчен» доклад пичетленет. Раҫҫей Банкӗн Председателӗ пресс-конференци пухать, йышӑнӑва комментари парса журналистсен ыйтӑвӗсене хуравлать[6].

Тӗп ставкӑн эффекчӗсем

Банк секторӗн процент ставкисем ҫине тӗп ставкӑн витӗмне укҫа-тенкӗпе кредит политикин «процент каналӗ» терминпа ҫырса кӑтартнӑ. Тӗп ставкӑпа ҫыхӑннӑ йышӑнусем мӗнпур банк продукчӗсене витӗм кӳреҫҫӗ. Раҫҫей Банкӗн операци тӗллевӗ — укҫа-тенкӗ пасарӗн ставкине тӗп ставка ҫывӑхӗнче тытса тӑрасси. Раҫҫей Банкӗ RUONIA(выр.)чăв. ставкипе тӗп ставка хушшинчи уйрӑмлӑха (спред) май килне таран пӗчӗклетме тӑрӑшать. 2013—2014 ҫулсенче спред 2 % пулнӑ пулсан, 2019 ҫул вӗҫнелле вӑл 0,5 % таран чакнӑ. Спред пӗчӗкленни банк секторӗн ликвиднӑҫне йӗркелес тухӑҫлӑх ӳснине пӗлтерет[7].

Тӗп ставкӑна улӑштарни банксен кредит тата депозит ставкисен динамикине витӗм кӳрет. Анчах та вӑл тулли мар шутланать: корпоративлӑ кредитсен сегментӗнче ставкӑсен 50-ран 80 % таран тӗп ставка улшӑнӑвӗпе ҫыхӑннӑ, вак кредитсемпе депозитсен сегменчӗсенче вара — 40 % ытла мар. Банк продукчӗсен процент ставкисене шайлаштарасси вӑхӑт йышӑнать, икӗ-виҫӗ уйӑхран пуҫласа пӗр ҫулччен юлса пырать. Процент каналӗн эффекчӗ пӗр тикӗс марри банк продукчӗсенче кӑна мар, ҫавӑн пекех сроксенче те палӑрать. Кредит тата депозит рынокӗнчи сегментсенчен чылайӑшӗнче кӗске вӑхӑтлӑх ставкӑсене тӗп ставкӑна улӑштарни вӑрах вӑхӑтлӑххисенчен ытларах та вӑйлӑрах витӗм кӳрет. Кредит тата депозит рынокӗн тӗп сегменчӗсемшӗн тӗп ставка асимметриллӗ. Депозитсем тӗп ставкӑна ӳстерни ҫине чакарнинчен вӑрахрах пӑхаҫҫӗ, ҫав вӑхӑтрах кредит рынокӗнче пачах урӑхла — тӳнтерле. Анчах та тӗп ставкӑн процент каналӗн туллилӗхӗ тата асимметрилӗхӗ унӑн тухӑҫлӑхӗ пӗчӗк пулнине пӗлтермест. Тӗп банкӑн процент ставкин ку йышши пахалӑхӗсем ытти экономикӑра та палӑраҫҫӗ[8].

Раҫҫей Банкӗн процент политики макроэкономика динамикине тата экономика агенчӗсен аталанӑвне тӳрремӗнех витӗм кӳрет. Тӗслӗхрен, промышленноҫ производствин индексӗшӗн тӗп ставкӑна кӗтмен ҫӗртен ӳстерни питӗ пӗлтерӗшлӗ те япӑх пулӑм. Ҫак витӗм виҫӗ ҫула тӑсӑлма пултарать. Унсӑр пуҫне инвестицисен чӑн калӑпӑшӗ, вак суту-илӳ калӑпӑшӗ, экспортпа(выр.)чăв. импорт(выр.)чăв., чӑн ӗҫ укҫи чакаҫҫӗ тата ӗҫсӗрлӗх ӳсет. Экономика ӗҫ-хӗлӗн тӗрлӗ тӗсӗсенче тӗп ставкӑн эффекчӗсем пӗр мар. Экспортпа ҫыхӑннӑ секторсем Раҫҫей Банкӗн тӗп ставкине ытла туймаҫҫӗ, ҫав вӑхӑтрах шалти экономика тӗсӗсене, сӑмахран, ҫурт-йӗр тӑвас ӗҫе, пачах урӑхла, тӗп ставка чылай улшӑнусем кӗртет. Тӗп ставка чаксан та ҫакнашкал эффектсем палӑраҫҫӗ. Процент политикине ҫемҫетни ӗҫлӗ хастарлӑха хавхалантаракан витӗм кӳрет. Анчах та тӗп ставка витӗмӗ тӗкӗрлӗ мар: политикӑна ҫирӗплетни макроэкономика динамикине вӑйлӑрах витӗм кӳрет[9].

