Бородаевский Валериан Валерианович

Бородаевский Валериан Валерианович
Бородаевский Валериан Валерианович
Ҫуралнӑ	1874 ҫулхи раштавӑн 12-мӗшӗ (24-мӗшӗ) е 1875 ҫулхи кӑрлачӑн 1-мӗшӗ (13-мӗшӗ)
Ҫуралнӑ вырӑн	Кшень[d], Тимский уезд[d], Курск кӗпӗрни[d], Раҫҫей империйӗ;
Вилнӗ	1923 ҫулхи ҫӑвӑн 16-мӗшӗ (48 ҫул)
Вилнӗ вырӑн	Курск[d], СССР;
Гражданлӑх (подданство)	Раҫҫей империйӗ;
Пӗлӳ илни	Горный институт[d] (1900);
Мӗн енӗпе ӗҫленӗ	сӑвӑҫ, горный инженер
Пултарулӑх ҫулӗсем	1899 — хальхи вӑхӑт
Хайлавсен чӗлхи	вырӑс чӗлхи
	РУВИКИ.Медиа ҫинчи материалсем

Бородаевский Валериан Валерианович (1874 ҫулхи раштавӑн 12-мӗшӗ [24-мӗшӗ] е 1875 ҫулхи кӑрлачӑн 1-мӗшӗ [13-мӗшӗ], Кшень^[d], Курск кӗпӗрни^[d] — 1923 ҫулхи ҫӑвӑн 16-мӗшӗ, Курск^[d]) — Кӗмӗл ӗмӗр тапхӑрӗнчи вырӑс сӑвӑҫи, инженер.

Пурнӑҫӗ

Малтанхи ҫулӗсем тата несӗлӗсем

Пулас поэт Курск кӗпӗрнийӗн Тимски уесӗнчи Кшень ялӗнче (халь Курск облаҫӗн Советски районӗ) помещик кил-йышӗнче ҫуралнӑ. Бородаевскисен йӑхӗ — авалхи вырӑс дворянӗсен йӑхӗ. Валерианӑн аслашшӗ Осип Осипович 1812 ҫулхи Тӑван Ҫӗршыв вӑрҫин паттӑрӗ пулнӑ. Ашшӗ Валериан Осипович Курскри арҫын гимназийӗн директорӗ пулса ӗҫленӗ. Валерианӑн тӑватӑ пиччӗшӗ пулнӑ. Вӗсем пурте ҫар ӗҫне суйланӑ.

Валериан Курскри чӑн училищерен вӗренсе тухнӑ. Унтан Питӗрти сӑрт-ту институтӗнчен вӗренсе тухнӑ (1894–1900 ҫулсенче вӗреннӗ). Вӑл Донбасс шахтисенче ӗҫленӗ. Каярахпа Пабьянице (халь Польша) хулинче тата Самарта инспектор пулнӑ. Самарта вӑл Алексей Толстойпа паллашнӑ. Ку паллашу унӑн пурнӑҫне литература енне ҫавӑрнӑ.

Ҫемье

1905 ҫулта Бородаевский Мускавра Маргарита Андреевна Князевӑна качча илнӗ. Арӑмӗ Елизаветински гимназийӗнче класс дами пулса ӗҫленӗ. Вӑл упӑшкин шухӑшне яланах ырланӑ. Поэта Курскри Никитски масарта пытарнӑ. Унпа юнашар арӑмӗ Маргарита, ывӑлӗсем Павелпа Леонид, пиччӗшӗ Григорий (Пӗрремӗш тӗнче вӑрҫин паттӑрӗ) тата пиччӗшӗн арӑмӗ Вера выртаҫҫӗ^[2].

Литература ӗҫӗ

1908 ҫул вӗҫӗнче Бородаевский инженер ӗҫне пӑрахнӑ. Вӑл Курск кӗпӗрнинчи Петропавловка усадьбине пурӑнма куҫнӑ.

Часах Бородаевский Питӗре кайнӑ. Унта вӑл 1909 ҫулта хӑйӗн укҫипе «Страстные свечи» ятлӑ пӗрремӗш сӑвӑ пуххине кӑларнӑ (100 экземпляр)^[3]. Тӗп хулара Бородаевский Вячеслав Ивановпа тӗл пулнӑ. Вӗсем нумай ҫул туслӑ пулнӑ. 1909 ҫултах Иванов хӑйӗн издательствинче Бородаевскийӗн «Стихотворения. Элегии. Оды. Идиллии» кӗнекине кӑларнӑ (500 экземпляр)^[3]. Бородаевский Петербург поэчӗсен ушкӑнне кӗнӗ. Час-часах вӑл Ивановӑн «башнинче» пулнӑ. Унта вӑл Анна Ахматовӑпа, Николай Гумилёвпа, Андрей Белыйпа, Фёдор Сологубпа, Александр Блокпа паллашнӑ.

1912–1914 ҫулсенче Бородаевский Питӗрте е Петропавловкӑра пурӑннӑ. Ун патне хӑнана Вячеслав Ивановпа Юрий Верховский килсе ҫӳренӗ. Поэт темиҫе хутчен чикӗ леш енне — Италине тата Германине кайса килнӗ.

Владимир Фаворскийӗн виньетки. Ӑна Бородаевскийӗн юлашки сӑвӑ пуххин хуплашки валли тунӑ. Хуплашка поэта килӗшмен, ҫавӑнпа вӑл ӑна тата кӗнеке ятне улӑштарнӑ

1914 ҫулта Мускавра «Мусагет» издательствӑра Бородаевскийӗн «Уединённый дол» кӗнеки тухнӑ (500 экземпляр)^[3].

Ку кӗнеке тухнӑ хыҫҫӑн поэт пултарулӑхӗнче шӑплӑх пуҫланнӑ. Вӑл 1921 ҫулччен сӑвӑ кӑларман. Унӑн 1913–1922 ҫулсенчи алҫыру тетрачӗсем сыхланса юлнӑ. Вӗсене поэт вилнӗ хыҫҫӑн пичетленӗ^[3].

Революци тата юлашки ҫулӗсем

1917 ҫулта поэт Курск хулинче политика ӗҫне хастар хутшӑннӑ. Вӑл Февраль революцине ырланӑ. Анчах та вӑхӑт иртсен унӑн кӑмӑлӗ сивӗннӗ. Октябрь революцине вӑл йышӑнман. Поэт Киева куҫса кайнӑ, унта тӗрлӗ учрежденисенче чиновник пулса ӗҫленӗ. 1919 ҫулхи ака уйӑхӗнче Бородаевский каллех Курска таврӑннӑ. Ҫу уйӑхӗнчен пуҫласа вӑл инженер пулса ӗҫленӗ.

Бородаевский Поэтсен пӗрлӗхӗн ӗҫне хутшӑннӑ. Вӑл ҫамрӑк поэтсене сӑвӑ ҫырма вӗрентнӗ. Вӗсем «Народное просвещение», «Культура и искусство» журналсенче пичетленнӗ. Валерий Брюсов ку Поэтсен пӗрлӗхӗ ҫинчен ырласа ҫырнӑ. 1921 ҫулта Бородаевский Курск хулинче Александр Блок ячӗллӗ каҫ вӑхӑтӗнче тухса калаҫнӑ.

Пурнӑҫӗн юлашки ҫулӗсенче поэт йывӑр чирлесе ирттернӗ. Валериан Бородаевский 1923 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 16-мӗшӗнче Курск хулинче вилнӗ. Ӑна Никитски масарта пытарнӑ. Каярахпа унта унӑн арӑмӗн кӗлне те куҫарнӑ^[2].

Пултарулӑхӗ

Бородаевскийӗн пултарулӑхӗ неоклассика йышне кӗрет. Ку ен символизм тапхӑрӗ вӗҫленнӗ чухне ҫуралнӑ. Поэт хӑйӗн сӑввисенче тӑтӑшах тӗн тата философи шухӑшӗсемпе усӑ курнӑ. Тӗпчевҫӗсем ӑна «тӗнпе философиллӗ поэт» тесе хаклаҫҫӗ^[4]. 1920-мӗш ҫулсен пуҫламӑшӗнче ҫырнӑ «За решёткой» ярӑмри сӑввисенче вӑхӑт паллисем курӑнмаҫҫӗ. Бородаевскийӗн хӑй вӑхӑтӗнче пичетленмен философи статйисем те сыхланса юлнӑ.

Библиографи

Титул страници: Бородаевский Валериан. Стихотворения: Элегии. Оды. Идиллии. СПб.: Оры, 1909.

