Ярдыкова Зоя Дмитриевна
Ярдыкова Зоя Дмитриевна (1921 ҫулхи нарӑсӑн 5-мӗшӗ, Шаптак — 2005 ҫулхи ҫурлан 19-мӗшӗ, Шупашкар) — чӑваш драма актриси тата режиссёрӗ, Чӑваш АССР тава тивӗҫлӗ ӳнер ӗҫченӗ (1970), РСФСР тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ (1979).
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
1921 ҫулхи нарӑсӑн 5-мӗшӗнче Чӑваш Енӗн Муркаш районӗнчи Шаптак ялӗнче ҫуралнӑ.
1937–40 ҫулсенче Чӑваш патшалӑхӗн театр училищин актёрсен уйрӑмӗнче ӑсталӑха туптанӑ. 1947 ҫулта ГИТИС-ӑн актёрсен факультетӗнче (1-мӗш чӑваш студийӗ, ертӳҫи — Тарханов) пӗлӳ илнӗ. ҫав институтрах, 1952 ҫулта режиссёрсен курсӗнче (ертӳҫи — А.М. Лобанов) вӗренсе тухнӑ. 1961 ҫулта Ленинградра режиссёрсен квалификацине ӳстерекен курсра вӗренсе тухнӑ.
1947-1957 ҫулсенче Чӑваш патшалӑхӗн академи драма театрӗнче актриса, 1947-1952 ҫулсен – режиссёр ассистенчӗ, 1952-1957 ҫулсенче режиссер пулса тӑрӑшнӑ.
Кӗнекисем
- Ярдыкова, Зоя Дмитриевна. Ҫӗнсе илнӗ телей [Текст] : асаилӳсем, хаҫат-журналта пичетленнӗ материалсем / Зоя Ярдыкова. - Шупашкар, 2009. - 175 с.
Чыслани
- Чӑваш АССР тава тивӗҫлӗ ӳнер ӗҫченӗ;
- РСФСР тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ.
Ӑнлантарусем
Вуламалли
- Ярдыкова, З. Д. ҫӗнсе илнӗ телей : асаилӳсем, хаҫат-журналта пичетленнӗ материалсем / З. Д. Ярдыкова ; [П. М. Романов, Г. А. Матвеева пухса хатӗрленӗ]. – Шупашкар : Чӑваш кӗнеке изд-ви, 2009. – 175 с.
- Агивер, Г. Еҫчен ҫын // Агивер, Х. Илем тӗкӗрӗ / Г. Агивер. – Шупашкар, 1991. – С. 194-196.
- Андреев, П. Пин-пин чӑваш вали / П. Андреев // Коммунизм ялавӗ. – 1991. – 5 нарӑс.
- Григорьева, М. ӗнер нуша курни паян кулач ҫитерет / М. Григорьева // Чӑваш хӗрарӑмӗ. – 2001. – 3 нарӑс (№ 5). – С. 2.
- Григорьева, М. Пуҫ тайса, тав туса... / М. Григорьева // Чӑваш хӗрарӑмӗ. – 2012. – 11-17 нарӑс (№ 5). – С. 2.
- Зоя Дмитриевна Ярдыкова : [некролог] // Хыпар. – 2005. – 20 ҫурла. – С. 8.
- Семенова, О. Паллӑ артистка – 80-ра / О. Семенова // Хыпар. – 2001. – 10 нарӑс.
- Смирнова, Н. Ҫутӑ сӑнарӗ яланах асра / Н. Смирнова // Хыпар. – 2012. – 9 нарӑс (№ 23). –С. 1.
- Чӑваш чӗкеҫӗ / В. Данилова хатӗрленӗ // Чӑваш хӗрарӑмӗ. – 2005. – 15-21 кӑрлач (№ 1). – С. 2.
- Ярдыкова, З. Д. ӑна пуян тесе шутланӑ... Вӑл пуян – чун-чӗрипе! / З. Д. Ярдыкова ; Н. Любина калаҫнӑ // ҫамрӑксен хаҫачӗ. – 2001. – 26 кӑрлачӑ (№ 4). – С. 8.
- Ярдыкова, З. Д. «Манӑн пурнӑҫ пӗтӗмпех ҫамрӑксен театрӗпе ҫыхӑннӑ» / З. Д. Ярдыкова ; Р. Полякова калаҫнӑ // ҫамрӑксен театрӗ. – 2004. – № 8. – С. 2. – Фот.
- Андреев, П. И радости, и печали... / П. Андреев // Совет. Чувашия. – 1991. – 2 февр.
- Кириллов, Г. В. Ярдыкова Зоя Дмитриевна / Г. В. Кириллов // Чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2011. – Т. 4 : Си-Я. – С. 746.
- Родной человек и наставник // Республика. – 2012. – 15 февр. (№ 6). – С. 8.
- Романов, П. В. Ярдыкова Зоя Дмитриевна / П. В. Романов // Краткая чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2001. – С. 520.
- Снегина, В. Вся жизнь ее – театр / В. Снегина // Столица Ч. – 2001. – 7-13 февр. (№ 6). – С. 16.
- Чугунова, И. У истоков ТЮЗа / И. Чугунова // Чебоксар. новости. – 1995. – 12 июля.
- Юбилей // Совет. Чувашия. – 2001. – 10 февр.
- Ярдыкова Зоя Дмитриевна // Моргаушский район : краткая энцикл. – Чебоксары, 2002. – С. 165.