Нейтраллӑ тӗп ставка

Тӗп банкӑн процент ставкине пырса тивекен тӗп ыйтусенчен пӗри — унӑн пӗртан пӗлтерӗшӗ. Пӗртанлӑх тесе укҫа-тенкӗпе кредит политикин чӑн палӑртӑвӗнчи «нейтраллӑ» процент ставкине калаҫҫӗ, ун чухне потенциаллӑ тата чӑн ВВП хушшинче уйрӑмлӑх нуле ҫывӑх, инфляци вара тӗллевлӗ ориентиртан ытла уйрӑлса тӑмасть. Номиналлӑ нейтраллӑ ставка чӑн нейтраллӑ ставкӑпа кӗтнӗ инфляци суммипе пӗр тан. Инфляци инфляци ориентирӗпе тан инфляци кӗтсен нейтраллӑ ставка тӗп банкӑн инфляци тӗллевӗпе пӗр килет. Пӗртанлӑх условийӗсенче Раҫҫей Банкӗн тӗп ставкин вӑрах вӑхӑтлӑх пӗлтерӗшӗ ҫулталӑкра 4 % пулмалла[10].

Чӑн нейтраллӑ ставкӑна экономика тытӑмӗ, финанс тата финанс мар активӗсене хывакан инвестицисен теветкеллӗхӗсен шайӗ палӑртаҫҫӗ, ҫавӑн пекех экономика агенчӗсем вӗсене йышӑнма хатӗррипе палӑртаҫҫӗ. Тӗслӗхрен, нейтраллӑ ставкӑна производство факторӗсен пӗрлешӳллӗ тухӑҫлӑхӗ, демографи условийӗсем, финанс секторӗн тӑрӑмӗ, ытти ҫӗршывсенчи нейтраллӑ ставкӑн пӗлтерӗшӗ витӗм кӳреҫҫӗ. Нейтраллӑ ставка тӗрӗс палӑртма ҫук виҫе, ҫавӑнпа та ӑна хак парасси те патнелле ҫеҫ. Чылай чухне хаклавсем конкретлӑ пӑнчӑ мар, пӗлтерӗшӗсен облаҫне параҫҫӗ. Ставкӑна хакласси нумай фактортан килет, вӑхӑт иртнӗҫемӗн вӗсем улшӑнаҫҫӗ. Нейтраллӑ ставкӑна хаклани Тӗп банка укҫа-тенкӗпе кредит политикин ҫул-йӗрне палӑртма кирлӗ. Тӗп ставкӑна нейтраллӑ шайран ҫӳлерех туса Раҫҫей Банкӗ ҫирӗп политика ирттерет. Нейтраллӑ шайран аяларах тусан унӑн политики хавхалантаруллӑ пулса тӑрать. Нейтраллӑ тӗп ставкӑна хаклани экономика агенчӗсемшӗн — кил хуҫалӑхӗсемпе фирмӑсемшӗн — те пӗлтерӗшлӗ, потребительпе инвестици йышӑнӑвӗсене тӗрӗс тума[11].

Раҫҫейри тӗп ставкӑна улӑштарни

Раҫҫей Банкӗн тӗп ставкин нейтраллӑ пӗлтерӗшне экспертсем 1 % пуҫласа 3 % таран диапазонра хаклаҫҫӗ. Раҫҫей Банкӗ 2016 ҫулхи хӑйӗн тӗпчевӗнче унӑн диапазонне вӑрах вӑхӑтлӑха 1 % тата кӗске вӑхӑтлӑха 3 % диапазонра хакланӑ[12]. Нейтраллӑ ставкӑн никама пӑхӑнман хаклавӗсем, вӑтамран, ҫавнашкалах е аяларах. Пӗтӗм тӗнчери валюта фончӗ(выр.)чăв. 2018 ҫул вӗҫӗ тӗлне ӑна 1-пе 3 % хушшинче хакланӑ, ҫакӑн чухне хаклавсенчен чылайӑшӗ 2 % тавралла пулнӑ. «ВТБ Капитал» экономисчӗсем нейтраллӑ ставка 1,5 тата 2,5 % хушшинче пулмалла тесе шутлаҫҫӗ[13]. 2020 ҫул тӗлне Раҫҫей Банкӗ вӑрӑм сроклӑ чӑн нейтраллӑ ставкӑна 2—3 % хакланӑ. Инфляцин тӗллевлӗ ориентирӗ 4 % чухне номиналлӑ нейтраллӑ тӗп ставка 6—7 % таран пулмалла[10].

2024 ҫулхи нарӑсӑн 16-мӗшӗнче Раҫҫей Банкӗн директорсен канашӗ тӗп ставкӑна ҫулталӑкри 16 % шайӗнче сыхласа хӑварнӑ[14].

