Бочкарёв Михаил Павлович

	Ҫын пирки
	Бочкарёв Михаил Павлович
Çуралнă вăхăт	1918 ҫулхи раштавӑн 3-мӗшӗ
Çуралнă вырăн	Улатăр уесĕ, Чӗмпӗр кӗпӗрни, РСФСР[d];
Вилнĕ вăхăт	2017 ҫулхи нарӑсӑн 25-мӗшӗ (98 ҫул)
Вилнĕ вырăн	Севастополь, Раҫҫей Федерацийӗ;
Альма-матер	Военно-морская академия имени Н. Г. Кузнецова[d];
Премисемпе чысланисем

Бочкарёв Михаил Павлович (1918 ҫулхи раштавӑн 3-мӗшӗ, Улатăр уесĕ, Чӗмпӗр кӗпӗрни — 2017 ҫулхи нарӑсӑн 25-мӗшӗ, Севастополь) — совет саманин ҫар тата тинӗс ӗҫченӗ, контр-адмирал, Хура тинӗс флочӗн командующийӗн тыл енӗпе ӗҫлекен ҫумӗ, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер.

Пурнӑҫӗ

Ачалӑхӗпе ҫамрӑклӑхӗ

Ашшӗ, Павел Григорьевич Бочкарёв, 1918 ҫулта Раҫҫейри Граждан вӑрҫинче Тухӑҫ фронтра ҫапӑҫса вилнӗ. Амӑшӗ, Прасковья Ивановна, виҫӗ ачапа (икӗ хӗрпе пӗр ывӑл) тӑрса юлнӑ. Михаил ҫемйине пулӑшас тесе ирех ӗҫе пикеннӗ.

Тӑватӑ класлӑ пуҫламӑш шкул хыҫҫӑн колхоз ҫамрӑкӗсен шкулне вӗренме кӗнӗ. 1937 ҫулта Пӑрачкаври вӑтам шкултан вӗренсе тухнӑ та В. И. Ленин ячӗллӗ Хусан патшалӑх университечӗн физикӑпа математика факультетне вӗренме кӗнӗ. Вӑл чи лайӑх студентсенчен пӗри пулнӑ, университетӑн ВЛКСМ комитетне суйланнӑ, 1938 ҫулта каҫхи рабочисен факультетӗнче (рабфак) вӗрентнӗ^[1].

Ҫар хӗсмечӗ пуҫланни

1939 ҫулта ВЛКСМ Тӗп Комитечӗ чӗннипе Ленинграда килнӗ тата М. В. Фрунзе ячӗллӗ Тинӗс-ҫар аслӑ училищин иккӗмӗш курсне вӗренме кӗнӗ. 1941 ҫулхи юпа уйӑхӗнче ӑна Каспи тинӗс-ҫар аслӑ училищине куҫарнӑ, 1941 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче вӑхӑт ҫитиччен лейтенант ҫар хисеппе вӗрентсе кӑларнӑ^[2].

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи

1941 ҫулхи чӳк уйӑхӗнчен пуҫласа Мускава хӳтӗленӗ ҫапӑҫусене хутшӑннӑ, тинӗс-ҫар стрелоксен 75-мӗш уйрӑм бригадин танксене хирӗҫ кӗрешекен батарейин перекенсен взводне ертсе пынӑ. 1942 ҫулхи пушӑн 17-мӗшӗнче бригада 3-мӗш гварди стрелоксен бригади ятне илнӗ — ҫапла Бочкарёв пӗрремӗш хут гвардеец (ҫӗр ҫинчи ҫарсенче) пулса тӑнӑ. 1942 ҫулхи нарӑс уйӑхӗнче бригада Новгород облаҫӗнчи Пронино ялӗ патӗнче хӳтӗлев йӗркине тытнӑ. Бочкарёв ертсе пыракан батарея тӑшманӑн 11 танкне аркатнӑ тата ҫӗршер гитлеровеца тӗп тунӑ. 1942 ҫулхи ҫу уйӑхӗнче йывӑр аманнӑ, Кострома хулинчи госпитальте сипленнӗ^[1].

1943 ҫулхи пуш уйӑхӗнче хӗсмете Ҫурҫӗр флотӗнче, шыв айӗнчи кимӗсене шыракан пӗчӗк катерсен 2-мӗш дивизионӗнче малалла тӑснӑ. Катер командирӗ, кайран дивизион артиллерисчӗ пулнӑ май Полярхыҫа хӳтӗленӗ тата Петсамо-Киркенес операцине хутшӑннӑ. 1944 ҫулхи акан 1-мӗшӗнче дивизиона гварди ятне панӑ — Бочкарёв икӗ хутчен гвардеец (ҫӗр ҫинче тата тинӗсре) пулса тӑнӑ^[1]^[3].

Вӑрҫӑ хыҫҫӑнхи хӗсмет

1947 ҫулта сунарҫӑсен дивизионӗн пӗчӗк командирӗ таран хӑпарнӑ. 1949 ҫулта ӑна Ҫурҫӗр флочӗн штабне куҫарнӑ. 1957 ҫулта К. Е. Ворошилов ячӗллӗ Тинӗс-ҫар академине хӗрлӗ дипломпа пӗтернӗ. Академи хыҫҫӑн Варшавӑна Войско Польское Тӗп штабне тинӗс-ҫар ыйтӑвӗсемпе канашҫӑ пулса ӗҫлеме кайнӑ (1957–1959)^[1].

1959 ҫултанпа Хура тинӗс флотӗнче хӗсметре тӑнӑ, карапсен бригадисемпе командӑланӑ, ҫӗнӗ хӗҫ-пӑшала тӗрӗсленӗ ӗҫсене ертсе пынӑ. 1965 ҫулта ВМФ карапĕсен Вăта тинĕсри 5-мӗш эскадрине йӗркелеме хутшӑннӑ, вăл совет флочĕ Тĕнче океанне тухма майсем туса панӑ^[3]^[1].

1971 ҫулхи пуш уйӑхӗнче ӑна Хура тинӗс флочӗн командующийӗн тыл енӗпе ӗҫлекен ҫумӗ — флотӑн тыл пуҫлӑхӗ пулма лартнӑ. Керчь тата Севастополь хула комитечӗсен пайташне суйланă, Крым облаҫӗн Канаш депутачӗ пулнӑ^[1]. 1979 ҫулта отставкӑна тухнӑ.

Отставкӑра

Отставкӑна тухсан Севастопольте пурӑннӑ. Вӑрҫӑ ветеранӗсен комитетне хастар хутшӑннӑ, Мускава хӳтӗлекен ветерансен канашне ертсе пынӑ. Ҫамрӑксемпе Хура тинӗс флочӗн ҫар ҫыннисене патриотла вӗрентес ӗҫре нумай вӑй хунӑ^[1]^[4].

2012 ҫулхи акан 13-мӗшӗнче Раҫҫей Федерацийӗн Президенчӗн ятарлӑ Указӗпе Крымра чи малтан Раҫҫей гражданлӑхне илнӗ^[4]^[5].

2017 ҫулхи нарӑсӑн 25-мӗшӗнче 99 ҫула кайсан пурнӑҫран уйрӑлнӑ. Ӑна Севастополь хулин масарӗнче пытарнӑ.

Хисепӗсемпе чыславӗсем

Хӗрлӗ Ялав орденӗ (1944);
Ӗҫлӗх Хӗрлӗ Ялав орденӗ;
икӗ I степеньлӗ Тӑван ҫӗршыв вӑрҫин орденӗ (1944, 1985);
II степеньлӗ Тӑван ҫӗршыв вӑрҫин орденӗ (1945);
икӗ Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ;
II степеньлӗ Богдан Хмельницкий орденӗ (Украина);
III степеньлӗ Богдан Хмельницкий орденӗ (Украина);
41 медаль, вӑл шутра:
- «Ҫарти хастарлӑхшӑн» медаль;
- «Мускава хӳтӗленӗшӗн» медаль;
- «Совет Полярхыҫне хӳтӗленӗшӗн» медаль;
- «Тӑван Ҫӗршывӑн 1941—1945 ҫҫ. Аслӑ вӑрҫинче Германие ҫӗнтернӗшӗн» медаль.

Хайлавӗсем

«Моя война»;
«Мои школьные друзья»;
«Моя жизнь в отставке»;
«„Мелочи“ моей жизни»;
«Крещённый сушей и морем» (тепӗр авторпа пӗрле).

Астӑвӑм

Севастопольте Мокроусов урамӗнчи 3-мӗш ҫурт ҫине (Хура тинӗс флочӗн Тыл штабӗ) Михаил Бочкарёв контр-адмирала халалласа астӑвӑм хӑми ҫакнӑ.
Чӑваш Республикинчи Пӑрачкав вӑтам шкулӗнче М. П. Бочкарёв ячӗллӗ тинӗс кадет класӗ йӗркеленӗ.
Пӑрачкав вӑтам шкулӗн ҫурчӗ ҫине астӑвӑм хӑми вырнаҫтарнӑ.

Ӑнлантарусем

^ ¹^,²^,³^,⁴^,⁵^,⁶^,⁷ Дважды гвардеец. К 105-летию контр-адмирала М. П. Бочкарёва (выр.). Государственный музей героической обороны и освобождения Севастополя (3 раштавӑн 2023). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 10-мӗшӗ.
^ Бочкарёв Михаил Павлович (выр.). Официальный портал органов власти Чувашской Республики (22 пушӑн 2019). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 10-мӗшӗ.
^ ¹^,² Биография Бочкарёва Михаила Павловича (выр.). Официальный портал органов власти Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 10-мӗшӗ.
^ ¹^,² Елена Чубукова. Родина там, где ты нужен (выр.). Советская Чувашия (26 чӳкӗн 2018). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 10-мӗшӗ.
^ Сергей Горбачёв. Мемориальная доска к 100-летию контр-адмирала М. П. Бочкарёва (выр.). Журналист Севастополя (3 чӳкӗн 2018). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 10-мӗшӗ.

Каҫӑсем

Ӑнлантарусем

Вуламалли

Кудявнин В. И., Лоскутов Н. В. Крещенный сушей и морем. — 2009. — 72 с.

Каҫӑсем

Бочкарёв Михаил Павлович в «Чувашской энциклопедии»
Дважды гвардеец — статья на сайте Музея Севастополя

[museum-1] ¹^,²^,³^,⁴^,⁵^,⁶^,⁷ Дважды гвардеец. К 105-летию контр-адмирала М. П. Бочкарёва (выр.). Государственный музей героической обороны и освобождения Севастополя (3 раштавӑн 2023). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 10-мӗшӗ.

[gov1-2] Бочкарёв Михаил Павлович (выр.). Официальный портал органов власти Чувашской Республики (22 пушӑн 2019). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 10-мӗшӗ.

[gov2-3] ¹^,² Биография Бочкарёва Михаила Павловича (выр.). Официальный портал органов власти Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 10-мӗшӗ.

[sovch-4] ¹^,² Елена Чубукова. Родина там, где ты нужен (выр.). Советская Чувашия (26 чӳкӗн 2018). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 10-мӗшӗ.

[joursev-5] Сергей Горбачёв. Мемориальная доска к 100-летию контр-адмирала М. П. Бочкарёва (выр.). Журналист Севастополя (3 чӳкӗн 2018). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи ҫӗртмен 10-мӗшӗ.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]