Поэт чӗрӗ чухне тухнӑ сӑвӑ пуххисем

Бородаевский В. В. Страстные свечи: Стансы. — СПб.: Тип. «Печ. искусство», 1909. — 72 с. — 100 экз.
Бородаевский В. В. Стихотворения: Элегии. Оды. Идиллии / Предисловие Вяч. Иванова. — СПб.: Оры, 1909. — 87 с. — 500 экз.
Бородаевский В. В. Уединённый дол: Вторая книга стихов. — М.: Мусагет, 1914. — 144 с. — 500 экз.

Поэт вилнӗ хыҫҫӑн тухнӑ кӗнекесем

Бородаевский В. В. Посох в цвету: Собрание стихотворений / Сост., подгот. текста и примеч. А. Д. Бородаевского, Ю. А. Бугрова, И. П. Михайловой, В. А. Резвого; Послесл. Е. В. Глуховой. — М.: Водолей, 2011. — 400 с., ил. — (Серебряный век. Паралипоменон). — Тираж 400 экз.^[4]

Астӑвӑм

2006 ҫулта Курскри патшалӑх университечӗн издательствинче Юрий Бугровӑн «К уединённому долу» кӗнеки тухнӑ. Вӑл Валериан Бородаевскийӗн пурнӑҫӗпе пултарулӑхӗ ҫинчен ҫырнӑ^[5].
2011 ҫулта Мускавра Бородаевскийӗн сӑввисен пуххи пичетленнӗ («Посох в цвету»)^[4].
Пушкин Ҫурчӗн архивӗнче Бородаевскийпе ҫыхӑннӑ материалсем (ҫырусем, автобиографи, сӑвӑсем) упранаҫҫӗ^[6].
2025 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 30-мӗшӗнче Курскри Никитски масарта Валериан Бородаевский ячӗпе ҫӗнӗ палӑк уҫнӑ. Ку палӑка лартмашкӑн укҫа-тенкӗне Курск хулин ҫыннисем пуҫтарнӑ^[2].

Архив материалӗсем

РГАЛИ тата Пушкин Ҫурчӗн архивӗсенче ҫак материалсем пур^[6]:

В. В. Бородаевский А. Н. Чеботаревская патне ҫырнӑ 6 ҫырӑвӗ;
тӗрлӗ ҫынсем патне ҫырнӑ ҫырусем;
«Солнце и лира» сӑвӑ алҫырӑвӗ;
автобиографи тата ҫыру.

Ҫавӑн пекех Бородаевскийӗн Вячеслав Ивановпа ҫырнӑ ҫырӑвӗсем пур (вӗсене 2010 ҫулта пичетленӗ)^[7].

Ӑнлантарусем

^ Bibliothèque nationale de France Valerian Valerianovič Borodaevskij // Autorités BnF (фр.): اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم, платформа відкритих даних, платформа открытых данных, plateforme de données ouvertes, piattaforma di dati aperti, Opendata-Plattform, otevřená data platforma, åben-data-platform, տվյալների բաց շտեմարան, platforma za odprte podatke, plataforma de datos abierta, plataforma de dados aberta, платформа адкрытых даных, платформа на отворените данни, platforma otwartych danych, ашық деректер платформасы, ачык маалыматтарды платформа, açıq məlumat platforması, ochiq ma'lumotlar platforma, açık verilerin platformu, платформа отвореног података, platforma otvorenih podataka, platforma otvorenog podataka, platforma otvorených údajov, πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων, platformu atklātā datu, platforma atvira duomenų, platvormi avatud andmete, avoimen datan foorumi, nyílt adatok platformja, პლატფორმა ღია მონაცემები, платформа за отворени податоци, нээлттэй мэдээллийн тавцан, platformă de date deschise, platformo de malferma datumoj, open data platform, плятформа адкрытых зьвестак, Усьтэм даннойёслэн платформазы, асыҡ мәғлүмәт платформаһы, açıq malümat platforması, açıq malümat platforması, ачык малюмат платформасы, öppen dataplattform, платформаи додаҳои боз, ачык кӧргӱзӱлердиҥ платформазы, гом бæрæггæнæнты платформæ — 2011.
^ ¹^,²^,³ В Курске открыли памятник на могиле поэта Серебряного века (паллӑ мар). Лента новостей Курска (30 ҫӑвӑн 2025).
^ ¹^,²^,³^,⁴ Примечания к собранию стихотворений «Посох в цвету» (паллӑ мар). LibreBook.me.
^ ¹^,²^,³ Валериан Бородаевский. Посох в цвету. Собрание стихотворений (паллӑ мар). Лабиринт.
^ Бугров Ю. А. К уединённому долу. Жизнь и творчество поэта Валериана Бородаевского. — Курск: Курский государственный университет, 2006. — 97 с.
^ ¹^,² Бородаевский Валериан Валерианович (паллӑ мар). Пушкинский Дом — ИРЛИ РАН.
^ Глухова Е. В. Вячеслав Иванов и Валериан Бородаевский: к истории взаимоотношений // Вячеслав Иванов: исследования и материалы. — СПб., 2010. — Вып. 1. — С. 493–532.