2024 ҫулхи акан 26-мӗшӗнче Раҫҫей Банкӗ малашлӑх сценарийӗнче 2024 тата 2025 ҫулсенчи вӑтам тӗп ставкӑн прогнозне 15,0-16,0 % тата 10,0-12,0 % таран ӳстернӗ. «Енчен те дезинфляци процесӗ чарӑнсан, эпир тӗп ставкӑна ӳстерӗпӗр» тесе пӗлтернӗ акан 26-мӗшӗнче Раҫҫей Банкӗн пуҫлӑхӗ Эльвира Набиуллина. Вӑл тӗп ставкӑна «инфляцин тӗллевлӗ кӑтартӑвӗ — 4 процент — патне таврӑниччен мӗн чухлӗ кирлӗ ҫавӑн чухлӗ вӑхӑт» пысӑк тытса тӑрассине палӑртнӑ. 2024 ҫул валли Раҫҫей Банкӗ инфляци прогнозне 4-4,5 %-ран 4,3-4,8 % таран ӳстернӗ[15].

2024 ҫулхи ҫулла Раҫҫей банкӗсен пуҫлӑхӗсем Герман Грефпа(выр.)чăв. Андрей Костин(выр.)чăв. тӗп ставкӑна 4-5 % таран чакарсан позитивлӑ улшӑнусем пулассине кӗтмеҫҫӗ тесе пӗлтернӗ. Греф ҫакӑн пек гипотеза шайӗнчи йышӑнӑва «пӗтӗм банксене, пӗтӗм экономикӑна пырса тивекен сигнал», Тӗп банкпа тем пулса иртнине пӗлтерекен паллӑ тесе хакланӑ[16].

2024 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 26-мӗшӗнче Раҫҫей Банкӗ 2023 ҫулхи раштав уйӑхӗнчен пуҫласа пӗрремӗш хут тӗп ставкӑна ҫӗкленӗ — 16 % пуҫласа 18 % таран, ҫурла уйӑхӗнче Раҫҫей Банкӗ аргументсене уҫса панӑ, тӗп ставкӑна утӑ уйӑхӗнче иртнӗ ларура харӑсах 19-20 % таран ӳстернӗ. Вӗсен шутӗнче — инфляцие(выр.)чăв. 4 % ҫӳлерех сыхласа хӑварасси тата производительсен ӳсес хавалӗ чакса пыни[17].

2024 ҫулхи ҫурла уйӑхӗн вӗҫӗнче Раҫҫей Банкӗ тӗп ставка патне экономикӑн сисӗмлӗхӗ чакнине йышӑннӑ, ҫакӑ ӑна малашне чылай улшӑну кӗртме хистет тесе пӗлтернӗ Тӗп Банк председателӗн ҫумӗ Алексей Заботкин. Вӑл тӗп ставкӑн шайӗ рекорда ҫывӑх пулнине йышӑннӑ, анчах та ҫакӑ регулятор политики ытла ҫирӗп пулни ҫинчен каламасть[18].

2024 ҫулхи авӑн уйӑхӗн 13-мӗшӗнче Тӗп банк тӗп ставкӑна 18 % пуҫласа 19 % таран ӳстернӗ[19], енчен те инфляци ҫитес ҫулхи 8 % ҫывхарать пулсан, тӗп ставкӑна 23 % таран ӳстерме пултараҫҫӗ тесе пӗлтернӗ ВТБ правленийӗн председателӗн пӗрремӗш ҫумӗ Дмитрий Пьянов[20]. Юпа уйӑхӗнче ВТБ пуҫлӑхӗ Андрей Костин тӗп ставкӑна 2024 ҫулта 21 % таран ӳстерме пултарасси пирки каланӑ[21].

2024 ҫулхи юпан 25-мӗшӗнче Раҫҫей Банкӗ тӗп ставкӑна 19-тан 21 % таран ӳстернӗ. Ку вӑл Раҫҫей Банкӗ умлӑ-хыҫлӑ тӗп ставкине виҫҫӗмӗш хут ӳстерни, 21 % вара — унӑн пӗтӗм историшӗн чи пысӑк виҫи. Унчченхи рекорд — 20 % — 2022 ҫулхи нарӑс уйӑхӗнче, ятарлӑ ҫар операцийӗ(выр.)чăв. пуҫлансан тата Тӗп банкӑн чикӗ леш енчи ылтӑн валюта резервӗсене шӑнтнӑ(выр.)чăв. хыҫҫӑн пулнӑ[22]. Тӗп банкӑн укҫа-тенкӗпе кредит политики экономикӑра пулса иртекен лару-тӑрӑва юсамалли хатӗр тесе пӗлтернӗ ТБ председателӗ Эльвира Набиуллина(выр.)чăв. Патшалӑх Думин финанс рынокӗпе ӗҫлекен комитет ларӑвӗнче. Вӑл каланӑ тӑрӑх, Тӗп банкӑн укҫа-тенкӗпе кредит политики(выр.)чăв. «ӗҫ укҫине, пенси укҫине, пособипе перекет укҫине хаксем ӳснинчен хӳтӗлет», пысӑк инфляци вара унӑн таварне граждансем кирек мӗнле пулсан та туянма хатӗр бизнесшӑн кӑна тупӑшлӑ пулма пултарать[23].

