Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Бородий Алексей Демьянович

Алексей Демьянович Бородий (1902 ҫулхи акан 23-мӗшӗ, Житомир — 1943 ҫулхи ҫӑвӑн 30-мӗшӗ, Житомирский район[d], Житомир облаçĕ) — Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин совет партизанӗ. Вӑл Житомирти подполье облаҫ комитечӗн секретарӗ пулнӑ. 1943 ҫулта ӑна гестапо персе вӗлернӗ. 1965 ҫулта ӑна Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ (вилнӗ хыҫҫӑн).

Пурнӑҫӗ

Малтанхи ҫулӗсем тата граждан вӑрҫи

Алексей Бородий 1902 ҫулхи акан 23-мӗшӗнче Житомир хулинче ҫуралнӑ. Вӑл рабочи кил-йышӗнче ҫуралнӑ. Нацийӗпе вӑл — украин. 1918 ҫулта вӑл большевиксен партизан отрядне кӗнӗ. Вӑл Украина ҫӗрӗнче Австри тата Германи ҫарӗсене хирӗҫ кӗрешнӗ. 1919—1924 ҫулсенче Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарӗнче хӗсметре тӑнӑ. Демобилизаци хыҫҫӑн Киев, Винница тата Житомир облаҫӗсенче хуҫалӑх ӗҫӗсенче вӑй хунӑ. 1924 ҫулта вӑл ВКП(б) ретне кӗнӗ[1].

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи пуҫлансан Бородия каллех ҫара чӗнсе илнӗ. Ӑна батальон комиссарӗ пулма лартнӑ. 1941 ҫулхи авӑн уйӑхӗнче батальона Лохвица хули патӗнче хупӑрласа илнӗ. Ҫакӑн хыҫҫӑн Бородий тӑшман тытса илнӗ лаптӑкра юлнӑ. Вӑл вӑрттӑн Киев хулине кайнӑ. Унта кӳршисенчен арӑмне тӑшмансем персе вӗлернине пӗлнӗ. Алексей пӗчӗк ывӑлне илнӗ те Житомира ашшӗ-амӑшӗ патне кайнӑ. Унта вӑл заготконторӑна ӗҫлеме кӗнӗ.

Бородий хӑй тавра подпольщиксен ушкӑнне пуҫтарнӑ. 1942 ҫулхи утӑ уйӑхӗнче Житомирта подполье хула комитечӗ йӗркеленнӗ. Бородий унӑн ертӳҫи пулса тӑнӑ. Ҫав вӑхӑтрах хулара Г. М. Буржимский ертсе пыракан тепӗр комитет та ӗҫленӗ. Ҫак организацисем партизан отрячӗсем йӗркеленӗ[2].

1942 ҫул вӗҫӗнче Бородий комитечӗ Житомир облаҫӗн подполье комитечӗпе ҫыхӑну тунӑ. Облаҫ комитетне Г. И. Шелушков ертсе пынӑ. Калаҫусем хыҫҫӑн икӗ хула комитечӗ пӗрлешнӗ. Ертӳҫӗсен центрне Г. И. Шелушков, А. Д. Бородий тата ыттисем кӗнӗ[3].

Область конференцийӗ ӗҫӗ

1943 ҫулхи акан 10-мӗшӗнче парти конференцине ирттернӗ. Унта 19 делегат хутшӑннӑ. Конференци фашистсене хирӗҫ ҫапӑҫӑва вӑйлатма йышӑннӑ. Унта партин область комитетне суйланӑ. Секретарьсем Алексей Демьянович Бородий тата Григорий Иванович Шелушков пулса тӑнӑ[1].

Область комитечӗ ертсе пынипе подпольщиксем партизансем валли хӗҫ-пӑшал пуҫтарнӑ. Вӗсем чукун ҫулсем ҫинче диверсисем тунӑ. Ҫавӑн пекех вӗсем халӑх хушшинче листовкӑсем сарнӑ[1].

Арестлени тата вӗлерни

1943 ҫулхи ҫу уйӑхӗн пуҫламӑшӗнче подпольщиксем партизан отрячӗсене кайма шутланӑ. Анчах та ку ӗҫе пурнӑҫлама ӗлкӗреймен. 1943 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 10-мӗшӗнче Бородия гестапо тытнӑ. Ҫав кунах унӑн юлташӗсене те тытса кайнӑ. Шелушкова ҫу уйӑхӗн 25-мӗшӗнче арестленӗ[4].

Тӗрмере подпольщиксене питӗ йывӑр асаплантарнӑ. Бородия хӗненӗ хыҫҫӑн тӑнран кайнӑ чухне камерӑна сӗтӗрсе илсе кайнӑ. Ӑна шывпа чӗртнӗ те каллех допроса тӑратнӑ. Гитлеровецсем подполье секретарӗнчен нимӗн те пӗлеймен. Бородийпа Шелушкова пӗр-пӗринпе тӗл путарсан та вӗсем пӗр-пӗрне палламан[4].

1943 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 30-мӗшӗнче Бородийпа Шелушкова Должик ялӗ патӗнчи вӑрманта персе вӗлернӗ[1].

Подполье ӗҫне малалла ирттерни

Ертӳҫӗсем вилсен те подполье хӑйӗн ӗҫне чарман. Житомирта ытти подполье ушкӑнӗсем тӑшмана хирӗҫ кӗрешнӗ. Облаҫри районсенче те вун-вун организаци ҫапӑҫнӑ[4].

Наградӑсем

СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1965 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 8-мӗшӗнчи Указӗпе Алексей Бородия вилнӗ хыҫҫӑн Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ. Ӑна Житомир подполйине ертсе пынӑшӑн тата паттӑрлӑхшӑн наградӑланӑ. Ҫавӑн пекех ӑна Ленин орденӗпе чысланӑ[1].

Астӑвӑм

  • Должик ялӗ патӗнчи вӑрманта, Бородийпа Шелушкова персе вӗлернӗ ҫӗрте, обелиск лартнӑ пулнӑ[1]. Каярахпа Украина саккунӗпе ку обелиска кӑларса пӑрахнӑ[5].
  • Житомир хулинче Паттӑр ячӗпе пӗр урам хисепленнӗ[1].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 Золотая Звезда Героя Советского Союза.svg Бородий Алексей Демьянович «Ҫӗршыв Паттӑрӗсем» сайтра
  2. ^ Из отчета Киевского обкома КП(б)У о создании в Киеве и области подпольных партийных организаций и партизанских отрядов в июле 1941 г. Российское историческое общество (15 ҫурлан 1946). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 30-мӗшӗ.
  3. ^ 30 мая — День Памяти казненных фашистами руководителей житомирского подполья. Комитет по культуре администрации Минераловодского городского округа (28 ҫӑвӑн 2025). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 30-мӗшӗ.
  4. ^ 1, 2, 3 По велению долга. Молодая Гвардия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 30-мӗшӗ.
  5. ^ Куда можно зайти во мраке беспамятства (выр.). СБ. Беларусь сегодня (21 утӑн 2016). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи акан 30-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
  • Люди легенд. Выпуск 4. М., 1971.
  • Подвигом прославленные. Киев, 1985.
  • Украинская ССР в Великой Отечественной войне… 1941—1945 гг. Т. 2. Киев, 1975.

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем