Феликс Кляйн
Феликс Кляйн (ним. Felix Christian Klein; 1849–1925) — нимĕç математикĕ.
Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ
Феликс Кляйн Дюссельдорфра, чиновник çемйинче çуралнă. Дюссельдорфри гимназирен ăнăçлă вĕренсе тухса, Бонн университетĕнче математикăпа физика пĕлĕвĕсене пухнă. Малтан унăн физикăра ĕçлес шухăш пулнă. Çав вăхăтра Юлиус Плюккер Боннра математикăпа экспериментлă физика уйрăмне ертсе пынă, Кляйн унăн ассистенчĕ пулса тăрать. Çапах та пулин Плюккерăн тĕп кăсăкĕ геометри пулнă. Вăл ертсе пынипе Кляйн 1868 çулта ăслăлăх тухтăр тивĕçне илет.
1868: Плюккер çĕре кĕрет. Кляйн Германи тăрăх çӳрет, Клебшпа тата урăх вăйлă математиксемпе паллашать. Ăна уйрăмахСофус Лин ăс-тăн хевтелĕхĕ илĕртет.
Ӗçĕсем
Статьисем
- Felix Klein, Gesammelte mathematische Abhandlungen, 3 Bde.
- Felix Klein, Vergleichende Betrachtungen über geometrische Forschungen, Erlanger Programm 1872( ӗҫлемен каҫӑ)
Пĕрлехи ыйтуллă лекцисем
- Ф. Клейн. Лекции о развитии математики в XIX cтолетии. (Нем.: Vorlesungen über die Entwicklung der Mathematik im 19. Jahrhundert( ӗҫлемен каҫӑ))
- Том первый 2007 ҫулхи пушӑн 14-мӗшӗнче архивланӑ.. М.-Л., ГОНТИ, 1937, 432 с.
- Иккĕмĕш том. М.-Ижевск, 2003, 239 с.
- Ф. Клейн., Элементарная математика с точки зрения высшей. (Нем.: Elementarmathematik vom höheren Standpunkt, 3 Bde.( ӗҫлемен каҫӑ))
- Том первый. Арифметика. Алгебра. Анализ. 2015 ҫулхи юпан 16-мӗшӗнче архивланӑ. М., Наука, 1987, 432 с.
- Том второй. Геометрия. 2015 ҫулхи юпан 16-мӗшӗнче архивланӑ., М., Наука, 1987, 416 с.
- Том третий. Графики функций. Плоские кривые. (Куçарман?)
Геометрин лекцисем
- Ф. Клейн. Высшая геометрия 2007 ҫулхи нарӑсӑн 5-мӗшӗнче архивланӑ.. М.-Л., ГОНТИ, 1939, 400 с (нем.: Vorlesungen über höhere Geometrie( ӗҫлемен каҫӑ), mit Wolfgang Blaschke)
- Ф. Клейн. Неевклидова геометрия 2016 ҫулхи пушӑн 4-мӗшӗнче архивланӑ.. М.-Л., ОНТИ, 1936, 356 с (нем.: Vorlesungen über Nichteuklidische Geometrie( ӗҫлемен каҫӑ), mit Walther Rosemann)
- Felix Klein, Anwendung der Differential- und Integralrechnung auf Geometrie: eine Revision der Principien. Vorlesung, gehalten waehrend des Sommersemesters 1901
Алгебрăпа хисепсен теорийĕн лекцисем
- Ф. Клейн. Лекции об икосаэдре и решении уравнений пятой степени. М., 1989, 336 с (Нем.: Vorlesungen über das Ikosaeder)
- Felix Klein, Ausgewaehlte Kapitel der Zahlentheorie
Функцисен теорийĕн лекцисем
- Felix Klein, Лекции по геометрической теории функций. Геттинген, зимний семестр 1880/81
- Конспект: Einleitung in die geometrische Funktionentheorie.
- Издание: Felix Klein, Funktionentheorie in geometrischer Behandlungsweise. Leipzig: Teubner, 1987
- Felix Klein, Über Riemanns Theorie der algebraischen Funktionen
- Felix Klein, Theorie der elliptischen Modulfunktionen, mit Robert Fricke.
- Felix Klein, Ausgewaehlte Kapitel aus der Theorie der linearen Differentialgleichungen zweiter Ordnung. Bd. 1, Bd. 2
- Felix Klein, Ueber lineare differentialgleichungen der zweiten ordnung.
- Felix Klein Vorlesungen über die hypergeometrische Funktion( ӗҫлемен каҫӑ)
Çавăн пекех пăхăр
Вуламалли
- Выгодский М. Я. Феликс Клейн и его историческая работа. См. в книге: Клейн Ф. Лекции о развитии математики в XIX столетии. Том I. 2010 ҫулхи акан 28-мӗшӗнче архивланӑ. М.-Л., ГОНТИ, 1937, 432 с.
- Гиндикин С. Феликс Клейн. 2010 ҫулхи раштавӑн 31-мӗшӗнче архивланӑ. "Квант", 1975, № 12.
- Колмогоров А. Н., Юшкевич А. П. (ред.) Математика XIX века. М.: Наука.
- Том 1 Математическая логика. Алгебра. Теория чисел. Теория вероятностей. 1978.( ӗҫлемен каҫӑ)
- Том 2 Геометрия. Теория аналитических функций. 1981.( ӗҫлемен каҫӑ)
- Феликс Клейн на Math.ru.
- Яглом И.М. Феликс Клейн и Софус Ли. - М.: Знание, 1977.
- Джон Дж. О’Коннор и Эдмунд Ф. Робертсон, Феликс Кляйн в архиве MacTutor.
- Klein's Web Pages.