2025 ҫулхи нарӑсӑн 14-мӗшӗнче Раҫҫей банкӗсем Тӗп банкран илекен кивҫен калӑпӑшне 1,79 трлн тенкӗ таран чакарнӑ, ку вӑл 2024 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗн вӗҫӗнчен пуҫласа чи пӗчӗк кӑтарту шутланать. 43,4 % чакни банксем ҫитес ларура тӗп ставкӑна ӳстерессе кӗтменнине пӗлтерет[24], каярах Раҫҫей Банкӗ ларура тӗп процент ставкине ҫулталӑкри 21 % шайӗнчи улшӑнусемсӗр хӑварнӑ[25].

2025 ҫулхи пуш уйӑхӗн 21-мӗшӗнче Раҫҫей Банкӗ виҫҫӗмӗш хут тӗп ставкӑна ҫулталӑкри 21 % шайӗнче сыхласа хӑварнӑ. Халӑхӑн тата предприятисен эрнелӗх инфляцийӗ чакнине пӑхмасӑрах йышӑну тунӑ[26].

2025 ҫулхи акан 25-мӗшӗнче Раҫҫей Банкӗн директорсен канашӗ тӗп ставкӑна ҫулталӑкри 21 % шайӗнче упраса хӑварма йышӑннӑ. Ку — умлӑ-хыҫлӑ ставка улшӑнмасӑр юлнӑ тӑваттӑмӗш лару[27].

2025 ҫулхи ҫӗртмен 6-мӗшӗнче Раҫҫей Банкӗ 2022 ҫулхи авӑн уйӑхӗнчен пуҫласа тӗп ставкӑна ҫулталӑкри 20 % таран чакарнӑ[3].

2025 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 25-мӗшӗнче ТБ ҫулталӑкри 18 % таран ставкӑна тепӗр хут чакарнӑ[4].

Шухӑшсем тата прогнозсем

2024 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче Раҫҫейӗн Тӗп банкӗн пуҫлӑхӗ Эльвира Набиуллина тӗп процент ставки тата инфляци шайӗ пирки пӗрремӗш хут хӑйӗн прогнозӗсене каланӑ, вӗсем чакассине кӗтнине пӗлтернӗ. Патшалӑх думинче тухса калаҫнӑ май вӑл Раҫҫей Банкӗн прогнозӗсене кӑтартнӑ, унпа килӗшӳллӗн 2025 ҫулта тӗп ставка 17-рен 20 % таран (хальхи шай — 21 %), инфляци — 4,5-5 % пулма пултарать тенӗ. Малашне инфляци 4 % чухлӗ юлать, 2027 ҫул тӗлне вара тӗп ставка 7,5-8,5 % таран чакать тесе шухӑшлаҫҫӗ. Набиуллина палӑртнӑ тӑрӑх, экономика лайӑхланас тапхӑрта тӑрать, ҫитес уйӑхсенче корпоративлӑ кредит портфелӗ ӳсессе кӗтмелле, ҫакӑ инфляцие чакарӗ. Ҫакӑ укҫа-тенкӗпе кредит политики тинех кирлӗ шая ҫитнине кӑтартса паракан свидетельство пулса тӑмаллине палӑртнӑ вӑл[28].

2025 ҫулхи нарӑсӑн 25-мӗшӗнче ВТБ-ра тӗп ставка ҫулталӑк тӑршшӗпе 21 % шайӗнче юлать тесе прогнозланӑ. Банк правленийӗн председателӗн пӗрремӗш ҫумӗ Дмитрий Пьянов 2025 ҫула «кредит ӗҫӗсен ҫулталӑкӗ» тесе палӑртнӑ, кредит илесси чакни административлӑ мерӑсемпе мар, чарусем урлӑ пулса иртессине палӑртнӑ[29].

