Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Севастьянов Виталий Иванович

Виталий Иванович Севастьянов (1935 ҫулхи утӑн 8-мӗшӗ, Красноуральск[d], Свердловск облаçĕ — 2010 ҫулхи акан 5-мӗшӗ, Мускав)[3] — СССР лётчик-космонавчӗ, техника ӑслӑлӑхӗсен кандидачӗ (1965). Икӗ хут Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1970, 1975). КПСС пайташӗ (1963 ҫултанпа). СССР тава тивӗҫлӗ спорт мастерӗ (1970). Раҫҫей Федерацийӗн Патшалӑх Думин I—IV пухӑвӗсен (1993—2007) депутачӗ. КПРФ фракцийӗн пайташӗ.

Пурнӑҫӗ

1935 ҫулхи утӑн 8-мӗшӗнче Свердловск облаҫӗнчи Красноуральск хулинче ҫуралнӑ. 1945 ҫулта Севастьяновсен ҫемйи Сочи хулине куҫса кайнӑ. 1953 ҫулта Сочири вӑтам шкула ылтӑн медальпе вӗренсе пӗтернӗ хыҫҫӑн Мускаври авиаци институтне (МАИ) вӗренме кӗнӗ. Институтра вӗренсе тухсан ОКБ-1 уйрӑмӗнче инженер пулса ӗҫленӗ.

1965 ҫулхи ака уйӑхӗнче кандидат диссертацине хӳтӗленӗ. 1967 ҫулхи кӑрлачра ӑна космонавт-тӗрӗслевҫӗсен ушкӑнне илнӗ.

1993 ҫулхи раштавӑн 30-мӗшӗнче Раҫҫей Федерацийӗн Патшалӑх Думине ӗҫлеме куҫнӑ пирки НПО «Энергия» предприятирен тата космонавтсен ушкӑнӗнчен тухнӑ.

Нумай ҫул хушши В. И. Севастьянов Тӗп телевиденире «Человек. Земля. Вселенная» кӑларӑма ертсе пынӑ.

2010 ҫулхи акан 5-мӗшӗнче Мускавра йывӑр чирлесе вилнӗ. Мускаври Останкино масарӗнче пытарнӑ.

Космоса вӗҫнисем

1970 ҫулхи ҫӗртмен 1—19-мӗшӗсенче В. Севастьянов «Союз-9» космос карапӗн бортинженерӗ пулса хӑйӗн пӗрремӗш вӗҫӗвне тунӑ (Андриян Николаевпа пӗрле). Вӗсем космосра 17 талӑк та 16 сехет пулса тӗнчери рекорд лартнӑ. Вӗҫев вӑхӑтӗнче космоспа Ҫӗр хушшинче историре пӗрремӗш хут шахматла вылянӑ[4].

1975 ҫулхи ҫу тата утӑ уйӑхӗсенче «Союз-18» караппа (Пётр Климукпа пӗрле) иккӗмӗш хут космоса вӗҫнӗ. Вӗҫев 62 талӑк тӑсӑлнӑ. Икӗ хут вӗҫнӗ вӑхӑтра вӑл пӗтӗмпе 80 талӑк та 16 сехет космосра пулнӑ[5].

Обществӑпа политика ӗҫӗ

  • 1977—1986 тата 1988—1989 ҫулсенче СССР Шахмат федерацийӗн председателӗ пулнӑ.
  • 1990 ҫултан пуҫласа — РСФСР халӑх депутачӗ.
  • 1993, 1995, 1999, 2003 ҫулсенче Раҫҫей Федерацийӗн Патшалӑх Думин I—IV пухӑвӗсен депутачӗ пулса суйланнӑ. КПРФ фракцийӗнче тӑнӑ, Мандат комиссине ертсе пынӑ.

Ҫемйи

Ашшӗ — Иван Григорьевич Севастьянов, шофёр пулнӑ. Амӑшӗ — Татьяна Георгиевна Севастьянова (Вагина).

Хисепӗсем

Астӑвӑм

  • Краснодар хулинчи мемориал арки ҫине унӑн ятне ҫырса хунӑ.
  • 2005 ҫулта Сочире космонавтӑн бюстне уҫнӑ.
  • Свердловск облаҫӗнчи Красноуральскра Виталий Севастьянов парнине илес тесе самбо енӗпе Пӗтӗм Раҫҫейри турнирсем иртеҫҫӗ.
  • 2019 ҫулта Сочири тӗнче аэропортне В. И. Севастьянов ятне панӑ[6].

Публикацисем

В. И. Севастьянов 200 ытла ӑслӑлӑх ӗҫӗн тата «Дневник над облаками» (1977) кӗнеке авторӗ шутланать.

Ӑнлантарусем

  1. ^ Севастьянов Виталий Иванович // Большая советская энциклопедия (выр.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. ^ Большая советская энциклопедия (выр.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  3. ^ Скончался космонавт Виталий Севастьянов. Lenta.ru (6 акан 2010). Пӑхнӑ кун: 2010 ҫулхи ҫурлан 14-мӗшӗ. Архивланӑ 2011 ҫулхи пушӑн 8-мӗшӗ.
  4. ^ О шахматном матче «Космос—Земля». Музей космонавтики. Пӑхнӑ кун: 2023 ҫулхи кӑрлачӑн 24-мӗшӗ.
  5. ^ Statistics - Sevastiyanov Vitali Ivanovich (англ.). spacefacts.de. Пӑхнӑ кун: 2018 ҫулхи кӑрлачӑн 31-мӗшӗ. Архивланӑ 2018 ҫулхи ҫӑвӑн 25-мӗшӗ.
  6. ^ Для аэропорта Сочи выбрали имя Виталия Севастьянова , Wayback Machine çинчи 2018 ҫулхи раштавӑн 9-мӗшӗнчи копийӗ / ВЕСТИ — СОЧИ

Литература

  • Дзагания Ю. В. Открывали бюст в январе… // Советская Россия. — 14 июля 2005.
  • Маринин И. Виталию Севастьянову — 70 // Новости космонавтики. — № 9. — 2005.
  • Советские и российские космонавты. 1960—2000. — М., ООО Информационно-издательский дом «Новости космонавтики», 2001. — 408 с. — ISBN 5-93345-003-0.
  • Шалобаев А. Ю., Устинов Ю. С. Во славу Руси (Виталий Севастьянов: страницы биографии). — Герои Отечества, 2005. — 288 с. — 1000 экз. — ISBN 5-91017-001-5.

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем