Степлер

Степлера ытти хатӗрсенчен уйӑрса тӑракан уйрӑмлӑх вӑл — витӗр шӑтарса ҫыпӑҫтарни. Такар хут листисен витӗр тухать, унтан унӑн вӗҫӗсем айккинелле авакан пластина ҫине пырса тӑрӑнаҫҫӗ. Пластина ҫийӗнче икӗ путӑк пур, вӗсем витӗр тухнӑ такарӑн вӗҫӗсене авса (шалалла е тулашнелле) хураҫҫӗ. Хӑш-пӗр степлерсенче айккинелле авакан пластина ҫинче икӗ тӗрлӗ путӑк пулма пултарать, ҫапла май такара кирлӗ чухне шалалла та, тулашнелле те авса хума май пур. Такара тулашнелле авнине хут листисене вӑхӑтлӑха ҫыпӑҫтарнӑ чухне усӑ кураҫҫӗ, ҫапла тусан такара ҫӑмӑллӑн каялла кӑларма май пур.

Степлерӑн хыҫалти пайӗнче (шарнир патнеллерех) металлран тунӑ тухса тӑракан пай пулма пултарать, унпа усӑ курса такара ҫаклатса кӑларма меллӗ. Кун пек чухне степлерпа антистеплер пек те усӑ курма пулать.

Аллӑпа усӑ курмалли степлерсенче алӑ вӑйне механика принципӗпе вӑйлатакан хатӗр пулма пултараҫҫӗ. Ун пек хатӗрсенче алӑ вӑйӗ такар ҫине мар, ӑна хут листисем ӑшне кӗртекен механизм ҫине пусать. Ҫапла май такара хут листисем витӗр кӑларма нумай вӑй кирлӗ мар пулса тӑрать.

Витӗр шӑтарма пултаракан хут листисен шучӗ ытларах чухне степлер «ҫӑварӗн» хулӑмӑшӗнчен килет. Ытларах чухне 6 тата 8 мм тӑршшӗ файл такарӗсемпе усӑ кураҫҫӗ, вӗсем 10—50 листа ҫыпӑҫтарма пултараҫҫӗ.

Степлерпа усӑ курса кӗтесле тата тачкӑласа ҫыпӑҫтарма та, брошюрӑсем ӑсталама та май пур. Степлерсем алӑ вӑйӗпе ӗҫлекеннисем те, электричествӑпа ӗҫлекеннисем те пулма пултараҫҫӗ.

Пӗрте пӗлекен пӗрремӗш степлера алӑпа тунӑ пулнӑ. XVIII ӗмӗрте ӑна Францире XV Людовик патша валли хатӗрленӗ. Кашни такара король картишне палӑртакан паллӑпа палӑртнӑ пулнӑ.

XIX ӗмӗрте хутпа усӑ курасси ӳссе пынӑ май хут листисене хӑвӑрт ҫыпӑҫтарма май паракан хатӗр кирли палӑрнӑ. 1866 ҫулта Джордж Макгилл йӗс листасене ҫыпӑҫтарма май паракан меслет валли патент илнӗ, вӑл хальхи степлерӑн чи малтанхи варианчӗ пулнӗ. 1867 ҫулта вӑл маларах асӑннӑ хатӗрсемпе усӑ курса хут листисене ҫыпӑҫтарма май паракан пресс валли патент илнӗ.

Кристиан Бергер (акăл. Christian Berger) изобретатель ӑна 1997 ҫулта шутласа кӑларнӑ, 1999 ҫулта «скрепкӑсӑр ҫыпӑҫтаракан» пек патентленӗ, официаллӑ ячӗ вара: «Device for mechanically binding documents» (5,899,841 № АПШ патенчӗ).