2025 ҫулхи нарӑсӑн 28-мӗшӗнче ВТБ пуҫлӑхӗ Андрей Костин ТБ тӗп ставкине 2025 ҫулӑн иккӗмӗш ҫурринче 19 % таран чакарассине прогнозланӑ. «Раҫҫей 24» телеканалӑн(выр.)чăв. эфирӗнче вӑл инфляци чакасса кӗтни пирки пӗлтернӗ. ТБ ҫирӗп кредит политики тытса пынине тата тӗп ставка19-22 % пуласса прогнозланӑ пулсан та, Костин ҫулталӑк вӗҫнелле ставкӑна чакарас шанчӑка палӑртнӑ. Топ-менеджер хакланӑ тӑрӑх, банксен тупӑшӗ 2025 ҫулта 15-20 % чакма пултарать[30].

2025 ҫулхи акан 3-мӗшӗнче Раҫҫей Банкӗн пуҫлӑхӗ Эльвира Набиуллина пӗлтернӗ тӑрӑх, 2025 ҫулта ТБ тӗп ставкӑна 19-22 % диапазонра кураҫҫӗ, ҫапах та регулятор ҫак диапазонӑн аялти чиккине ҫывӑхрах пуласса шанать[31].

2025 ҫулхи акан 9-мӗшӗнче Эльвира Набиуллина Патшалӑх Думинче тухса калаҫнӑ май Тӗп Банк тӗп ставкӑна чакарас ыйтупа асӑрханса ӗҫлесси ҫинчен пӗлтернӗ. Набиуллина аса илтернӗ тӑрӑх, пӗлтӗр инфляци ҫулталӑк пуҫламӑшӗнче вӑрахланнӑ хыҫҫӑн ҫӗнӗрен хӑвӑртланнӑ, ҫавӑнпа ТБ асӑрхануллӑ ӗҫлеме палӑртнӑ[32]. Регулятор пуҫлӑхӗ палӑртнӑ тӑрӑх,

ставкӑна чакарас ӗҫре эпир питӗ типтерлӗ, асӑрханса пулӑпӑр. Инфляци вӑрӑмланни ҫирӗп пулнине ӗненмелле. Анчах ҫӗнӗ теветкеллӗх те пур — тӗнчери суту-илӳре пулса иртекен пысӑк улшӑнусем. Суту-илӳ вӑрҫисем пирӗн куҫ умӗнчех сарӑлса пыраҫҫӗ, хальлӗхе вӗсем тӗнче экономикине мӗн патне илсе ҫитерессине тата Раҫҫее мӗнле витӗм кӳрессине ӑнланма йывӑр[33].

2025 ҫулхи акан 21-мӗшӗнче РБК ыйтса тӗпченӗ аналитиксем Раҫҫей Банкӗ ака уйӑхӗн 25-мӗшӗнче иртекен ларура, ахӑртнех, тӗп ставкӑна ҫулталӑкӑн 21 % шайӗнче умлӑ-хыҫлӑ тӑваттӑмӗш хут сыхласа хӑварать тесе прогнозланӑ. Экспертсенчен чылайӑшӗ ставка улшӑнмасӑр юлать тесе шутланӑ, ҫапах та хӑшӗ-пӗри укҫа-тенкӗпе кредит политикине ҫемҫетме тата ставкӑна ака уйӑхӗнчех чакарма май панине палӑртнӑ[34].

2025 ҫулхи акан 25-мӗшӗнче ВТБ председателӗн пӗрремӗш ҫумӗ Дмитрий Пьянов Раҫҫей Банкӗн пысӑк тӗп ставкине экспериментлӑ антибиотикпа танлаштарнӑ, ӑна упраса хӑвармалли тапхӑр кирлине палӑртнӑ. Унӑн шухӑшӗпе, укҫа-тенкӗпе кредит политикине вӑхӑтсӑр ҫемҫетни эмелсене йышӑнма пӑрахӑҫлани пекех сиенлӗ пулма пултарать. Пьянов палӑртнӑ тӑрӑх, Раҫҫей экономики 2022 ҫул хыҫҫӑн хӑйне евӗрлӗ тӗслӗх пулса тӑрать, Тӗп банк ҫак «антибиотика» мӗн чухлӗ ӗҫмелли вӑхӑта тӗп-тӗрӗс каласа пама пултараймасть[35].

2025 ҫулхи ҫӗртмен 2-мӗшӗнче аналитиксен виҫҫӗмӗш пайӗ Раҫҫей Банкӗ ҫӗртмен 6-мӗшӗнче иртекен ларура тӗп ставка чакасса кӗтнине пӗлтернӗ. РБК консенсус-прогнозне хутшӑннӑ 30 ҫынран 10-шӗ ставкӑна 19 % таран чакарма пултараҫҫӗ тесе шутланӑ, ҫав вӑхӑтрах ытларахӑшӗ (30-тан 20-шӗ) вӑл 21 % шайӗнче, анчах ҫемҫерех сигналпа юлать тесе пӗлтернӗ. Раҫҫей Банкӗн председателӗн ҫумӗ Филипп Габуния ҫитес ларура тӗрлӗ вариантсене пӑхса тухасси пирки пӗлтернӗ. Раҫҫей Федерацийӗн финанс министрӗ Антон Силуанов та инфляцин лайӑх динамикине кура ставкӑна чакарма май пуррине палтӑртнӑ. Анчах та чылай эксперт ӗҫ рынокӗпе, инфляципе тата бюджет политикипе ҫыхӑннӑ теветкеллӗхсене пула ставкӑна чакарма чӑрмантарни пирки каланӑ[36].