Вуламалли

Бугров Ю. Певец Курского края // Литературная Россия. — 1983. — 28 октября.
Гельперин Ю. М. Бородаевский Валериан Валерианович // Русские писатели, 1800—1917: Биографический словарь. — Т. 1. — М., 1989. — С. 314—315.
Петрусенко Н. В. В. В. Бородаевский — поэт символизма // Новый исторический вестник. — 2001. — № 3(5).
Рыжков Павел. Могила поэта Валериана Бородаевского пребывает в запустении // Курский вестник. — 2003. — № 37. — 16 мая.
Зубец Ирина. Оставил голос поколения (недоступная ссылка) // Литературная Россия. — 2007. — № 52. — 28 декабря.
Бугров Ю. А. К уединённому долу. Жизнь и творчество поэта Валериана Бородаевского. — Курск: Курский государственный университет, 2006. — 97 с.

Каҫӑсем

Буквари Серебряного века. Валериан Бородаевский

[_fbbef8b019a8fa38-1] Bibliothèque nationale de France Valerian Valerianovič Borodaevskij // Autorités BnF (фр.): اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم, платформа відкритих даних, платформа открытых данных, plateforme de données ouvertes, piattaforma di dati aperti, Opendata-Plattform, otevřená data platforma, åben-data-platform, տվյալների բաց շտեմարան, platforma za odprte podatke, plataforma de datos abierta, plataforma de dados aberta, платформа адкрытых даных, платформа на отворените данни, platforma otwartych danych, ашық деректер платформасы, ачык маалыматтарды платформа, açıq məlumat platforması, ochiq ma'lumotlar platforma, açık verilerin platformu, платформа отвореног података, platforma otvorenih podataka, platforma otvorenog podataka, platforma otvorených údajov, πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων, platformu atklātā datu, platforma atvira duomenų, platvormi avatud andmete, avoimen datan foorumi, nyílt adatok platformja, პლატფორმა ღია მონაცემები, платформа за отворени податоци, нээлттэй мэдээллийн тавцан, platformă de date deschise, platformo de malferma datumoj, open data platform, плятформа адкрытых зьвестак, Усьтэм даннойёслэн платформазы, асыҡ мәғлүмәт платформаһы, açıq malümat platforması, açıq malümat platforması, ачык малюмат платформасы, öppen dataplattform, платформаи додаҳои боз, ачык кӧргӱзӱлердиҥ платформазы, гом бæрæггæнæнты платформæ — 2011.

[monument-2] ¹^,²^,³ В Курске открыли памятник на могиле поэта Серебряного века (паллӑ мар). Лента новостей Курска (30 ҫӑвӑн 2025).

[commentary-3] ¹^,²^,³^,⁴ Примечания к собранию стихотворений «Посох в цвету» (паллӑ мар). LibreBook.me.

[labirint-4] ¹^,²^,³ Валериан Бородаевский. Посох в цвету. Собрание стихотворений (паллӑ мар). Лабиринт.

[bugrov-5] Бугров Ю. А. К уединённому долу. Жизнь и творчество поэта Валериана Бородаевского. — Курск: Курский государственный университет, 2006. — 97 с.

[pushkinskijdom-6] ¹^,² Бородаевский Валериан Валерианович (паллӑ мар). Пушкинский Дом — ИРЛИ РАН.

[ivanov-7] Глухова Е. В. Вячеслав Иванов и Валериан Бородаевский: к истории взаимоотношений // Вячеслав Иванов: исследования и материалы. — СПб., 2010. — Вып. 1. — С. 493–532.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]