Борщик Иван Владимирович

Борщик Иван Владимирович
Борщик Иван Владимирович
Ҫуралнӑ вӑхӑт	1919 ҫулхи акан 26-мӗшӗ
Ҫуралнӑ вырӑн	Яготинский район[d], Украина;
Вилнӗ вӑхӑт	1944 ҫулхи ҫурлан 21-мӗшӗ (25 ҫул)
Вилнӗ вырӑн	Латви;
Пӑхӑнни	СССР
Ҫар тӗсӗ
Звани
Командӑланӑ	батарея
Вӑрҫӑсем/ҫапӑҫусем	Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи;
Наградӑсемпе хисепсем	;

Борщик Иван Владимирович (1919 ҫулхи акан 26-мӗшӗ, Яготинский район^[d] — 1944 ҫулхи ҫурлан 21-мӗшӗ, Латви) — совет саманин офицерӗ, Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарӗн аслӑ лейтенанчӗ, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер, Совет Союзӗн Паттӑрӗ (1945).

Пурнӑҫӗ

Ачалӑхӗ

Иван Борщик 1919 ҫулхи акан 26-мӗшӗнче Полтава кӗпӗрнин Пирятин уесӗнчи Годуновка ялӗнче (халӗ — Украинӑн Киев облаҫӗн Яготин районӗ) хресчен кил-йышӗнче ҫуралнӑ^[1]. Наци тӗлӗшӗнчен — украин. 10 ҫулта ашшӗсӗр юлнӑ. 1939 ҫулта шкулӑн 9 классне вӗренсе пӗтернӗ, ун хыҫҫӑн пӗр вӑхӑт колхозра ӗҫленӗ^[1].

Хӗсмет пуҫламӑшӗ тата вӑрҫӑ

1939 ҫулхи юпа уйӑхӗнче ӑна Рабочисемпе хресченсен Хӗрлӗ Ҫарне хӗсмете илнӗ^[2]. 1942 ҫулта 26 Баку комиссарӗсен ячӗллӗ Тбилиси артиллери училищине тата батарея командирӗсен курсне вӗренсе пӗтернӗ. Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи пуҫлансан фронтра артиллери взвочӗн командирӗ пулса хӗсметре тӑнӑ^[1].

Одессӑна хӳтӗленӗ, Кубаньшӑн тата Кавказшӑн пынӑ ҫапӑҫусене хутшӑннӑ^[1]. Тапӑнса пыракан операцисенче палӑрнӑ: Молочная юханшывӗ патӗнче тӑшман хӳтӗлевне татса кӗнӗ чухне, Сиваш ҫинчи ҫапӑҫусенче тата Крымри Сапун-тӑвне штурмланӑ чухне^[3]. Награда лисчӗпе килӗшӳллӗн, хастарлӑх тата хӑюлӑх кӑтартса вӑл командӑлакан батарея тӑшманӑн 5 артиллери батарейине, 8 станок пулемётне тата тӑшман пехотин 2 батальонне таран пӗтернӗ^[4]. Пӗрре мар аманнӑ, анчах сипленнӗ хыҫҫӑн каллех ҫапӑҫма тӑнӑ. 1944 ҫулта ВКП(б) ретне кӗнӗ^[1].

1944 ҫулхи ҫурла уйӑхӗ тӗлне Иван Борщик аслӑ лейтенант 1-мӗш Балтиҫум фрончӗн 51-мӗш ҫарӗн 77-мӗш стрелок дивизийӗн 239-мӗш артиллери полкӗн батарея командирӗ пулнӑ^[1].

Паттӑрлӑхӗ

1944 ҫулхи утӑ уйӑхӗнче Шяуляй операципе Солечай (Литва ССР) ялӗшӗн пыракан ҫапӑҫусенче Борщик батарейи хутшӑннӑ. Артиллеристсем тӑшманӑн нумай вӑйне тата техникине тӗп тунӑ, ҫакӑ пехотӑна хулана ӑнӑҫлӑ илме май панӑ. Батарея ӗҫӗсене пула нимӗҫсем Муса юханшыв урлӑ хывнӑ кӗпере сирпӗтеймен^[1].

1944 ҫулхи ҫурла уйӑхӗн пуҫламӑшӗнче дивизи Багачи (Елгава уесӗ, Латви ССР) районӗнче ҫапӑҫнӑ. Ҫурлан 6-мӗшӗнче Борщик батарейи тӑшманӑн 8 контратакине сирсе янӑ, нимӗҫсен 3 танкне аркатнӑ, 2 танкне тӗп тунӑ^[1]. Ҫурлан 19-мӗшӗнче, ҫӗнӗ танк тапӑнӑвне сирнӗ чухне, батарея нимӗҫсен тата 5 танкне аркатнӑ^[5].

Яготин хулинчи Паттӑр-ентешсен аллейинчи Иван Борщик бюсчӗ

1944 ҫулхи ҫурлан 21-мӗшӗнче тӑшманӑн пысӑк вӑйӗсемпе ҫапӑҫнӑ чухне батарейӑри расчётсенчен пурте тенӗ пекех стройра юлман. Борщик хӑй тупӑ патне тӑнӑ та тапӑнса килекен танксене пере пуҫланӑ, вӗсенчен 2-шне тӗп тунӑ. Йывӑр танк позици патне ҫывхарсан, снаряд ванчӑкӗпе аманнӑ аслӑ лейтенант икӗ танка хирӗҫле гранатӑна алла илсе танк айне ыткӑннӑ. Сирпӗнӳ пулнӑ. Танка тӗп тунӑ, анчах Борщик хӑй те паттӑрсен вилӗмӗпе вилнӗ^[1].

Ӑна Латви ССРӗн Елгава уездӗнчи Беневска волосӗнчи Гравели (Мурнеки) хуторӗ ҫывӑхӗнчи тӑванлӑх масарӗнче пытарнӑ^[2]. Унта обелиск лартнӑ^[1].

Хисепӗсем

СССР Аслӑ Канаш Президиумӗн 1945 ҫулхи пуш уйӑхӗн 24-мӗшӗнчи Хушӑвӗпе Иван Владимирович Борщик аслӑ лейтенанта вилнӗ хыҫҫӑн Совет Союзӗн Паттӑрӗ ятне панӑ^[1].

Наградисем:

Совет Союзӗн Паттӑрӗн «Ылтӑн Ҫӑлтӑр» медалӗ;
Ленин орденӗ;
Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫин I степеньлӗ орденӗ;
Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ^[1].

Унӑн ятне ӗмӗрлӗхе ҫар чаҫӗн йышне кӗртнӗ^[1].

Астӑвӑм

Годуновка ялӗнче Борщика халалласа бюст лартнӑ, вӑл пурӑннӑ ҫурт ҫинче асӑну хӑми пур. Ун ячӗпе урам тата шкул хисепленет.
Киев облаҫӗн Яготин хулинчи Паттӑр-ентешсен аллейинче Борщик бюстне лартнӑ^[1].
Свердловскри ҫарпа политика училищинче Совет Союзӗн Паттӑрӗ И. В. Борщик ячӗллӗ преми йӗркеленӗ, унпа вӗренӳ вӑхӑтӗнче чи лайӑх кӑтартусем кӑтартнӑ артиллери расчётне чыслаҫҫӗ.

Ӑнлантарусем

^ ¹^,²^,³^,⁴^,⁵^,⁶^,⁷^,⁸^,⁹^,¹⁰^,¹¹^,¹²^,¹³^,¹⁴ Борщик Иван Владимирович (паллӑ мар). Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 26-мӗшӗ.
^ ¹^,² Борщик Иван Владимирович (паллӑ мар). Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 26-мӗшӗ.
^ Борщик Иван Владимирович (паллӑ мар). Победа без границ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 26-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи раштавӑн 1-мӗшӗ.
^ Наградной лист И. В. Борщика (паллӑ мар). Подвиг народа (архивная копия). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 26-мӗшӗ.
^ Борщик Иван Владимирович (паллӑ мар). Победа без границ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 26-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи раштавӑн 1-мӗшӗ.

Вуламалли

Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
Боевые звёзды киевлян. — Киев: Политиздат Украины, 1983.
Нам дороги эти позабыть нельзя. — Киев, 1980.

Каҫӑсем

[wh-1] ¹^,²^,³^,⁴^,⁵^,⁶^,⁷^,⁸^,⁹^,¹⁰^,¹¹^,¹²^,¹³^,¹⁴ Борщик Иван Владимирович (паллӑ мар). Герои страны. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 26-мӗшӗ.

[pn-2] ¹^,² Борщик Иван Владимирович (паллӑ мар). Память народа. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 26-мӗшӗ.

[3] Борщик Иван Владимирович (паллӑ мар). Победа без границ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 26-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи раштавӑн 1-мӗшӗ.

[4] Наградной лист И. В. Борщика (паллӑ мар). Подвиг народа (архивная копия). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 26-мӗшӗ.

[5] Борщик Иван Владимирович (паллӑ мар). Победа без границ. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӑвӑн 26-мӗшӗ. Архивланӑ 2021 ҫулхи раштавӑн 1-мӗшӗ.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]