2025 ҫулхи ҫӗртмен 6-мӗшӗнче Раҫҫей Банкӗ тӗп ставкӑна 21 %-ран 20 % таран чакарнӑ, ҫакӑ вара 2022 ҫулхи авӑн уйӑхӗнчен пуҫласа укҫа-тенкӗпе кредит политикин пӗрремӗш ҫемҫетӗвӗ пулса тӑнӑ. Аналитиксенчен чылайӑшӗ ставкӑна 21 % шайӗнче сыхласа хӑварасса кӗтнӗ пулин те финанс тата экономика аталанӑвӗн министрӗсем ӑна чакарассишӗн сасӑланӑ. Ҫакӑн сӑлтавӗсем — Раҫҫейре инфляци чакни, ака уйӑхӗнче 10,23 % пулнӑ пулсан ҫӗртме уйӑхӗн пуҫламӑшӗнче 9,66 % ҫитнӗ. Тенкӗ ҫирӗпленни те хаксене йӳнетме пулӑшнӑ. Аналитиксем 2025 ҫулта тӗп ставкӑна малалла чакарасса, ҫулталӑк вӗҫнелле вӑл 14-15 % шайӗнче пуласса кӗтеҫҫӗ[37].

2025 ҫулхи ҫӗртмен 27-мӗшӗнче Раҫҫей премьер-министрӗ(выр.)чăв. пулнӑ Сергей Степашин(выр.)чăв. пӗлтернӗ тӑрӑх, ТБ кӑҫалхи 20 % тӗп ставки промышленноҫшӑн ытла та пысӑк, вӑл ҫакна 1999 ҫулхи лару-тӑрупа танлаштарнӑ, ун чух ставка 60 % ҫитнӗ. Вӑл 1999 ҫулта инфляци 36,5 % яхӑн пулнине, экономика условийӗсем вара урӑхларах пулнине палӑртнӑ. 2025 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗнче ТБ пӗрремӗш хут 2022 ҫулхи авӑн уйӑхӗнчен пуҫласа 21 %-ран 20 % таран ставкӑна чакарнӑ, инфляци ҫулталӑк вӗҫнелле 7-8 % таран чакасса кӗтнине пӗлтернӗ[38].

2025 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 2-мӗшӗнче Раҫҫей Банкӗн Финанс конгресӗнче ТБ пуҫлӑхӗ Эльвира Набиуллина пӗлтернӗ тӑрӑх, регулятор инфляци кӗтнинчен хӑвӑртрах чакнине курать, анчах та хальлӗхе вӑл тӗллеврен ҫӳлерех; инфляци кӗтнӗ шайран аяларах пыни тӗп ставкӑна хӑвӑртрах чакарма май парӗ[39].

