Хисепле дифференцилев

Хисепле дифференцилев — кăткăс формулăллă е тапăлпа панă пĕр-пĕр функциин тăхăмĕн пĕлтерĕшĕсене çывхартса тупмалли меслетсен йышĕ.

Пĕр-пĕр ${\displaystyle f}$ функцин ${\displaystyle x}$ пăнчăри тăхăмĕ чикĕ урлă палăрăнать:

${\displaystyle f'(x)=\lim _{h\to 0}{\frac {f(x+h)-f(x)}{h}}.}$

Вакăн çийĕнче тата чикĕ палли хыçĕнче — ${\displaystyle f}$ функцин вĕçсĕр мар расналăхĕ, айĕнче — çав расналăхăн утăмĕ. Çаванпа та тăхăма чи ансат меслетпе аппроксимацилесси ${\displaystyle f}$ функцин самай пĕчĕк ${\displaystyle h}$ утăмлă вĕçсĕр мар расналăхĕсене усă курасси пулса тăрать. Сăмахран, ак çакă

${\displaystyle {\frac {f(x+h)-f(x)}{h}}}$

${\displaystyle f}$ функцин ${\displaystyle x}$ пăнчăри тăхăмĕ патне ${\displaystyle h}$ капа пропорционаллăн çывхарать. Енчен те ак теприне пăхсан

${\displaystyle {\frac {f(x+h)-f(x-h)}{2h}},}$

çывхартав йăнăшĕ ${\displaystyle h^{2}}$ пропорционалли таран чакать.

Аслăрах ретри тăхăмсемпе те çавнашкалах ĕçлеме пулать.