Раҫҫейре тӗп ставка виҫи улшӑнса пыни

Усӑ курнӑ вӑхӑт Процент Улшӑну
17.09.2013 — 02.03.2014 5,5 —
03.03.2014 — 27.04.2014 7,0 Ӳснӗ — 1,5
28.04.2014 — 27.07.2014 7,5 Ӳснӗ — 0,5
28.07.2014 — 04.11.2014 8,0 Ӳснӗ — 0,5
05.11.2014 — 11.12.2014 9,5 Ӳснӗ — 1,5
12.12.2014 — 15.12.2014 10,5 Ӳснӗ — 1,0
16.12.2014 — 01.02.2015 17,0 Ӳснӗ — 6,5
02.02.2015 — 15.03.2015 15,0 Чакнӑ — 2,0
16.03.2015 — 04.05.2015 14,0 Чакнӑ — 1,0
05.05.2015 — 15.06.2015 12,5 Чакнӑ — 1,5
16.06.2015 — 02.08.2015 11,5 Чакнӑ — 1,0
03.08.2015 — 13.06.2016 11,0 Чакнӑ — 0,5
14.06.2016 — 18.09.2016 10,5 Чакнӑ — 0,5
19.09.2016 — 26.03.2017 10,0 Чакнӑ — 0,5
27.03.2017 — 01.05.2017 9,75 Чакнӑ — 0,25
02.05.2017 — 18.06.2017 9,25 Чакнӑ — 0,5
19.06.2017 — 17.09.2017 9,0 Чакнӑ — 0,25
18.09.2017 — 29.10.2017 8,5 Чакнӑ — 0,5
30.10.2017 — 17.12.2017 8,25 Чакнӑ — 0,25
18.12.2017 — 11.02.2018 7,75 Чакнӑ — 0,5
12.02.2018 — 25.03.2018 7,5 Чакнӑ — 0,25
26.03.2018 — 16.09.2018 7,25 Чакнӑ — 0,25
17.09.2018 — 16.12.2018 7,5 Ӳснӗ — 0,25
17.12.2018 — 16.06.2019 7,75 Ӳснӗ — 0,25
17.06.2019 — 28.07.2019 7,5 Чакнӑ — 0,25
29.07.2019 — 08.09.2019 7,25 Чакнӑ — 0,25
09.09.2019 — 27.10.2019 7,0 Чакнӑ — 0,25
28.10.2019 — 15.12.2019 6,5 Чакнӑ — 0,5
16.12.2019 — 09.02.2020 6,25 Чакнӑ — 0,25
10.02.2020 — 26.04.2020 6,0 Чакнӑ — 0,25
27.04.2020 — 21.06.2020 5,5 Чакнӑ — 0,5
22.06.2020 — 26.07.2020 4,5 Чакнӑ — 1,0
27.07.2020 — 21.03.2021 4,25 Чакнӑ — 0,25
22.03.2021 — 25.04.2021 4,5 Ӳснӗ — 0,25
26.04.2021 — 14.06.2021 5,0 Ӳснӗ — 0,5
15.06.2021 — 25.07.2021 5,5 Ӳснӗ — 0,5
26.07.2021 — 12.09.2021 6,5 Ӳснӗ — 1,0
13.09.2021 — 24.10.2021 6,75 Ӳснӗ — 0,25
25.10.2021 — 19.12.2021 7,5 Ӳснӗ — 0,75
20.12.2021 — 13.02.2022 8,5 Ӳснӗ — 1,0
14.02.2022 — 27.02.2022 9,5 Ӳснӗ — 1,0
28.02.2022 — 10.04.2022 20,0 Ӳснӗ — 10,5
11.04.2022 — 03.05.2022 17,0 Чакнӑ — 3,0
04.05.2022 — 26.05.2022 14,0 Чакнӑ — 3,0
27.05.2022 — 13.06.2022 11,0 Чакнӑ — 3,0
14.06.2022 — 24.07.2022 9,5 Чакнӑ — 1,5
25.07.2022 — 18.09.2022 8,0 Чакнӑ — 1,5
19.09.2022 — 23.07.2023 7,5 Чакнӑ — 0,5
24.07.2023 — 14.08.2023 8,5 Ӳснӗ — 1,0
15.08.2023 — 26.10.2023 12,0 Ӳснӗ — 3,5
27.10.2023 — 15.12.2023 15,0 Ӳснӗ — 3,0
15.12.2023 — 25.07.2024 16,0 Ӳснӗ — 1,0
27.07.2024 — 13.09.2024 18,0 Ӳснӗ — 2,0
13.09.2024 — 25.10.2024 19,0 Ӳснӗ — 1,0
25.10.2024 — 06.06.2025 21,0 Ӳснӗ — 2,0
06.06.2025 — 25.07.2025 20,0 Чакнӑ — 1,0
25.07.2025 — хальхи вӑхӑтра 18,0 Чакнӑ — 2,0

Ӑнлантарусем

  1. ^ Введение ключевой ставки ЦБ России и ее изменения. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи ҫӗртмен 6-мӗшӗ.
  2. ^ Ключевая ставка - что это простыми словами - Российская газета (2024-12-19). Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи ҫӗртмен 6-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2 Банк России снизил ключевую ставку впервые с 2022 года (выр.). www.forbes.ru. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи ҫӗртмен 6-мӗшӗ.
  4. ^ 1, 2 Центробанк снизил ключевую ставку второй раз подряд. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи утӑн 25-мӗшӗ.
  5. ^ Система инструментов денежно-кредитной политики. Банк России (2019). Пӑхнӑ кун: 2019 ҫулхи ҫурлан 20-мӗшӗ. Архивланӑ 2019 ҫулхи ҫурлан 20-мӗшӗ.
  6. ^ Решение Банка России по ключевой ставке: процесс подготовки и коммуникация. Банк России (2019). Пӑхнӑ кун: 2019 ҫулхи ҫурлан 20-мӗшӗ. Архивланӑ 2019 ҫулхи ҫурлан 20-мӗшӗ.
  7. ^ Станик и Крайнюков, 2020, с. 23.
  8. ^ Егоров и Борзых, 2018, с. 115.
  9. ^ Пестова и др., 2019, с. 65.
  10. ^ 1, 2 Евдокимова, Жирнов, 2020, с. 11.
  11. ^ Банк России, 2019, с. 16.
  12. ^ Крепцев и др., 2016, с. 33.
  13. ^ Isakov A., Latypov R. The Ibsen Manoeuvre: Yet Another R* Estimate(акăлч.) // VTB Capital Research Alert (Very) Technical Brief Series. — 2019. — 15 July.
  14. ^ Жестко стелет: почему ЦБ сохранил ключевую ставку на уровне 16 процентов. Профиль (16 нарӑсӑн 2024). Пӑхнӑ кун: 2024 ҫулхи нарӑсӑн 18-мӗшӗ.
  15. ^ Ставка может быть больше. Журнал "Эксперт" (26 акан 2024).
  16. ^ Костин и Греф назвали «ужасом» и «сбоем» снижение ставки до 4–5%. Тӗрӗсленӗ: 2024 ҫулхи утӑн 3-мӗшӗ.
  17. ^ В ЦБ раскрыли детали обсуждения роста ставки до 19–20%. Тӗрӗсленӗ: 2024 ҫулхи ҫурлан 7-мӗшӗ.
  18. ^ ЦБ признал снижение чувствительности экономики к ключевой ставке. Тӗрӗсленӗ: 2024 ҫулхи ҫурлан 29-мӗшӗ.
  19. ^ Центробанк повысил ключевую ставку до 19% годовых (2024-09-13). Тӗрӗсленӗ: 2024 ҫулхи авӑнӑн 13-мӗшӗ.
  20. ^ В ВТБ описали сценарий с ростом ключевой ставки до 23%. Тӗрӗсленӗ: 2024 ҫулхи авӑнӑн 27-мӗшӗ.
  21. ^ Глава ВТБ допустил повышение ключевой ставки ЦБ до 21% в 2024 году (2024-10-16). Тӗрӗсленӗ: 2024 ҫулхи юпан 16-мӗшӗ.
  22. ^ ЦБ поднял ставку выше кризисного уровня 2022 года. Тӗрӗсленӗ: 2024 ҫулхи юпан 25-мӗшӗ.
  23. ^ Набиуллина объяснила, почему ЦБ повышает ключевую ставку. Тӗрӗсленӗ: 2024 ҫулхи юпан 31-мӗшӗ.
  24. ^ Банки не заложили новое повышение ставки ЦБ в феврале. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи нарӑсӑн 14-мӗшӗ.
  25. ^ Банк России сохранил ключевую ставку на уровне 21% годовых. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи нарӑсӑн 14-мӗшӗ.
  26. ^ ЦБ в третий раз подряд сохранил ключевую ставку 21%. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи пушӑн 21-мӗшӗ.
  27. ^ ЦБ сохранил ключевую ставку 21% в четвертый раз подряд. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи акан 25-мӗшӗ.
  28. ^ В ЦБ представили «план Набиуллиной» по снижению ключевой ставки (2024-11-19). Тӗрӗсленӗ: 2024 ҫулхи чӳкӗн 19-мӗшӗ.
  29. ^ В ВТБ предсказали ключевую ставку на 2025 год. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи нарӑсӑн 25-мӗшӗ.
  30. ^ Глава ВТБ спрогнозировал снижение ключевой ставки в 2025 году. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи нарӑсӑн 28-мӗшӗ.
  31. ^ Набиуллина дала прогноз по средней ключевой ставке на 2025 год. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи акан 3-мӗшӗ.
  32. ^ ЦБ будет аккуратно подходить к вопросу снижения ключевой ставки. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи акан 9-мӗшӗ.
  33. ^ Банк России будет учитывать в решении по ключевой ставке новый риск. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи акан 9-мӗшӗ.
  34. ^ Эксперты предсказали сохранение ставки ЦБ 21% четвертый раз подряд. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи акан 21-мӗшӗ.
  35. ^ В ВТБ сравнили высокую ключевую ставку с «экспериментальным антибиотиком». Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи акан 25-мӗшӗ.
  36. ^ Треть аналитиков поставили на снижение ключевой ставки уже в июне. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи ҫӗртмен 2-мӗшӗ.
  37. ^ Банк России снизил ключевую ставку впервые за три года. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи ҫӗртмен 6-мӗшӗ.
  38. ^ Степашин сравнил ситуацию с ключевой ставкой сейчас и в 1999 году. Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи ҫӗртмен 27-мӗшӗ.
  39. ^ На Финансовом конгрессе Банка России обсуждали замедление экономики и снижение ставки (2025-07-02). Тӗрӗсленӗ: 2025 ҫулхи утӑн 4-мӗшӗ.

Вуламалли

Каҫӑсем

Категорисем